Programma-verantwoording

Inleiding

Terug naar navigatie - Programma-verantwoording - Inleiding

De programmaverantwoording omvat tien programma's. De programma's zijn niet gelijk aan de bestuurlijke accenten.

Per programma zijn de drie W-vragen beantwoord: 'Wat hebben we bereikt?', 'Wat hebben we ervoor gedaan?' en 'Wat heeft het gekost?'. Bij de eerste W-vraag staan de indicatoren en de bereikte effecten en prestaties voor 2025. Bij de tweede W-vraag geven we een opsomming van de activiteiten die we hebben ondernomen om die effecten en prestaties te bereiken. De derde W-vraag laat de financiële vertaling per programma zien, inclusief de investeringen.
De uitwerking van de drie opgaven (Delft-West, Innovatiedistrict Delft en Energietransitie) en de inzet voor de bestuurlijke accenten komen in de programma's aan de orde.

Structuur per programma:

  1. Wat hebben we bereikt?: tabel met de beleidsindicatoren.
  2. Wat hebben we ervoor gedaan?: toelichting op de acties voor het verslagjaar in relatie tot het beschikbare budget.
  3. Wat heeft het gekost?: overzicht van baten en lasten met een toelichting op de verschillen tussen raming en realisatie en een overzicht van investeringen met een toelichting.

Indicatoren
Met indicatoren laten we transparant en meetbaar zien wat we hebben bereikt in onze stad. In de programmabegroting hebben we een streefcijfer vastgelegd. Dit voorkomt achteraf spraakverwarring over het doelbereik. Op deze manier leggen we bij de programmaverantwoording transparant rekenschap af over onze ambities. De streefcijfers van de lokale indicatoren geven in de regel minimaal beoogde waarden weer ('groter of gelijk aan').

Per programma staan de meest relevante indicatoren bij elkaar. Dit zijn de indicatoren uit het coalitieakkoord. De verplichte BBV-indicatoren (Besluit Begroting en Verantwoording) staan in bijlage BBV-indicatoren.

1 Raad

1.1 Wat hebben we bereikt?

Algemeen

Terug naar navigatie - 1.1 Wat hebben we bereikt? - Algemeen

De doelstelling van het programma Raad omvat het waarborgen van een democratisch bestuur, dat effectief, doelmatig, transparant en betrouwbaar functioneert. De betrokkenheid van inwoners bij het politiek bestuur van de gemeente is daarbij van wezenlijk belang voor het draagvlak van genomen besluiten.

Beleidstoelichting
De gemeenteraad heeft 39 leden die allemaal inwoner zijn van Delft. Gezamenlijk vertegenwoordigen zij alle inwoners van onze stad. De gemeenteraad is het hoogste bestuurlijke orgaan van de gemeente en vormt samen met de burgemeester en het college het bestuur van Delft. De gemeenteraad bepaalt de (financiële) kaders waarbinnen het college van burgemeester en wethouders het beleid voor Delft moet uitwerken en uitvoeren. Daarnaast controleert de gemeenteraad of het college het beleid naar behoren uitvoert en (onvoorziene) problemen afdoende aanpakt. Hierbij geeft de gemeenteraad ook invulling aan haar volksvertegenwoordigende rol door in actieve verbinding met de stad te staan. Bij deze taken worden de gemeenteraadsleden ondersteund door een aantal commissieleden.

1.2 Wat hebben we ervoor gedaan?

Terug naar navigatie - 1.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen

Algemeen

Terug naar navigatie - 1.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Algemeen

Het programma Raad omvat de activiteiten en bijbehorende kosten die samenhangen met het goed functioneren van de gemeenteraad, waaronder de vergoedingen voor gemeenteraads- en commissieleden, fractievergoedingen, vergaderkosten, werk- en wijkbezoeken, voorlichtingsbijeenkomsten, de kosten voor de externe accountant, communicatiemiddelen en audiovisuele apparatuur, het budget van de Delftse Rekenkamer, de inzet van de Stadsbouwmeester en de ondersteuning en advisering door de medewerkers van de griffie. De griffie bestaat uit ambtenaren die de gemeenteraad ondersteunen. De griffie brengt zelf een kort jaarverslag uit over 2025 in de vorm van een infographic waarin wordt teruggeblikt op de belangrijkste activiteiten van de gemeenteraad in 2025.

Naast de reguliere werkzaamheden zijn in 2025 de voorbereidingen getroffen voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2026. Zo is er een opleidingstraject aangeboden aan kandidaat-raadsleden in het voorjaar, met een drietal verdiepingsbijeenkomsten in het najaar. In het voorjaar deden hieraan 60 mensen mee en in het najaar waren er 30 deelnemers.

Delftse Rekenkamer (DRK)
De DRK werkt voor de gemeenteraad en doet onafhankelijk onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het gemeentebeleid. Daarnaast adviseert de DRK de gemeenteraad over hoe het beleid en uitvoering beter kunnen. Het Jaarverslag 2025 van de DRK bevat een uitgebreide toelichting op het werk van de DRK in 2025 en wordt separaat aan de raad aangeboden.

Stadsbouwmeester
De Stadsbouwmeester is een onafhankelijk adviseur van de gemeenteraad, het college en ambtelijke organisatie die de samenhang tussen verschillende projecten binnen de stad stimuleert en hierbij zo veel mogelijk samenwerkt met de stad. Hij heeft een vrije, inspirerende, verbindende en agenderende rol naar zowel de raad, het college als de ambtelijke organisatie en stimuleert het debat met de stad. De Stadsbouwmeester brengt ongeveer eens per kwartaal een verslag uit dat aan de raad wordt aangeboden en wordt besproken in de raadswerkgroep Leefomgeving.

Accountant
De gemeente heeft een externe accountant die werkt voor de gemeenteraad en ook door de gemeenteraad wordt geselecteerd. Sinds medio 2024 is dit Deloitte. De accountant vormt een oordeel over het getrouwe beeld van de jaarstukken, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording. Daarmee heeft de accountant een ondersteunende rol in de planning- en controlcyclus.

1.3 Wat heeft het gekost?

Voorstel tot afrekening van het resultaat

Terug naar navigatie - 1.3 Wat heeft het gekost? - Voorstel tot afrekening van het resultaat

Conform artikel 6, tweede lid van de Verordening Delftse Rekenkamer 2023 wordt voorgesteld het restant van het budget van de Delftse Rekenkamer van 2025 over te hevelen naar het budget voor 2026. Dit betreft een bedrag van afgerond € 4.500.

Voorstellen tot afrekening van het rekeningresultaat Bedragen x € 1000
Storting / Lasten Onttrekking / Baten
- Algemene reserve - Delftse Rekenkamer (DRK), overheveling restantbudget DRK naar 2026 o.b.v. art. 6 lid 2 Verordening DRK 4
Totaal afrekening (bestemmings)reserve: 4 0

2 Stad en bestuur

Algemeen

Terug naar navigatie - 2 Stad en bestuur - Algemeen

Het college van Delft staat voor de waarden van goed bestuur. Deze vormen het fundament van ons handelen en besluitvorming. Dit betekent dat we transparant zijn, gericht op een effectieve besteding van middelen en de legitimiteit van onze besluitvorming. Op deze manier geven we vorm aan het begrip betrouwbare overheid. We zijn benaderbaar en zichtbaar in de stad aanwezig. We geloven in een cultuur van inwoners aangenaam verrassen, door bijvoorbeeld vaker en sneller te telefoon te pakken. Ook als het antwoord 'nee' is. 

Mensen maken de stad. De stad maken we met elkaar. Samen bepalen we hoe iedereen in Delft leeft, werkt en hoe Delft zich daardoor ontwikkelt. We zien dit uitdrukkelijk als gezamenlijke opgave van de gemeenteraad en het college. Daar waar het nodig is, willen we de kracht van de samenleving versterken. Daar waar die kracht al aanwezig is, willen we ruimte geven aan initiatieven, bijvoorbeeld via participatietrajecten waarbij omwonenden en ondernemers meedenken over de thema's werken én wonen, leefkwaliteit, bereikbaarheid, alsmede met het verstrekken van subsidies.

Wij staan als raad en college voor de waarden van goed bestuur. Dat betekent voor ons dat we als college zichtbaar zijn, betrouwbaar zijn, verantwoordelijkheid nemen en echt luisteren. Wij willen meer met bewoners en bedrijven samen oppakken en zichtbaar zijn in de wijken. Dus dichtbij alle Delftenaren en dichtbij de uitvoering. We werken samen met de stad en partners aan een aantrekkelijk Delft, ook voor toekomstige generaties. Tegelijkertijd: er gebeurt al veel moois in Delft. Met de aanpak 'Wij West - Gelijke kansen in Delft', bijvoorbeeld. Waarin we samen met bewoners, instellingen en organisaties uit Delft-West vorm en inhoud geven aan de opgaven, vanuit vertrouwen. Voor het toekomstbestendig versterken van de stad, werken we samen met, en behartigen we belangen bij, mede-overheden. Dit met oog voor de omgeving. Daartoe zorgen we ook dat we de kansen in beeld hebben die samenwerking op bovengemeentelijk niveau en in netwerkverbanden met zich mee kan brengen.

Relevante beleidskaders

In 2023 is het kader in de vorm van de visie op gemeentelijke dienstverlening opgesteld.

Onder dit programma vallen de volgende onderwerpen:
College van B&W, bestuurlijke samenwerking (inclusief verbonden stad), burgerzaken, basisregistraties, dienstverlening, verkiezingen, overige baten en lasten stad en bestuur en kostenverdeelstaat (ureninzet op het programma).

2.1 Wat hebben we bereikt?

Beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 2.1 Wat hebben we bereikt? - Beleidsindicatoren
Stad en bestuur Streven: PB 2025 Stand: JR 2025  
Met elkaar: vertrouwensscore B&W 6,6 6,6 :)

Deze indicatoren in het jaarverslag beslaan één jaar, terwijl de Staat van Delft een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicatoren te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar. Dit jaar is de Staat van Delft toegevoegd als bijlage. 

Toelichting op de beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 2.1 Wat hebben we bereikt? - Toelichting op de beleidsindicatoren

We streven ernaar om tussen 2025 en 2030 het vertrouwen in het college van burgemeester en wethouders te laten stijgen naar het rapportcijfer 7. Dat is ambitieus, maar het laat zien waar we voor staan en waar we op inzetten. Dit betreft een gezamenlijke inspanning, waar we met het college en de hele ambtelijke organisatie hard voor werken. 

Waardering gemeentelijke dienstverlening
Als input voor deze indicator gebruiken we de tweejaarlijks Omnibusenquête. De Omnibusenquête 2025 staat op dit moment nog open. De cijfers van 2025 zullen in het eerste kwartaal van 2026 bekend zijn. In 2023 waardeerden inwoners de gemeentelijke dienstverlening in het algemeen met een 7,8.

2.2 Wat hebben we ervoor gedaan?

Terug naar navigatie - 2.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen

De stad maken we met elkaar

Terug naar navigatie - 2.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - De stad maken we met elkaar

De stad maken we met elkaar en dat is ook afgelopen jaar binnen elke opgave en beleidsprogramma tot uiting gekomen. Zo is er veel aandacht geweest voor het samen met de wijken vormgeven van de energietransitie en het samenwerken met onze partners. We hebben een breed palet aan mogelijkheden en instrumenten op het gebied van participatie en inspraak, zoals de methode Delfts Doen, 'Right to Challenge', Energieloket Delft (verduurzamen) en ons (nieuwe) subsidiestelsel. We hebben de participatieaanpak Delfts Doen door een externe partij laten evalueren. De bestuurlijke reactie op de bevindingen en aanbevelingen komen dit jaar naar de raad. 

We hebben met ons uitvoeringsplan 'Samen maken we de stad' ingezet op vier lijnen:

  1. We staan in contact met 'alle' Delftenaren.
  2. We geven initiatieven uit de stad meer ruimte (vanuit het besef dat niet alles kan).
  3. We betrekken bewoners intensief en tijdig bij de energietransitie en fysieke plannen in de wijk.
  4. We willen de verbinding tussen student en stad vergroten.

De kracht van Delftenaren hebben we zoveel als op dit moment mogelijk benut, bijvoorbeeld door inzet van hun (ervarings-)deskundigheid en kennis in het armoedenetwerk (Pact tegen Armoede) of het toegankelijkheidsnetwerk. We hebben eraan gewerkt om zichtbaar en toegankelijk te zijn in de wijken. Daarvoor organiseren we ons werk dichterbij – en samen met – alle Delftenaren. We maakten daarvoor bijvoorbeeld gebruik van spreekuren in de wijken en inlooplocaties in de stad. Wijkregisseurs kennen de wijken, verbinden sleutelfiguren, ondersteunen initiatieven en organiseren samenhang door middel van leefbaarheidsoverleggen met partners. We zetten in op het stimuleren en faciliteren van vrijwilligerswerk en gaan dat ook meer zichtbaar maken. Zo zijn we gestart met een extern vertrouwenspersoon voor vrijwilligers, brengen we vraag en aanbod beter bij elkaar via de website Delft helpt elkaar en is er de vrijwilligersacademie met volop aanbod van trainingen en workshops. 

We hebben in de gemeentelijke organisatie het omgevingsbewustzijn bij de medewerkers versterkt om zo als organisatie nog beter te worden in het samenwerken met de stad, in het vroegtijdig oppikken wat er leeft en daar samen met bewoners en organisaties op in te kunnen spelen. 

Bovengemeentelijke samenwerking

Terug naar navigatie - 2.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Bovengemeentelijke samenwerking

De verplaatsing van mensen van woning naar werk, school en voorzieningen gaat in onze regio vaak de gemeentegrens over. Delft heeft een bijzondere positie als middelgrote stad tussen Rotterdam en Den Haag, als stad met een centrumfunctie voor woonplaatsen in de omgeving en als stad met een technische universiteit. Veel gedecentraliseerde taken voeren we regionaal samen uit – vanwege verwevenheid, specialisatie en/of schaalvoordeel. 
Vanuit deze positie gaf Delft ook in 2025 prioriteit aan inzet in samenwerkingsverbanden en contact met omliggende gemeenten.

Voor de (netwerk)samenwerkingen VNG, G40 en GR MRDH dragen we bij via contributie vanuit het programma Stad en bestuur.

We vertegenwoordigen Delft binnen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) in de algemene ledenvergaderingen (ALV). In de juni-ALV stemden de gemeenten in met de plannen om gezamenlijk – in plaats van ieder voor zich – de digitale dienstverlening voor burgers en ondernemers te moderniseren en vereenvoudigen. Richting het kabinet bleef de VNG vasthouden aan de noodzaak voor voldoende structurele financiële middelen in het gemeentefonds en borging van de balans tussen taken en middelen. 
De VNG heeft – met steun van de gezamenlijke gemeenten – in brede allianties met partners in de samenleving ‘bouwstenen’ voor een regeerakkoord aangeboden aan de formerende partijen (voor het kabinet-Jetten) op diverse thema’s. 
In de najaars-ALV spraken de VNG-bestuurders en de aanwezige gemeenten uit dat er voor een gelijkwaardige samenwerking met het Rijk op de beweging ‘van zorg naar gezondheid’ meer nodig is dan het ‘hobbelen’ van akkoord naar akkoord.

De raden van de gemeenten in de metropoolregio Rotterdam Den Haag hebben in 2025 hun zienswijzen kunnen geven op de MRDH-ontwerp-visie op het economisch vestigingsklimaat en de ontwerp-mobiliteitsvisie. In 2026 wordt het definitieve besluit over de regionale visies genomen.

De gemeente is ook partij in diverse publiekrechtelijke Gemeenschappelijke Regelingen, die een aantal gemeentelijke taken realiseren. De inhoudelijke advisering op bestuurlijke samenwerking- en netwerkverbanden heeft betrekking op diverse doelstellingen in de programmabegroting. In de paragraaf Verbonden partijen is een overzicht opgenomen van onder andere gemeenschappelijke regelingen.

Lobby en public affairs

Terug naar navigatie - 2.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Lobby en public affairs

Delft kent drie grote en langjarige opgaven. Deze vormen de basis voor onze inhoudelijke agenda. Om deze opgaven te realiseren, hebben we andere partijen nodig. Afgelopen periode hebben college, organisatie en raad hard gewerkt om samen met andere partijen budgetten en ruimte te realiseren. Deze inzet werpt zijn vruchten af, zoals met de gelden voor de projecten aan de Oude Lijn en projecten in het kader van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid, zoals de Rijke Schooldag en Preventie met gezag. De komende jaren blijft inzet nodig op lobby, belangenbehartiging en strategisch partnerschap.

In 2025 zijn daartoe de public affairs-activiteiten versterkt en meer met elkaar in verband gebracht. In 2026 gaan we samen met het nieuwe college de agenda daar waar nodig updaten. We kijken daarbij ook naar de passende organisatie om de uitvoering van de gemeentelijke (lobby-)agenda effectiever en efficiënter vanuit public affairs te ondersteunen. De aanpak verloopt nog steeds langs drie sporen: de inhoudelijke lobbyprioriteiten, het verstevigen van de bilaterale en netwerksamenwerking en een passende organisatie. Slimme samenwerkingen met onze (strategische) partners zoals de TU Delft en gemeenten met gelijke inhoudelijke agenda's. Actieve deelname aan bestuurlijke netwerken, zoals de G40 en de VNG, vanuit de inhoud én vanuit public affairs, helpt daar ook bij. Ook thematische samenwerkingen zoals met de verstedelijkingsalliantie is een belangrijk onderdeel geworden van onze aanpak.

Gemeentelijke Dienstverlening

Terug naar navigatie - 2.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Gemeentelijke Dienstverlening
Met onze dienstverlening ondersteunen wij inwoners, ondernemers, organisaties en bezoekers om hun zaken eenvoudig te regelen. De organisatie werkt hieraan op basis van een visie, met vier leidende principes: in onze dienstverlening werken we voor en samen met de stad, we zijn er voor iedere Delftenaar, onze dienstverlening is toegankelijk én is eigentijds. 

We hebben gewerkt aan het uitvoeren van deze visie, concreet aan de volgende trajecten en ontwikkelingen: 
 
Toegankelijke en inclusieve dienstverlening
De gemeente streeft naar meer proactieve dienstverlening, maar door de huidige wettelijke kaders zijn de mogelijkheden soms beperkt. We blijven de ontwikkelingen op dit gebied volgen, zoals de Wet proactieve dienstverlening. Daarnaast bereiden we de ambtshalve toekenning van de Individuele Inkomenstoeslag voor, die deel uitmaakt van de Participatiewet in Balans.

Verder hebben we in kaart gebracht hoe Teletolk kan worden ingezet in onze dienstverlening. Deze dienst maakt organisaties telefonisch toegankelijk voor doven, slechthorenden en mensen met een spraakbeperking. Tolken Nederlandse Gebarentaal en tekstbemiddelaars vertalen telefoongesprekken van gesproken Nederlands naar gebaren, tekst of spraak. Teletolk sluit aan bij onze visie op dienstverlening, waarin toegankelijkheid en inclusie centraal staan. De dienst wordt begin 2026 geïmplementeerd. 

Samen met partners organiseren we onze dienstverlening ook nabij in de stad waar dat nodig is om het juiste resultaat te bereiken. Een voorbeeld hiervan is WijWestDichtbij. Dit is een ontmoetingsplek in winkelcentrum De Hoven waar inwoners snel en makkelijk vragen kunnen stellen én antwoorden krijgen, bijvoorbeeld over financiën, werk en opvoeding. In 2025 is de WijWestDichtbij-locatie geëvalueerd. Het blijkt dat deze aanpak goed aansluit bij de behoefte van inwoners en dat de ontmoetingslocatie goed wordt bezocht.
 
Vervanging digitale dienstverleningsomgeving 
Het voorstel voor de oplossingsrichting van het digitale dienstverleningsplatform is dit jaar vastgesteld. Door personele veranderingen heeft dit traject meer tijd gevraagd dan eerder voorzien. De realisatie start in 2026.

2.3 Wat heeft het gekost?

Toelichting verschillen

Terug naar navigatie - 2.3 Wat heeft het gekost? - Toelichting verschillen

0.1 Bestuur     € 769.000 nadeel (€ 2.000 hogere baten, € 770.000 hogere lasten)
Het tekort bij Bestuur is hoofdzakelijk te verklaren door exogene factoren, namelijk de aanvullende dotatie aan de voorziening wethouderspensioenen voor de dekking van de pensioenaanspraken van huidige en voormalige bestuurders.
De Commissie BBV heeft in december 2025 een uitspraak gedaan over de uitgangspunten en het Appa-fonds. Vervolgens heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) een circulaire gepubliceerd gebaseerd op deze uitspraak. Het resultaat is dat de gemeente een voorziening op basis van grondslagen voor individuele waardeoverdrachten én aanvullend een voorziening voor het Appa-fonds dienen aan te houden. De redenering is dat de gemeente tot de overdrachtsdatum van het Appa-fonds individuele waardeoverdracht moet blijven faciliteren. Tegelijkertijd dient de gemeente rekening te houden met opslagen die horen bij een collectieve overdracht naar het Appa-fonds. De aanvullende dotatie aan de voorziening wethouderspensioenen betreft een bedrag van € 1.093.000, die benodigd is boven het begrote bedrag van € 727.000. Deze overschrijding wordt deels gecompenseerd door minder lasten op uitvloeiingsregelingen voor een bedrag van € 207.000.

0.2 Burgerzaken     € 280.000 voordeel (€ 110.000 lagere baten, € 391.000 lagere lasten)
De afwijking op de begroting bij Burgerzaken wordt grotendeels veroorzaakt door het budget Verkiezingen en Ontwikkelkosten Dienstverlening.
De onderschrijding van het budget Ontwikkelkosten Dienstverlening komt door herfasering van projecten. Daarnaast willen we meer inzetten op proactieve dienstverlening, maar door de huidige wettelijke kaders kon dit nog niet worden uitgevoerd.
De onderschrijding van het budget Verkiezingen houdt voor € 40.000 verband met de motie opkomstbevordering. De kosten voor de uitvoering van deze motie landen in 2026, in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen. Dit budget hevelen we over naar 2026.

Investeringen

Terug naar navigatie - 2.3 Wat heeft het gekost? - Investeringen
Investeringen (bedragen × € 1.000) Toegekend bedrag Realisatie t/m 2024 Beschikbaar vanaf 1-1-2025 Begroting 2025 Realisatie 2025 Afsluiten 31-12-2025
Stad en bestuur
Bedrijfsmiddelen
Meubilair 300 49 251 51 15
Publieke dienstverlening 141 12 129 -
Herinrichting raadszaal 150 - 150 150 94
Toegangscontrole systeem 410 - 410 - 9
Totaal 1.001 61 940 201 118

Toelichting op de investeringen

Terug naar navigatie - 2.3 Wat heeft het gekost? - Toelichting op de investeringen

Herinrichting raadzaal
In 2025 is begonnen met de herinrichting van de raadzaal. Het meubilair is deels aangepast en de stoelen zijn vervangen. De overige herinrichting vindt plaats in 2026.

Toegangscontrole systeem
In 2025 zijn de eerste aanloop investeringen gedaan voor de postvaklockers, die onderdeel zijn van de investering Toegangscontrole systeem. De investering Toegangscontrole systeem is in de Najaarsrapportage 2025 geherfaseerd naar 2026.

Voorstel tot afrekening van het resultaat

Terug naar navigatie - 2.3 Wat heeft het gekost? - Voorstel tot afrekening van het resultaat

De raad heeft op 3 juli 2025 de motie Opkomstbevordering Verkiezing aangenomen, waarvoor middelen (€ 40.000) beschikbaar zijn gesteld. Deze middelen zijn in 2025 financieel verwerkt. Aangezien de uitvoering van de motie in 2026 plaatsvindt in het kader van opkomstbevordering bij de gemeenteraadsverkiezingen, wordt voorgesteld deze middelen via de resultaatbestemming over te hevelen naar 2026.

Voorstellen tot afrekening van het rekeningresultaat Bedragen x € 1000
Storting / Lasten Onttrekking / Baten
- Algemene Reserve - Bevordering opkomst verkiezingen 40
Totaal afrekening (bestemmings)reserve: 40 0

3 Duurzame stad

Algemeen

Terug naar navigatie - 3 Duurzame stad - Algemeen

Voor het leefbaar houden van de stad zijn alle duurzaamheidthema’s van groot belang. Wij willen in 2050 klimaatneutraal en klimaatbestendig zijn. Dit geldt voor alle onderdelen die hieronder vallen: de energietransitie, circulaire economie, klimaatadaptatie en thema’s als water, natuur, biodiversiteit, schone lucht, geluid en bodemkwaliteit. De ambities zijn hoog. We zullen ook deze begrotingsperiode concrete stappen zetten die de eerder ingeslagen koers volgen.

Voor de komende jaren liggen alle kansen bij de drie opgaven, in het bijzonder de energietransitie (zie hoofdstuk Opgaven). Daarnaast draagt dit programma Duurzame stad bij aan de bestuurlijke accenten 'een gezonde en veilige stad' en, uiteraard, 'een duurzame stad'.

We merken dat we te maken krijgen met hogere temperaturen en heftiger regenbuien. Om de stad leefbaar te houden, moeten we maatregelen nemen. We zetten in de komende jaren concrete stappen om de stad prettig en gezond leefbaar te houden en onze energie en warmte duurzaam en betaalbaar te maken. Wij vinden het belangrijk dat iedereen mee kan in de verschillende transities waar we voor staan. En wij nodigen Delftenaren uit om ook zelf maatregelen te nemen voor een duurzame toekomst, en waar nodig ondersteunen en stimuleren wij die.


Relevante beleidskaders


Onder dit programma vallen de volgende onderwerpen:
milieubeheer/milieuadvisering, klimaatadaptatie, water, groen, biodiversiteit, geluid, bodem, luchtkwaliteit, natuur- en milieueducatie, circulaire economie, Omgevingsdienst Haaglanden, energietransitie.

3.1 Wat hebben we bereikt?

Overzicht beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 3.1 Wat hebben we bereikt? - Overzicht beleidsindicatoren
Duurzame stad Streven: PB 2025 Stand: JR 2025  
CO2-uitstoot in kiloton -50 % -55 % :)
% Delftenaren die naar eigen zeggen duurzaam bezig zijn 67 % 53 % :(


Deze indicatoren in het jaarverslag beslaan één jaar, terwijl de Staat van Delft een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicatoren te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar. Dit jaar is de Staat van Delft toegevoegd als bijlage. 

Toelichting op de beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 3.1 Wat hebben we bereikt? - Toelichting op de beleidsindicatoren

CO2 -uitstoot in kiloton
D
e totale CO2-emissies in kiloton CO2 per jaar van de sectoren 'verkeer en vervoer', 'zakelijk' en 'particulier'. Dit totaal wordt vergeleken met de CO2-uitstoot in 1990. Bron: klimaatmonitor. De visie van Delft is om klimaatneutraal te zijn in 2050: er wordt dan geen CO2 meer uitgestoten. Landelijk is het tussendoel in 2030 gesteld op 55% reductie ten opzichte van 1990, waarbij beleid zich richt op 60%. De CO2-uitstoot in 1990 was 823 kiloton en in 2022 was dit 439 kiloton, een reductie van 47%. Overigens wordt uitstoot van CO2 gerapporteerd met een jaar vertraging door de complexe achterliggende data.

% Delftenaren die naar eigen zeggen duurzaam bezig zijn
De Omnibusenquête brengt tweejaarlijks in beeld op welke manieren Delftenaren bezig zijn met duurzaamheid. In 2025 gaf 53% van de inwoners aan ‘vaak’ of ‘altijd’ met de verschillende duurzame elementen bezig te zijn. 

Algemeen

Terug naar navigatie - 3.1 Wat hebben we bereikt? - Algemeen

Wij willen een stad die op termijn klimaatneutraal, circulair, klimaatbestendig, gezond, groen, en biodivers is. Dit zijn ambities die langere tijd om aandacht vragen. Klimaatverandering gaan we tegen bij de bron: we beperken de uitstoot van koolstofdioxide (CO2) zo snel mogelijk. We gaan de gebouwde omgeving energiezuiniger maken. We richten de stad in op extremer weer. We vergroenen en versterken de biodiversiteit. We verbeteren de luchtkwaliteit en verminderen geluidsoverlast. We gaan materialen hergebruiken en we gebruiken grondstoffen zo lang als mogelijk.

Onze doelen (zie programma Bereikbare stad voor duurzame mobiliteit en duurzaam zoneren):

  • 60% CO2-reductie in 2030 en klimaatneutraal in 2050.
  • 10.000 woningen geïsoleerd van energielabel D, E, F en G naar energielabel A, B of C in 2030.
  • 13 buurten zijn in 2030 gestart met een warmte-uitvoeringsplan.
  • 40% van het geschikte dakoppervlak is in 2030 in gebruik voor zonnepanelen in 2030; dit is 100% in 2050.
  • 100% circulair in 2050.
  • Een klimaatbestendige stad in 2050.

3.2 Wat hebben we ervoor gedaan?

Terug naar navigatie - 3.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen

Klimaatadaptie, groen/natuur en water

Terug naar navigatie - 3.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Klimaatadaptie, groen/natuur en water

Groen en biodiversiteit
In 2025 is fors ingezet op het vergroenen van de stad door 'overbodige verharding' te verwijderen. Dit is gerealiseerd met onder meer het project ‘100 groene straten’ en omvorming van onder andere de Minderbroerstraat tot een groene plek en het Abtswoudse park voor meer biodiversiteit. Ook is een ontwerp gemaakt voor het vergroenen van de tijdelijke- en herinrichting van de Gasthuisplaats. 

Ook zijn meerdere initiatieven in de stad ondersteund die bijdragen aan het vergroenen en het vergroten van de biodiversiteit waaronder in Tanthof, binnenstad, Agnetapark en Hof van Delft. 

Op het gebied van het soortenmanagementplan (SMP) is nauw samengewerkt met woningbouwcorporaties, Verenigingen van Eigenaren (VvE's) en bewoners om invulling te geven aan de opgave voor de bescherming van gebouwbewonende soorten en de monitoring ervan. Ook is het onderzoek voor het SMP Tanthof en Wippolder afgerond en wordt begin 2026 de vergunning bij de omgevingsdienst Haaglanden aangevraagd. 

Het beleidskader natuurinclusief bouwen en ontwikkelen is geactualiseerd en gaat begin 2026 de besluitvorming in. Onze prijswinnende aanpak is beloond door het Rijk met het project 'Aan de Slag met de Omgevingswet'. Op dit moment wordt nadere invulling gegeven aan natuurinclusief bouwen op gebiedsniveau. Daarnaast is ook de nota Dierenwelzijn opgesteld en deze zal ook begin 2026 ter besluitvorming aangeboden worden. De bomenverordening is afgerond en aan de raad aangeboden. 

Op het gebied van basiskwaliteit natuur en biodiversiteit zijn maatregelen uitgevoerd in de binnenstad met het plaatsen van fauna uitstapplekken voor dieren. Voor huismussen en vleermuizen zijn mussen- en vleermuispalen geplaatst. 

Binnen Buytenhout is met partners een aanzet gemaakt om te komen tot het opzetten van een monitoringsstrategie en het continueren van de marketing en communicatie. 

Voor het beheer van de recreatiegebieden is in december een samenwerkingsovereenkomst tussen coöperatief beheer groengebieden Midden-Delfland ( CBG) en Staatsbosbeheer ondertekend voor een onbepaalde doorlooptijd. Binnen het bijzonder provinciaal landschap (BPL) is het uitvoeringsprogramma vastgesteld als gebiedsplan BPL Midden Delfland. 

Tot slot is de samenwerking rondom biodiversiteit en vergroening in de stad met vele bewoners en verenigingen vanuit 'Samen maken we de stad' opgepakt. In regionaal verband is de samenwerking versterkt met netwerken als Groene cirkels en het Zuid-Hollands ecologennetwerk. Daarnaast is vanuit een klankbordgroep geadviseerd aan de VNG over de natuurherstelwet. 

Water
Met het Hoogheemraadschap is het afgelopen jaar samengewerkt bij de uitvoering van de in 2023 overeengekomen Strategische Samenwerkingsagenda. Hierbij wordt gewerkt aan het beperken van wateroverlast door zware buien, het vasthouden van water in droge perioden, efficiënte beheerafspraken en de verbetering van de zwemwaterkwaliteit in de Grote Plas van de Delftse Hout. 

In 2025 zijn voorbereidingen getroffen voor het uitwerken van ‘de Staat van ons water in Delft’ in 2026. Daarin gaan we in op de stand van zaken van de waterkwaliteit in Delft zoals de aangelegde natuurvriendelijke oevers, afkoppelen van hemelwater én de mogelijk nog te nemen maatregelen. 

De meest voor de hand liggende verbeteringen en maatregelen ter voorkoming van blauwalg zijn inmiddels uitgevoerd. Het water in de Grote Plas in de Delftse Hout is van uitstekende kwaliteit dankzij de maatregelen die de afgelopen ruim 10 jaar zijn toegepast. Toch blijft blauwalg een natuurlijk verschijnsel dat lastig te voorkomen is, zeker bij hoge temperaturen en weinig neerslag. Uit monitoring blijkt dat de hoeveelheid waterplanten en daarmee de hoeveelheid zuurstof in het water is toegenomen; dat is een positieve ontwikkeling. 

Klimaatadaptatie
De gemeente heeft, samen met inwoners en bedrijven, maatregelen genomen in de openbare ruimte om daarmee een bijdrage te leveren aan de klimaatbestendigheid van Delft voor 2050. Ook is gestuurd op klimaatbestendige gebiedsontwikkelingen: 

  • Met het vervangen van de riolering in Hof van Delft is meer groen aangelegd, met name langs het Westplantsoen, de Colijnlaan en de Weteringlaan (met een bijdrage vanuit de Impulsgelden).
  • In de voorbereidingen voor de 'van gevel-tot-gevel-aanpak' voor Voorhof en Buitenhof (zie programma Schone en veilige stad) zijn de opgaven voor vergroenen en waterberging meegenomen.
  • Het (hierboven al genoemde) project 100 groene straten draagt bij aan klimaatadaptatie.
  • Met de werkregio Delfland (van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie) is de startbijeenkomst geweest voor samenwerking op de regionale opgave.
  • Eén derde van de rijksgelden die aan Delft zijn toebedeeld voor klimaatadaptatie zijn inmiddels besteed (eind 2027 zal al het geld besteed zijn).
  • Voor de gebiedsontwikkelingen, renovatie en nieuwbouw hanteren we de beleidsregels klimaatadaptatie en natuurinclusief bouwen. 

Via De Klimaatmaat worden bewoners gestimuleerd en ondersteund om maatregelen te nemen op privaat terrein met extra inzet in de versteende wijken Wippolder, Vrijenban en Voordijkshoorn. In Voorhof en Buitenhof is extra ingezet om de verduurzaming vanuit de energietransitie te verbreden met vergroenen. In 2025 zijn in Delft 32.000 tegels verwijderd op privaat terrein en door de gemeente nog eens 21.000 tegels. Opnieuw een lokaal record en goed voor de 11e plaats op het NK-tegelwippen. De bewoners worden daarnaast gestimuleerd om (samen) ook andere maatregelen te nemen. Denk aan groendaken, regentonnen, het afkoppelen van regenpijpen en dergelijke. Aan de verkiezingen voor het ‘groenste buurtje’, om het 5-jarig lustrum te vieren, deden 25 buurtjes mee. 

In 2025 is met een brede groep in- en externe partners gestart met het Hitte-actieplan. Onderdeel daarvan is het Lokaal Hitteprotocol dat de acties beschrijft die genomen worden als Hitte daadwerkelijk optreedt. Dit plan is vorig jaar in concept opgesteld, er is mee gewerkt en het plan is geëvalueerd. Met de beoogde vaststelling van het Hitte-actieplan wordt ook het Hitteprotocol vastgesteld. 

De risicodialoog met de stad over klimaatadaptatie is, in verband met een personele wisseling, uitgesteld naar 2026. 

Natuur- en milieueducatie
Duurzaamheidscentrum De Papaver heeft in 2025 de activiteiten uitgevoerd volgens het 'Programma Natuur-, Milieu- en Duurzaamheidseducatie (NMDE) voor alle basisscholen in Delft 2025-2028'. Na een uitgebreid proces is De Papaver tot een renovatieplan gekomen, voor de huisvesting aan de Korftlaan, waar wij achter staan. Voor dit plan is een financiële bijdrage opgenomen in de Programmabegroting 2026-2029. 

Geluid, luchtkwaliteit en bodem

Terug naar navigatie - 3.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Geluid, luchtkwaliteit en bodem

Geluid
In 2025 heeft het college het Geluidbeleid gemeente Delft vastgesteld. Het beleid beschrijft de aanpak van geluidknelpuntlocaties bij de bestaande bebouwing. Ook bevat het beleid een aanpak voor geluid bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen.

Luchtkwaliteit
Eind 2023 is het GGD-rapport ‘Luchtverontreiniging in de regio Haaglanden’ gepubliceerd. In 2025 is in regionaal verband gewerkt aan een maatregelenpakket om de luchtkwaliteit te verbeteren. Het maatregelenpakket wordt naar verwachting begin 2026 opgeleverd. In 2026 volgt een plan van aanpak om uitvoering te geven aan dat regionale maatregelenpakket. Ook is in 2025 uitvoering gegeven uit het uitvoeringsprogramma van het Schone Lucht Akkoord. Sinds 2024 is er het 'burgerluchtmeetnet'. In samenwerking met de Delftse Luchtwachters is een tweetal deelnemersbijeenkomsten geweest waarbij de eerste resultaten van de metingen zijn besproken. 

Bodem
In 2025 heeft het college de bodemkwaliteitskaart vastgesteld. Deze kaart geeft een beeld van de verwachte bodemkwaliteit in Delft en helpt bij het faciliteren van duurzaam hergebruik van grond. De kaart is geactualiseerd en op een aantal punten verder verbeterd. Daarnaast zijn de bodemregels opgesteld voor het nieuwe deel van het omgevingsplan en is het bodeminformatiesysteem verbeterd en ingericht op het aanleveren van gegevens naar de basisregistratie ondergrond (BRO). 

Circulaire economie

Terug naar navigatie - 3.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Circulaire economie

In 2025 is een aantal succesvolle initiatieven uit 2024 voortgezet. Er is een nieuwe editie van Circle Lab georganiseerd voor startende ondernemers en een aparte serie voor MKB bedrijven. Met het Circulair Ambachtsnetwerk is een aantal grote stappen gezet. Er zijn twee kwartiermakers aangesteld die nieuwe projecten starten en het netwerk vergroten. Dit heeft onder andere geleid tot twee succesvolle meubelprojecten (tijdens de OWee en tijdens de klimaatweek). Bij deze evenementen hebben meubels die gered zijn uit het afval een tweede leven gekregen. Tijdens de week van de circulaire economie hebben we de prijsvraag voor inwoners afgerond. Er zijn vier winnaars aan de slag gegaan met hun circulaire ideeën die tevens een waardevolle aanvulling geworden zijn voor het circulaire netwerk in Delft. Een nieuw initiatief is de Delftse Houtketen waarbij we hout dat in Delft wordt gekapt hoogwaardig willen toepassen. 

In december heeft het college de Circulaire Bouwstandaard van Delft vastgesteld en aangeboden aan de raad. Hiermee geven we invulling aan onze circulaire ambities voor de bouw. Een voortgangsverslag circulaire economie wordt begin 2026 aangeboden aan de raad. 

Energietransitie

Terug naar navigatie - 3.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Energietransitie

Delft pakt een actieve voortrekkersrol in de energietransitie. In de toelichting op de opgave Energietransitie staan de transitiepaden toegelicht. De strategische richting is vastgesteld in de Regionale Energie Strategie 1.0, Warmteplan Delft, Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050 en Energie Strategie Delft. Onderdeel van de opgave Energietransitie is het programma met drie werkstromen, ondersteund door programmamanagement.

Zo gaan we dat doen

Mobiliteitstransitie

Terug naar navigatie - 3.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Mobiliteitstransitie

De mobiliteitstransitie draagt bij aan een duurzame stad. Denk hierbij aan het stimuleren van lopen en fietsen, inzetten op deelmobiliteit, de zero-emissiezone en het terugdringen van het autogebruik. Met de uitvoering van de projecten uit het mobiliteitsprogramma en de adaptieve mobiliteitsagenda werken we niet alleen aan de mobiliteitstransitie (vanuit het accent 'ruimte voor wonen'), maar komen we ook stap voor stap dichter bij een duurzame stad. Zie de complete toelichting over mobiliteit in het programma Bereikbare stad.

3.3 Wat heeft het gekost?

Toelichting verschillen

Terug naar navigatie - 3.3 Wat heeft het gekost? - Toelichting verschillen

7.2 Riolering      € 101.000 voordeel (€ 115.000 lagere baten, € 215.000 lagere lasten)
Dit onderdeel omvat de kosten voor de grondwateronttrekking Delft-Noord. De afbouw van de onttrekking is volgens schema verlopen en heeft geen bijzonderheden of tegenvallers gekend in 2025. De kosten zijn lager uitgevallen dan begroot met hiertegenover een lagere inkomst dan begroot.

7.4 Milieubeheer     € 434.000 nadeel (€ 2.065.000 lagere baten, € 1.631.000 lagere lasten)
De voortgang van de Energietransitie is sterk afhankelijk van derde partijen. De budgetten voor subsidieregelingen zijn zo opgezet dat inwoners en/of woningcorporaties voldoende ruimte hebben om succesvol aanvragen te doen, dit maakt het begroten van de fasering van de bijbehorende lasten ingewikkeld. Daarnaast is de financiële planning opgebouwd met het oog op het gehele jaar. In de praktijk is gebleken dat niet alle projecten het gehele jaar hebben gelopen, maar gedurende het jaar zijn opgestart. Deze twee factoren hebben geleid tot lagere lasten dan begroot voor het boekjaar 2025. Tegenover deze lagere lasten staan vergelijkbare lagere baten uit subsidieregelingen.

Voor de tijdelijke impulsregeling Klimaatadaptatie 2021-2027 heeft de gemeente Delft een kassiersrol binnen de werkregio Delfland. In 2025 heeft een uitbetaling plaatsgevonden van een deel van de subsidie door de gemeente Delft aan deelnemende gemeenten (hogere lasten) waartegenover een rijksbijdrage staat vanuit het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (hogere baten). 

Binnen dit taakveld is ook een hogere doorbelasting (€ 304.000) van het ambtelijk apparaat zichtbaar. Een toelichting op de totale lasten van het ambtelijk apparaat is opgenomen onder het programma Financiën.

8.3 Wonen en bouwen      € 835.000 voordeel (€ 1.861.000 lagere baten, € 2.695.000 lagere lasten)
Evenals toegelicht bij taakveld 7.4 is er ook op taalveld 8.3 sprake van lagere baten en lasten als gevolg van het later opstarten van projecten met betrekking tot de Energietransitie. Het positieve resultaat wordt veroorzaakt door lagere lasten met betrekking tot het Volkshuisvestingsfonds. Deze lasten worden echter gedekt door een onttrekking aan de reserve Beleid en uitvoering. Tegenover deze lagere lasten in dit programma staat dus een lagere onttrekking aan de reserve op programma Financiën (lagere baten).

Overzicht investeringen

Terug naar navigatie - 3.3 Wat heeft het gekost? - Overzicht investeringen
Investeringen (bedragen × € 1.000) Toegekend bedrag Realisatie t/m 2024 Beschikbaar vanaf 1-1-2025 Begroting 2025 Realisatie 2025 Afsluiten 31-12-2025
Duurzame stad
Energietransitie - Vleermuizentoren 71 - 71 71 -
Idem (bijdragen derden) -11 - -11 -11 -
Renovatie St.Papaver 350 - 350 - -
Verduurzaming vastgoedportefeuille 2.815 1.104 1.711 644 312
Waterplan / klimaatadaptatie 1.385 403 982 172 8
Totaal 4.610 1.507 3.103 876 320

Toelichting op de investeringen

Terug naar navigatie - 3.3 Wat heeft het gekost? - Toelichting op de investeringen

Energietransitie - Vleermuizentoren
In de Kadernota 2026 is een investeringskrediet met bijbehorende dekking beschikbaar gesteld voor het realiseren van een vleermuizentoren in het kader van de 'Landelijke aanpak Natuurvriendelijk isoleren'. De vleermuizentoren wordt in het 1e kwartaal 2026 geplaatst. 

Verduurzaming vastgoedportefeuille
Door beperkte capaciteit in de markt schuift een deel van de uitvoering door naar de eerste twee kwartalen van 2026. Zichtbaar in de tot nu toe ontvangen prijsaanbiedingen is dat de kosten per element hoger uitvallen dan verwacht.

Waterplan / klimaatadaptatie
Het investeringskrediet wordt ingezet bij het uitvoeren van aan water gerelateerde maatregelen voor klimaatadaptatie.

4 Bereikbare stad

Algemeen

Terug naar navigatie - 4 Bereikbare stad - Algemeen

Het aantal inwoners en arbeidsplaatsen neemt tot 2040 verder toe. Een deel van deze ambitie is al gerealiseerd. Met de toename van het aantal woningen en arbeidsplaatsen groeit ook de mobiliteit. Delft heeft niet de ruimte om de mobiliteit in zijn huidige vorm te laten meegroeien met de groei van de stad. Daarom zet Delft in op een mobiliteitstransitie waarin langzaam verkeer, openbaar vervoer en deelmobiliteit een prominentere plaats krijgen en de rol van de auto kleiner wordt. Zo wordt ruimte gemaakt voor andere gebruiksvormen, dragen we bij aan de bestuurlijke accenten en houden we de stad ook in de toekomst leefbaar, bereikbaar en verkeersveilig. 

Relevante beleidskaders

Onder dit programma vallen deze onderwerpen:
verkeer en vervoer (verkeersvoorzieningen/verkeer), parkeren, fietsparkeren, fietsenstallingen, openbaar vervoer en kostenverdeelstaat (ureninzet op het programma).

4.1 Wat hebben we bereikt?

Overzicht beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 4.1 Wat hebben we bereikt? - Overzicht beleidsindicatoren
Bereikbare stad Streven: PB 2025 Stand JR 2025  
Bereikbaarheid: klantwaardering 7,8 7,7 :|
Fietsen en lopen: klantwaardering 8,5 8,5 :)
% Auto: aandeel verplaatsingen Minder auto <19% 13% :)
% Fiets: aandeel verplaatsingen Meer fiets >46% 49% :)
% Lopen: aandeel verplaatsingen Meer lopen >27% 30% :)
% OV: aandeel verplaatsingen Meer OV >3% 2% :|


Deze indicatoren in het jaarverslag beslaan één jaar, terwijl de Staat van Delft een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicatoren te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar. Dit jaar is de Staat van Delft toegevoegd als bijlage. 

Toelichting op de beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 4.1 Wat hebben we bereikt? - Toelichting op de beleidsindicatoren

Bereikbaarheid: klantwaardering over alle vervoersmiddelen
Rapportcijfer van Delftenaren over de algemene bereikbaarheid in Delft. Bron: Omnibusenquête.
 
Fietsen en lopen: klantwaardering 
Rapportcijfer van Delftenaren over specifiek de bereikbaarheid van fietsen en lopen in Delft. Bron: Omnibusenquête.

Aandeel verplaatsingen
Verplaatsingen van Delftenaren binnen Delft per vervoersmiddel. Delftenaren geven het aandeel verplaatsingen weer van: auto (passagier), motor (passagier), brom/snorfiets, openbaar vervoer, fiets of lopen. Daarbij is de mogelijkheid een alternatief vervoermiddel aan te geven in de categorie 'anders'. Bron: Delft Internet Panel.

Het aantal autoverplaatsingen is lager dan het streefgetal. Een dergelijke daling is niet goed te verklaren op basis van één jaar. Op basis van de gegevens in het Jaarverslag 2026 kunnen we meer zeggen over deze percentages. Mogelijke oorzaken kunnen bijvoorbeeld zijn de uitbreiding Autoluw+ en de afsluiting van de Reineveldbrug. Inwoners kunnen als gevolg hiervan een keuze hebben gemaakt voor andere vervoerwijzen.

Algemeen

Terug naar navigatie - 4.1 Wat hebben we bereikt? - Algemeen

Mobiliteitstransitie
We dragen bij aan een duurzame en veilige, bereikbare stad die verder groeit en zetten daarvoor verdere stappen in de mobiliteitstransitie. We doen dit onder andere door te zorgen voor een aantrekkelijke en verkeersveilige inrichting die uitnodigt om meer te lopen en te fietsen en minder de auto te gebruiken.

Verduurzaming
Vanuit de bereikbare stad dragen we bij aan de leefbaarheid door het scheppen van ruimte, en door in te zetten op ruimte-efficiënt en schoner vervoer. We maken zo ruimte vrij voor een andere invulling, zoals vergroening, spelen en ontmoeten en we verlagen de uitstoot van koolstofdioxide (CO2) en stikstofoxiden (NOx).

Netwerk en voorzieningen
We vergroten de bereikbaarheid van onder andere Delft-West en het Innovatiedistrict Delft door het realiseren van nieuwe verbindingen. Bijvoorbeeld door veilige en comfortabele fietsroutes tussen Buitenhof en Voorhof en andere delen van Delft.

Meer ruimte geven aan langzaam verkeer kan niet zonder goede stallingsvoorzieningen. We zetten daarom ook in op het realiseren van voldoende stallingen.

4.2 Wat hebben we ervoor gedaan?

Terug naar navigatie - 4.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen

Mobiliteit

Terug naar navigatie - 4.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Mobiliteit

Mobiliteitstransitie
De verdere stappen die we zetten in de mobiliteitstransitie, doen we op basis van de kaders die zijn vastgelegd in het Mobiliteitsprogramma Delft 2040. Daarbij leggen we het accent op de drie opgaven: Delft-West, Innovatiedistrict Delft en Energietransitie.

Verduurzaming
Delft is een compacte stad die groeit door middel van inbreiding. De stad moet echter wel leefbaar blijven en daar is ruimte voor nodig.

In ons mobiliteitssysteem staat de voetganger op de eerste plaats. Dit is de schoonste vorm van vervoer en neemt de minste ruimte in. Daarnaast stimuleren we ook het gebruik van de (deel)fiets en het openbaar vervoer. Stimuleren van langzaam verkeer is essentieel voor de mobiliteitstransitie. Het gebruik van de (deel)auto blijft mogelijk, maar krijgt vaker te maken met een lagere prioriteit in het verkeerssysteem. Bij werkzaamheden benutten we kansen om het aantal parkeerplaatsen te verminderen. 

Netwerk en voorzieningen
Bij het realiseren van de nieuwe verbindingen werken we onder andere samen aan de Metropolitane Fietsroute Delft-Rotterdam Alexander met de gemeenten Pijnacker-Nootdorp, Lansingerland, Rotterdam en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH). Zo verbinden we het Innovatiedistrict Delft met de regio. We werken de verschillende tracédelen verder uit, waaronder de Gelatinebrug, en maken een start met de realisatie van het tracédeel op de campus van de TU Delft. 

Voor een betere verbinding van de wijken Buitenhof en Voorhof met de andere delen van Delft zetten we met name in op een verbetering van oost-westverbindingen. We passen hiervoor bestaande infrastructuur aan en realiseren nieuwe verbindingen. 

Om naast lopen het fietsen te stimuleren, is inzetten op zowel netwerk als fietsparkeren noodzakelijk. Focus op fietsparkeren is vooral gericht op de binnenstad, ook vanuit veiligheid en aantrekkelijkheid van de openbare ruimte.

In het Handelingsperspectief fietsparkeren binnenstad en de kortetermijnaanpak fietsparkeren binnenstad is opgenomen hóe de gemeente nu en in de toekomst het fietsparkeren in goede banen wil leiden. 

Zo gaan we dat doen

4.3 Wat heeft het gekost?

Toelichting verschillen

Terug naar navigatie - 4.3 Wat heeft het gekost? - Toelichting verschillen

2.1 Verkeer en vervoer     € 438.000 nadeel (€ 49.000 hogere baten, € 488.000 hogere lasten) 
Er zijn meer kosten gemaakt voor externe inhuur. Dit houdt verband met tijdelijke extra inzet vanwege ziekte en ondersteuning om verschillende beleidsproducten gelijktijdig en in onderlinge samenhang te kunnen uitwerken.
Binnen dit taakveld is ook een hogere doorbelasting (€ 150.000) van het ambtelijk apparaat zichtbaar. Een toelichting op de totale lasten van het ambtelijk apparaat is opgenomen onder programma Overhead.

2.2 Parkeren     € 457.000 voordeel (€ 451.000 hogere baten, € 6.000 lagere lasten)
In de Kadernota 2024 zijn structurele middelen beschikbaar gesteld voor nieuwe locaties voor inpandige fietsenstallingen en de inzet van fietscoaches. In 2025 is geen nieuwe inpandige stalling gerealiseerd, omdat er geen pand op de markt kwam dat voldeed aan criteria als toegankelijkheid, ligging op aanfietsroute of ongunstige indeling. Daardoor zijn geen kosten gemaakt voor huur en bewaking. 

In 2025 heeft de gemeente hogere baten gerealiseerd uit straatparkeren en parkeervergunningen dan oorspronkelijk begroot. Deze stijging is voornamelijk toe te schrijven aan toegenomen bezoekersaantallen.

Terug naar navigatie - 4.3 Wat heeft het gekost? - Overzicht Investeringen
Investeringen (bedragen × € 1.000) Toegekend bedrag Realisatie t/m 2024 Beschikbaar vanaf 1-1-2025 Begroting 2025 Realisatie 2025 Afsluiten 31-12-2025
Bereikbare stad
Adaptieve mobiliteitsagenda 31.118 8.034 23.084 7.360 4.705
Adaptieve mobiliteitsagenda - bijdrage van derden -8.885 -2.263 -6.622 -4.449 -1.397
Halteverplaatsing tramhalte Martinus Nijhofflaan 165 - 165 165
Idem - bijdrage van derden -83 - -83 -83
Reconstructie Buitenhofdreef 10.750 - 10.750 -
Idem - bijdrage van derden -7.500 - -7.500 -
Herinrichting Prinses Beatrixlaan Zuid 1.625 - 1.625 200 28
Idem - bijdrage van derden -1.056 - -1.056 -130
Vervanging parkeerautomaten 500 500 150 25 X (jaarschijf 2025)
Totaal 26.634 5.771 20.863 3.213 3.361

Toelichting op investeringen

Terug naar navigatie - 4.3 Wat heeft het gekost? - Toelichting op investeringen

Adaptieve mobiliteitsagenda (AMA)
In de AMA staan concrete projecten die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen uit het Mobiliteitsprogramma Delft 2040 (MPD). De uitvoeringsagenda is adaptief. 

Halteverplaatsing tramhalte Martinus Nijhofflaan
Vanuit de AMA zijn middelen beschikbaar gesteld voor de halteverplaatsing tramhalte Martinus Nijhofflaan, die is gekoppeld aan de aanpassingen van tramlijn 1.

Reconstructie Buitenhofdreef
De halte Diepenbrockstraat wordt verplaatst naar de Pierre van Hauwelaan en het kruispunt Buitenhofdreef / Pierre van Hauwelaan wordt aangepast. Hiervoor is in de Kadernota 2026 een investeringskrediet met bijbehorende dekking beschikbaar gesteld.

Herinrichting Prinses Beatrixlaan-Zuid
Voor de tijdelijke inrichting Prinses Beatrixlaan is een investeringskrediet met bijbehorende dekking beschikbaar gesteld middels de 11e wijziging programmabegroting 2025.

Vervanging parkeerautomaten
Dit betreft een investeringskrediet voor de vervanging en vernieuwing van parkeerautomaten, vanwege einde levensduur en als gevolg van uitbreiding betaald parkeerareaal.

5 Goed wonen

Algemeen

Terug naar navigatie - 5 Goed wonen - Algemeen

Dit programma is breder dan wonen. Daarom is dit programma gesplitst in Gebiedsontwikkeling en Gebieden in ontwikkeling (deel A) en Woonbeleid en uitvoering (deel B).

A. Gebiedsontwikkeling en Gebieden in ontwikkeling
Delft is in het NOVEX-programma (Nationale Omgevingsvisie Executiekracht) onderdeel van het gebied Zuidelijke Randstad dat als hoofdopgave 'verstedelijking' heeft. Het Rijk vraagt via de zogenaamde Ruimtelijke Puzzel iedere provincie om nationaal gestelde opgaven en doelen ruimtelijk te vertalen, deze in te passen en te combineren met bestaande provinciale en lokale opgaven. Hiertoe werken we bovenlokaal samen, ook via de Verstedelijkingsalliantie. Dat is een netwerksamenwerking van enkele steden, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, de provincie Zuid-Holland en het Rijk.

Delft is verstedelijkt en heeft vooral een verdichtingsopgave, waarbij de ruimte schaars is en een goede leefomgeving belangrijk. We werken met het Stedelijk Programmeren aan de goede groei van de stad via grootschalige gebiedsontwikkelingen en bouwinitiatieven in de stad. Vanwege de schaarse ruimte moeten we overal ruimte maken en werken we tegelijkertijd in samenhang met elkaar aan thema's als wonen, economie, groen, openbare ruimte en mobiliteit.

B. Woonbeleid en uitvoering
We werken aan goed wonen in Delft. We werken conform de Woonvisie 2023-2028, die aansluit bij de Omgevingsvisie en het kompas voor goede groei in Delft. We vertalen de Woonvisie de komende jaren naar uitvoering op gebiedsniveau.

We werken op bovenlokaal niveau aan wonen via de samenwerkingsverbanden Verstedelijkingsalliantie en de regio Haaglanden. En ook lokaal werken we hieraan in verschillende rollen, bijvoorbeeld door beleid te maken, beleid te handhaven en als partner samen te werken in gebiedsontwikkeling en locatieontwikkelingen. Met dit programma dragen we ook bij aan de opgaven Delft-West en Innovatiedistrict Delft.

Relevant beleidskaders

Onder het programma Goed Wonen vallen de volgende onderwerpen:
Omgevingswet, ruimtelijke ordening, bestemmingsplannen, ruimtelijke ontwikkelingen, gebiedsontwikkeling, Innovatiedistrict Delft, Digitale Uitwisseling Ruimtelijk Processen (DURP), Spoorzone gemeentelijke taken, Schieoevers-Noord, Nationaal Programma Delft-West, grondexploitaties (niet-bedrijventerreinen), beheer overige gebouwen, woon- en wijkenbeleid, realisatie woningbouwprogramma, programma Langer en Weer Thuis, huisvestingsvergunningen/urgenties, omzettingsvergunningen/woningvorming, omgevingsvergunningen, welstand omgevingsvergunning, handhaving fysieke leefomgeving.

5.1 Wat hebben we bereikt?

Overzicht beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 5.1 Wat hebben we bereikt? - Overzicht beleidsindicatoren
Goed wonen

Streven: PB 2025

Stand: JR 2025  
Aandeel corporatiewoningen (excl. studenten) > 33% 36 % :)
Woningen 55.100 54.593 :|
Nieuwbouw studentenwoningen + 350  + 0 :(
Meldingen woonoverlast => 365 808 :)


Deze indicatoren in het jaarverslag beslaan één jaar, terwijl de Staat van Delft een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicatoren te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar. Dit jaar is de Staat van Delft toegevoegd als bijlage. 

Toelichting beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 5.1 Wat hebben we bereikt? - Toelichting beleidsindicatoren

Aandeel corporatiewoningen (excl. studenten)
Het aandeel corporatiewoningen in Delft, dit aandeel is exclusief studentwoningen. Bron: Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG).

Woningen
Nettogroei woningvoorraad (inclusief studentenwoningen) gerelateerd aan de doelstelling + 15.000 woningen (2018-2040; Omgevingsvisie) tot 60.000 woningen eind 2030 (Woonvisie) . Bron: Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG).

Studentenwoningen
Gemiddeld aantal nieuwe studentenwoningen per jaar gerelateerd aan doelstelling +3.500 (2020 t/m 2029). Bron: Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG).

Meldingen woonoverlast
Bekendheid meldpunt (op basis van DIP-enquête) en aantal meldingen per jaar. Bron: gemeente Delft. 

Het aantal meldingen voor woonoverlast is in 2025 tweemaal zo hoog als het streven. Dit cijfer is echter vertekend om echt iets te kunnen zeggen over woonoverlast: het zegt enkel iets over het aantal meldingen. Er is in 2025 juist ingezet op het genereren van meer bekendheid voor het meldpunt. Dat heeft mede geresulteerd in een hoger aantal meldingen, maar hoeft dus niet te betekenen dat er een verdubbeling is in woonoverlast. In 2026 wordt gewerkt aan de invoering van een applicatie waarmee meer inhoudelijke duiding gegeven kan worden aan de resultaten.

Wat willen we bereiken?

Terug naar navigatie - 5.1 Wat hebben we bereikt? - Doelstellingen

A. Gebiedsontwikkelingen en Gebieden in ontwikkeling

Terug naar navigatie - 5.1 Wat hebben we bereikt? - Doelstellingen - A. Gebiedsontwikkelingen en Gebieden in ontwikkeling

In het programma NOVEX (Nationale Omgevingsvisie Executiekracht) werken overheden samen aan een plan voor de inrichting van Nederland. Delft is onderdeel van het NOVEX-gebied Zuidelijk Randstad dat als hoofdopgave 'verstedelijking' heeft. De bestuurlijke trekkers van ons NOVEX-gebied zijn de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en een gedeputeerde van de provincie. Inmiddels is een integraal ontwikkelperspectief gemaakt. De uitvoeringsagenda is de volgende stap in het proces. Ons NOVEX-gebied is groter te worden. Het gebied bestaat nu uit bijna alle MRDH-gemeenten en de stedelijke gemeenten in de regio’s van Dordrecht en Leiden.
Ook als deelnemer van de Verstedelijkingsalliantie werken we in Delft aan binnenstedelijke nieuwbouwlocaties die gekoppeld zijn aan de investering in het openbaarvervoernetwerk. Schieoevers is een van die locaties.

In 2025 werkten we verder aan het ontwikkelen van de stad via grootschalige gebiedsontwikkelingen en bouwinitiatieven in de stad. In de Omgevingsvisie Delft 2040 staat wat voor stad we in de toekomst graag willen zijn. Deze visie geeft de gewenste ontwikkeling weer van onze leefomgeving. Dit is de omgeving waarin we wonen, werken en onze vrije tijd doorbrengen. Doelen zijn onder andere het toevoegen van 15.000 woningen en groei van 10.000 banen tot 2040. Dit in samenhang met onder andere passende en toegankelijke voorzieningen, mobiliteitstransitie en stappen naar een klimaatbestendige en energieneutrale leefomgeving in 2050. 

Met Stedelijk Programmeren kijken we per locatie wat nodig is voor een gedifferentieerde wijk. Inmiddels heeft in 2025 elk gebied (noordoost, west en zuidoost) een eigen stedenbouwkundige en een eigen opdrachtgever gebiedsontwikkelingen.

Aan de lokale bouwtafel is in 2025 elke twee maanden overleg geweest met corporaties en ontwikkelaars over bouwversnelling en het weghalen van belemmeringen als ook het delen van kennis. De gemeente Delft neemt deel aan de regionale versnellingstafel. De plek om vastgelopen projecten los te trekken of hulp te vragen bij vraagstukken die de bouw van woningen kan versnellen. Delft is naast Den Haag de enige gemeente uit de regio die hieraan deelneemt.

Passende nieuwbouw van woningen is één van de belangrijke opgaven. Bij kansen voor bijvoorbeeld woningbouw kijken we welk type woningen, aantal en prijssegment passend zijn. Met transformatie van woningen, nieuwbouw en passende in- en doorstroom sturen we op veerkracht van gebieden. Delft-West heeft prioriteit op het thema veerkracht. Door het Rijk toegekende middelen, zoals de Versnellingsgelden, Woontop en de Woningbouwimpulsgelden voor Delft-West en stationsgebied Delft Campus, dekken delen van de publieke tekorten op de benodigde investeringen in de leefomgeving.

B. Woonbeleid en uitvoering

Terug naar navigatie - 5.1 Wat hebben we bereikt? - Doelstellingen - B. Woonbeleid en uitvoering

De woonvisie kent vijf thema’s en ambities:

  1. Groei van de woningvoorraad: ‘iedereen een plek‘
  2. Betaalbaarheid borgen in huur en koop: ‘betaalbaar wonen’
  3. Huisvesten van bijzondere doelgroepen: ‘passend wonen voor diverse mensen’
  4. Verduurzamen van de bestaande voorraad: ‘natuurlijk duurzaam’
  5. Kwaliteit van de woon- en leefomgeving: ‘gebiedsgericht werken aan veerkrachtige wijken’.

Het verduurzamen van de bestaande voorraad valt buiten dit programma Goed wonen en is in het programma Duurzame stad opgenomen. 

5.2 Wat hebben we ervoor gedaan?

Terug naar navigatie - 5.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen

A. Gebiedsontwikkelingen en Gebieden in ontwikkeling

Terug naar navigatie - 5.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - A. Gebiedsontwikkelingen en Gebieden in ontwikkeling

In 2025 werkten we onder andere aan het beleidsneutraal wijzigen van het Omgevingsplan en het toepasbaar maken van de planregels. Ook is de Wet kwaliteitsborging in werking getreden. De Wet Kwaliteitsborging heeft ervoor gezorgd dat er meer ingezet wordt op procesregie. We ervaren alleen dat het met enige regelmaat nodig blijft om de inhoudelijke toetsing (vooraf en tijdens uitvoering) ook steekproefsgewijs op te blijven pakken.

De nieuwe wetgeving heeft het werk inhoudelijk en op proces anders gemaakt. Om die reden is extra ingezet op (interne) communicatie, scholing (regionaal), inzet bij initiatieven en verbetering van (keten)processen. Ook is een flexibele schil aangebracht die ingezet kan worden wanneer meer aanvragen of meldingen worden ontvangen dan er capaciteit is.

Actief werken aan de stad betekent ook gericht onroerend goed verwerven voor concrete doelen of strategisch onroerend goed verwerven voor de langere termijn als zich kansen voordoen. Om dit te bereiken, is een integraal kader opgesteld rond Grondbeleid (zie hiervoor paragraaf Grondbeleid).

Zo gaan we dat doen

B. Woonbeleid en uitvoering

Terug naar navigatie - 5.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - B. Woonbeleid en uitvoering

In 2025 is gewerkt aan het realiseren van de doelen van de Woonvisie 2023-2028. Hoe we dat gedaan hebben en wat daarvan het resultaat is geweest staat in de onderstaande paragrafen.

Zo gaan we dat doen

5.3 Wat heeft het gekost?

Overzicht baten en lasten

Terug naar navigatie - 5.3 Wat heeft het gekost? - Overzicht baten en lasten

  

Bedragen x €1.000
Exploitatie Realisatie 2024 Begroting 2025 voor wijziging Begroting 2025 na wijzigingen Realisatie 2025 Realisatie vs Begroting
Baten 22.479 14.920 18.389 11.996 -6.393
Lasten 27.708 26.050 28.515 20.340 -8.175

Verschil tussen begroting en realisatie

Terug naar navigatie - 5.3 Wat heeft het gekost? - Verschil tussen begroting en realisatie
Verschillen tussen begroting en realisatie per taakveld Bedragen x € 1000
I/S totaal afwijking afwijking baten afwijking lasten
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden I 14 1 12
0.4 Overhead I 35 - 35
2.5 Openbaar vervoer I 98 52 46
8.1 Ruimtelijke ordening I -109 990 -1.100
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) I 1.372 -4.437 5.809
8.3 Wonen en bouwen I 372 -3.000 3.372
Totaal 1.781 -6.393 8.175

Toelichting verschillen

Terug naar navigatie - 5.3 Wat heeft het gekost? - Toelichting verschillen

8.1 Ruimtelijke ordening      € 109.000 nadeel (€ 990.000 hogere baten, € 1.100.000 hogere lasten)

Intentieovereenkomsten/Anterieure overeenkomsten € 156.000 nadeel 
Het nadeel is opgebouwd uit € 401.000 nadeel aan de lastenkant en € 245.000 voordeel aan de batenkant. Het negatieve saldo betreft de anterieure overeenkomsten met een negatief resultaat. Het grootste verschil wordt veroorzaakt doordat voor verschillende projecten meer kosten zijn gemaakt dan op de ontwikkelaar te verhalen zijn. Veelal zijn dit kosten voor interne of externe procedures. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door interne en externe afstemming voor de projecten Gele Schiekunde en Van Hasseltlaan.

Lau Mazirel € 118.000 voordeel
Als gevolg van meerdere oorzaken en de complexiteit van het dossier heeft vertraging plaatsgevonden bij de aanvang van diverse essentiële onderzoeken. Daarom wordt ook een voorstel gedaan tot bestemming van het resultaat.

IDD € 65.000 voordeel 
Voor het IDD zijn meer kosten gemaakt dan begroot (€ 230.000) maar deze worden gedekt door vrijwel even grote baten (€ 295.000). Veelal betreft dit werkzaamheden voor externe partijen die deze kosten dekken.

Verstedelijkingsalliantie € 21.000 nadeel
Dit nadeel betreft het saldo van de gemaakte kosten (€ 201.000) die gedekt zijn door vrijwel even grote baten (€ 180.000). Dit betreft werkzaamheden voor externe partijen die deze kosten dekken. 

Gebiedsontwikkeling € 81.000 nadeel
Dit nadeel is ontstaan als gevolg van ureninzet voor onvoorziene projecten als DSM en tijdelijke studentenhuisvesting. Ook zijn meer uren dan verwacht besteed aan stedelijk programmeren, de nieuwe werkwijze vergde een langere gewenningsperiode dan verwacht.

Overige Ruimtelijke ordening € 34.000 nadeel
Dit voordeel is te verdelen naar € 305.000 nadeel aan de lastenkant en een voordeel van € 271.000 aan de batenkant. Dit betreft het saldo van verschillende afwijkingen binnen het gehele onderdeel Ruimtelijke ordening. 

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)      € 1.372.000 voordeel (€ 4.437.000 lagere baten, € 5.809.000 lagere lasten)

Grondexploitatie € 289.000 voordeel
Ten opzichte van de begroting is er € 4.509.000 minder aan kosten gemaakt en € 1.914.000 minder aan opbrengsten gerealiseerd. Aan de kostenkant is project Nieuw Delft verantwoordelijk voor € 3.523.000 minder uitgaven. Dit is met name het gevolg van het doorschuiven van werkzaamheden naar latere jaren. Ook de overige grondexploitaties kampen met vertraging in de werkzaamheden. Zij zijn verantwoordelijk voor het overige verschil. De minder opbrengsten zijn het gevolg van doorschuiven van grondopbrengsten van 2025 naar 2026 bij met name Voorhof-Noordwest. Het voordeel op de grondexploitatie ontstaat door de winstneming van Voorhof-Noordwest. Zie voor nadere informatie het MPG 2026.

Spoorzone € 900.000 voordeel
In 2017 zijn afspraken gemaakt over de uitvoering van een aantal maatregelen. Hiervoor heeft de gemeente middelen gereserveerd. Een aantal maatregelen is hiervan uitgevoerd maar de lasten hiervan zijn tot op heden nog niet afgeboekt van deze middelen. Voor een deel van het resterende bedrag moeten nog concrete afspraken gemaakt worden met de NS, hiervoor is een voorziening gevormd (€ 1,5 miljoen). Het resterende deel van de verplichting ter hoogte van € 900.000 kan BBV-technisch gezien niet worden aangehouden in deze voorziening en valt nu vrij in het saldo, maar blijft via een afrekenvoorstel beschikbaar voor het realiseren van fietsparkeerplekken bij station Delft Campus.

Overige Grondexploitatie € 183.000 voordeel
Dit voordeel is het saldo van verschillende afwijkingen binnen het gehele onderdeel Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen).

8.3 Wonen en Bouwen      € 372.000 voordeel (€ 3.000.000 lagere baten, € 3.372.000 lagere lasten)

Omgevingsvergunning € 233.000 voordeel (lasten)
Door een lager aantal toerekenbare uren is de realisatie van de kosten voor (ambtelijke) inzet lager uitgevallen dan begroot. Dit levert een incidenteel voordeel op in het boekingsjaar 2025.

Bouw en bijzonder onderzoek € 184.000 voordeel (lasten)
Binnen afdeling Bouw en Bijzonder Onderzoek is, in het kader van realistisch ramen, het afgelopen jaar gewerkt met een grotere flexibele schil. Daarnaast is, als gevolg van de krapte op de arbeidsmarkt, een deel van de capaciteit met junior medewerkers ingevuld. Door een combinatie van deze factoren is de benodigde capaciteit voor BBO (nog) niet, anders of later dan voorzien ingevuld. Dit resulteert in een incidenteel voordeel voor het boekjaar 2025.

Overige Wonen en Bouwen € 45.000 nadeel
Dit voordeel is te verdelen naar € 3.000.000 nadeel aan de batenkant en een voordeel van € 2.955.000 aan de lastenkant. Dit betreft voornamelijk een van het Rijk ontvangen bijdrage voor een woningbouwproject in het kader van de Regionale Huisvesting van Aandachtsgroepen dat nog niet tot uitvoer is gekomen. 

Overzicht investeringen

Terug naar navigatie - 5.3 Wat heeft het gekost? - Overzicht investeringen
Investeringen (bedragen × € 1.000) Toegekend bedrag Realisatie t/m 2024 Beschikbaar vanaf 1-1-2025 Begroting 2025 Realisatie 2025 Afsluiten 31-12-2025
Goed Wonen
Ecologische zones TU Campus NZ en OW 1.000 43 957 50 282
idem - bijdragen derden -1.000 - -1.000 -
Parkeerplaats Roland Holstlaan 410 55 355 -
Verwerving Schieweg 13 2.700 - 2.700 2.700 3
Idem bijdragen derden -1.350 - -1.350 -1.350
Voorkeursrecht verwervingen GREX Gillis/Delfia 1.000 - 1.000 1.000
Voorkeursrecht verwervingen GREX Reiger 2.000 - 2.000 2.000
Totaal 4.760 98 4.662 4.400 285

Toelichting op investeringen

Terug naar navigatie - 5.3 Wat heeft het gekost? - Toelichting op investeringen

Ecologische zones TU Campus NZ en OW
De voorbereidingen zijn verder dan gedacht waardoor meer kosten zijn gemaakt dan geraamd.

Verwerving Schieweg 13
De verwerving duurt langer dan verwacht. In 2025 heeft een hertaxatie plaatsgevonden. De verwachting is dat dit traject in 2026 is afgerond.

Voorkeursrecht verwervingen grondexploitatie (GREX) Gillis/Delfia en Reiger
Voor Gillis/Delfia en de Reiger zijn middelen toegekend voor de verwerving van verschillende panden. In 2025 zijn de voorkeursrechten gevestigd. Op dit moment vinden onderhandelingen plaats. De hoogte en de datum van de besteding zijn afhankelijk van de uitkomst van de onderhandelingen. De uitgaven worden meegenomen in de nog vast te stellen grondexploitaties . Deze worden voor zowel de Reiger als Gillis/Delfia in 2026 ter besluitvorming aan de raad voorgelegd.

Voorstel tot afrekening van het resultaat

Terug naar navigatie - 5.3 Wat heeft het gekost? - Voorstel tot afrekening van het resultaat

Incidenteel budget project Lau Mazirel fase 2
Voorgesteld wordt om het niet bestede bedrag van € 118.000 over te hevelen naar 2026. Op deze wijze blijft de financiële dekking gewaarborgd voor de noodzakelijke vervolgstappen binnen het project Lau Mazirel, waaronder de uitvoering van de uitgestelde onderzoeken.

Fietsparkeren Delft Campus
Voorgesteld wordt om de vrijval van de balanspost Spoorzone ter hoogte van € 900.000 over te hevelen naar 2026 en daarmee beschikbaar te houden voor het realiseren van fietsparkeerplekken bij station Delft Campus.

Voorstellen tot afrekening van het rekeningresultaat Bedragen x € 1000
Storting / Lasten Onttrekking / Baten
- Reserve Beleid en Uitvoering - Incidenteel budget voor project Lau Mazirel fase 2 118
- Reserve Beleid en Uitvoering - Fietsparkeren Delft Campus 900
Totaal afrekening (bestemmings)reserve: 1.018 0

6 Schone en veilige stad

Algemeen

Terug naar navigatie - 6 Schone en veilige stad - Algemeen

We zetten in op een woon- en leefomgeving die aantrekkelijk is voor bewoners, bezoekers en mensen die hier werken. De inzet is een schone leefomgeving waar mensen prettig kunnen verblijven. En we werken aan een veilige stad, waarin criminaliteit en onveiligheid het dagelijks leven niet belemmeren (opgave Delft-West). Dit programma sluit aan bij de bestuurlijke accenten 'een gezonde en veilige stad' en 'een duurzame stad'.

Relevante beleidskaders 

  • Beheervisie Openbare Ruimte Delft
  • Beheerplan Schoon 2024-2027
  • Beheerplan Verkeersregelsystemen 2022-2025
  • Beheerplan Openbare Verlichting 2024-2027
  • Beheerplan Wegen 2024-2027
  • Beheerplan Civiele constructies 2024-2027
  • Beheerplan Groen en Water 2024-2027
  • Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan
  • Beheerplan Speelvoorzieningen 2024-2027
  • Algemene verordening Ondergrondse Infra
  • Uitvoeringsbesluiten Ondergrondse Infra
  • Grip op grondstoffen
  • Afvalstoffenverordening Delft 2016
  • Verordening kwijtscheldingsbeleid
  • Veiligheidsplan 2023-2026 “Samen veilig in Delft”
  • Districtelijke aanpak radicalisering en extremisme 2025 – 2028
  • Regionaal Crisisplan, Rampenbestrijding en crisisbeheersing, VRH 30 januari 2019
  • Regionaal Risicoprofiel, Rampenbestrijding en crisisbeheersing, VRH 27 januari 2023
  • Beleidsnota Iedereen Delftenaar, over respectvol samenleven, vrijheid en gelijke kansen
  • Nota Dierenwelzijn

Onder dit programma vallen deze onderwerpen: het schoonmaken van de openbare ruimte, verkeersvoorzieningen, openbare verlichting, verkeersregelinstallaties, wegen, straten en pleinen, civiele constructies, verkeer en vervoer algemeen, groen en water, speelvoorzieningen, recreatiegebieden, riolering, afval, ongediertebestrijding, begraafplaatsen en crematoria en de inkomensregelingen die onder dit programma vallen (begrafenissen onvermogenden, kwijtschelding rioolrechten, kwijtschelding afvalstoffenheffing), crisisbeheersing en brandweer, openbare orde en veiligheid, anti-discriminatie, dierenwelzijn en kostenverdeelstaat (ureninzet op het programma).

6.1 Wat hebben we bereikt?

Overzicht beleidsindicatoren schone stad

Terug naar navigatie - 6.1 Wat hebben we bereikt? - Overzicht beleidsindicatoren schone stad
Schone en veilige stad Streven: PB 2025 Stand JR 2025  
% Tevreden bewoners over openbare ruimte 78 % 78 % :)


Deze indicatoren in het jaarverslag beslaan één jaar, terwijl de Staat van Delft een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicatoren te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar. Dit jaar is de Staat van Delft toegevoegd als bijlage. 

Overzicht beleidsindicatoren veilige stad

Terug naar navigatie - 6.1 Wat hebben we bereikt? - Overzicht beleidsindicatoren veilige stad
Schone en veilige stad Streven: PB 2025 Stand JR 2025  
% Voelt zich veilig in de buurt 87 % 83% :(
Veiligheidsindex: misdrijven

- 1%

(index:99)

+5%

(index:105)

:(
Jeugdcriminaliteit: % minderjarige verdachten 12 % 12 % :)


Deze indicatoren in het jaarverslag beslaan één jaar, terwijl de Staat van Delft een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicatoren te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar. Dit jaar is de Staat van Delft toegevoegd als bijlage. 

Toelichting op de beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 6.1 Wat hebben we bereikt? - Toelichting op de beleidsindicatoren

% Tevreden bewoners over openbare ruimte
De indicator '% Tevreden bewoners over openbare ruimte' is een indicator die door meting (DIP) gescoord wordt. Het percentage voor de indicator Tevreden bewoners betreft de scores neutraal, tevreden en zeer tevreden bewoners over de openbare ruimte. 

% Voelt zich veilig in de buurt
De indicator ‘% Voelt zich veilig in de buurt’ is een indicator die elke 2 jaar wordt gemeten in de Omnibusenquête. Het percentage geeft aan hoeveel deelnemers de vraag “voelt u zich veilig in de buurt” positief beantwoorden. Het veiligheidsgevoel wordt door verschillende factoren beïnvloed. Persoonlijke factoren (zoals leeftijd, geslacht, etniciteit, economische positie en geestelijke/lichamelijke gezondheid), de institutionele/sociale/fysieke/criminele omgeving, en de algemeen maatschappelijke context (zoals verharding maatschappij, conflicten dichtbij en ver weg en dergelijke) hebben allemaal invloed op de mate waarin inwoners zich veilig voelen. 

Veiligheidsindex: misdrijven
Het aantal aangiftes van misdrijven ('door de politie opgemaakte processen-verbaal van misdrijven'). De veiligheidsindex is aan het begin van de periode 100. Als de veiligheidsindex stijgt, naar bijvoorbeeld 102, dan neemt de geregistreerde criminaliteit toe. Als de veiligheidsindex zakt naar 98, dan neemt de geregistreerde criminaliteit af. We streven dus naar een afname van de criminaliteit in 2025: van 100 naar 99. Vanwege de coronapandemie is het aantal misdrijven aanzienlijk gedaald. Om die reden verplaatsen we het ijkpunt naar 2022 in plaats van 2021. We streven naar een vermindering van alle misdrijven. In 2025 is de veiligheidsindex 104,4. Ten opzichte van 2022 is vooral de diefstal van brom-, snor-, fietsen toegenomen. In de rapportage politiecijfers 2025 die medio 2026 aan de gemeenteraad wordt gestuurd, wordt dit nader toegelicht. Bron: data.politie.nl.
 
Jeugdcriminaliteit: % minderjarige verdachten
De indicator 'Jeugdcriminaliteit' is een indicator die uit het incidentenregistratiesysteem van de politie komt en het aandeel minderjarigen weergeeft in het totale aantal geregistreerde verdachten. Het streven voor 2030 is naar beneden bijgesteld omdat we verwachten dat de activiteiten die we uitvoeren in het kader van Preventie met Gezag impact gaat hebben op de langere termijn.

Algemeen schone stad

Terug naar navigatie - 6.1 Wat hebben we bereikt? - Algemeen schone stad

Beheer en onderhoud openbare ruimte
Met beheer en onderhoud houden we een aantrekkelijke en veilige fysieke leefomgeving in stand. De onderhoudsniveaus zijn vastgelegd in de Beheervisie Openbare Ruimte 2019. Het niveau van onderhoud is vastgesteld op de ondergrens van duurzaam technische instandhouding (CROW-niveau 'C') waarbij we kapitaalvernietiging voorkomen. Het merendeel van de stad onderhouden we op dit niveau, met uitzondering van de binnenstad en het Agnetapark, die we op een hoger niveau onderhouden (CROW-niveau 'B').

In het reguliere onderhoud wordt ingespeeld op de directe leefomgeving en de beleving van de openbare ruimte. Dus: schone straten, inzamelen van huishoudelijk afval, verwijderen van onkruid, laten branden van verlichting en het in orde zijn van de speelplekken. Met het groot onderhoud zorgen we ervoor dat de openbare ruimte de functie kan blijven vervullen en dat de beoogde levensduur behaald kan worden. Aan het einde van de levensduur vervangen we assets zoals bomen, wegen, kunstwerken, riolering en speeltoestellen.

Met het in 2024 vastgestelde afvalbeleid geven we verdere invulling aan de realisatie van de Van Afval Naar Grondstof-doelstellingen (maximaal 100 kilogram restafval per inwoner). Dit draagt bij aan de ambities op het gebied van circulariteit.

De uitwerking van de zorgplichttaken voor hemel-, grond- en vuilwater zijn opgenomen in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2022-2026.

Algemeen veilige stad

Terug naar navigatie - 6.1 Wat hebben we bereikt? - Algemeen veilige stad

2025 wijkt in veel opzichten niet af van vorig jaar. Ook in 2025 waren er incidenten met een negatieve impact op de (ervaren) veiligheid en het woon- en leefklimaat. Het gaat hierbij onder andere over explosies (zwaar vuurwerk c.q. explosieven) bij of in de nabijheid van woningen, meerdere autobranden, ernstige overlast of problematiek door personen met verward- of onbegrepen gedrag.

Afgelopen jaar is wederom ingezet op een stevige voorbereiding op de jaarwisseling omdat het naar verwachting de laatste jaarwisseling was waarbij consumentenvuurwerk was toegestaan. Mede dankzij deze uitgebreide voorbereiding vanuit politie, handhaving en de brandweer alsook de gemeente was in grote delen van de stad de jaarwisseling beheersbaar. Uitgezonderd in een klein deel van de stad waar het niet goed ging en meer maatregelen nodig waren.

Met het aanwijzen van een projectleider versterken maatschappelijke weerbaarheid is gestart met het vormgeven van een Delftse aanpak om de maatschappelijke weerbaarheid te versterken bij langdurige stroomuitval of situaties waarin de stad 72 uur op zichzelf aangewezen is. Deze aanpak krijgt in 2026 verder vorm via een stadsbreed plan van aanpak.

Daarnaast merken wij ook op dat incidenten die zich in een ander deel van het land hebben voorgedaan, impact hebben op de ervaren veiligheid van onze inwoners. Daarbij volgt dan met enige regelmaat de oproep om ook in Delft aandacht voor het onderwerp te hebben. Zo was de (on)veiligheid van vrouwen in de openbare ruimte een actueel onderwerp. Naar aanleiding hiervan vond een grote demonstratie plaats. Vanuit de raad alsook via inwoners is het onderwerp ‘veiligheid van vrouwen en onveilige plekken’ in de openbare ruimte expliciet benoemd als aandachtsthema. Om meer en beter beeld te krijgen over onveiligheid van vrouwen in de stad is eind 2025 het Delfts Internet Panel (DIP) ingezet om onderzoek te doen naar onder meer onveiligheid van vrouwen. Hierin worden respondenten onder andere gevraagd of er onveilige plekken zijn in de buurt, wat de oorzaak van onveiligheid is en wat er nodig is om op die plek het veiligheidsgevoel te verhogen.

6.2 Wat hebben we ervoor gedaan?

Terug naar navigatie - 6.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen

Beheer en onderhoud openbare ruimte schone stad

Terug naar navigatie - 6.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Beheer en onderhoud openbare ruimte schone stad

In de Programmabegroting 2025-2028 heeft de raad aanvullende middelen beschikbaar gesteld. Deze lichten we hier kort toe. Daarnaast lichten we ook nog enkele specifieke werkzaamheden toe.

Vergroenen Gasthuisplaats
Met het autoluw maken van de binnenstad komt er ruimte om de Gasthuisplaats te vergroenen. Inmiddels hebben drie partijen een plan opgesteld en heeft de stad één plan gekozen. De winnende partij heeft dit plan nu uitgewerkt. In voorbereiding op de herinrichting is de Gasthuisplaats in participatie met de omgeving tijdelijk heringericht als verblijfslocatie met groen en ruimte voor spelen, activiteiten en fietsparkeren. 

Ruimte in de Binnenstad
Onder de noemer Ruimte in Binnenstad is gewerkt aan de integrale afstemming tussen alle fysieke projecten in de openbare ruimte die in de binnenstad worden uitgevoerd. In diverse delen van de binnenstad zijn onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd, waaronder de Harmenkokslaan en de Molslaan. Voor de mogelijke herinrichting van de vrijgekomen ruimte in de eerste fase autoluw-plus hebben we een uitgebreid participatietraject met bewoners uitgevoerd. De parkeerplaatsen in de eerste fase van de uitbreiding van autoluw-plus zijn verwijderd. De eerste experimenten met tijdelijke inrichting van de vrijgekomen ruimte worden begin 2026 uitgevoerd. De inrichting van de Oude Langendijk is aangepast.

Vervanging beheersysteem
Het huidige beheersysteem is aan het einde van zijn levensduur en moet vervangen worden. Hiervoor hebben we het aanbestedingstraject opgestart. Begin 2026 is het nieuwe systeem operationeel. Naast het aanbestedingstraject is ook de conversie naar het Informatiemodel Beheer Openbare Ruimte 2025 gestart. Daarmee sluit de gemeente Delft aan bij de landelijk gehanteerde standaard voor beheer van de Openbare Ruimte. 

Vervangen bruggen Schie
In het beheerplan Civiel is een bedrag opgenomen voor het groot onderhoud van de drie beweegbare bruggen (Hambrug, Plantagebrug, Abtswoudsebrug). Omdat binnen de gemeente hiervoor te weinig expertise is, heeft de provincie (in opdracht van de gemeente) een aanbesteding gedaan. Het onderhoud aan de Hambrug is uitgevoerd. Het onderhoud van de andere bruggen is in voorbereiding, zodat dit in 2026 kan worden uitgevoerd. 

Uitvoering beheer en onderhoud
Op diverse locaties in de stad zijn reguliere grootschalige werkzaamheden uitgevoerd waarbij we ook vergroend hebben. Onder andere de Wateringsevest-Kalverbos en de Rode Kruisbuurt.

Zo gaan we dat doen

Programma openbare ruimte schone stad

Terug naar navigatie - 6.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Programma openbare ruimte schone stad

Om te komen tot een integraal programma voor het werken in en aan de openbare ruimte is in 2025 gewerkt aan een compleet en actueel totaaloverzicht van alle onderhoudsplanningen. Dit totaaloverzicht hebben we omgezet in een visuele kaart waar alle afdelingen binnen de gemeente gebruik van kunnen maken. Op deze manier maken we het mogelijk om over de afdelingen heen planningen af te stemmen. Het totaaloverzicht gebruiken we als basis om in 2026 het Meerjarenuitvoeringsprogramma Openbare Ruimte uit te werken en door het college vast te laten stellen. 

Openbare orde en veiligheid veilige stad

Terug naar navigatie - 6.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Openbare orde en veiligheid veilige stad

De afgelopen jaar is een forse stijging van het aantal demonstraties zichtbaar:

Jaar 2023 2024 2025
Aantal demonstraties 11 21 47

De demonstraties variëren van kleine en grote demonstratieve optochten, maandelijkse kleinschalige demonstraties en grotere demonstraties. De gebeurtenissen en conflicten in de wereld spelen nog steeds een grote rol in de hoeveelheid van de demonstraties. Naast betogingen in de openbare ruimte zijn er ook betogingen op het TU-terrein gehouden waarbij de politie een maal, nadat een demonstratie was beëindigd, moest ingrijpen vanwege het niet verlaten van het terrein door enkele demonstranten.

Cameratoezicht
In de binnenstad (Peperstraat en de Kromstraat) is na een uitgebreide voorbereiding, voor een bepaalde periode, cameratoezicht ingevoerd vanwege structurele verstoring van de openbare orde en overlast door drugs en alcohol, ruzies, ernstige geweldsincidenten, agressiviteit en baldadigheid. Cameratoezicht is aanvullend op alle al genomen maatregelen (bijvoorbeeld inzet Sus-team en extra politie-inzet) die gericht zijn op het terugdringen van de verstoring van de openbare orde. Vanzelfsprekend wordt dit ingrijpende middel nauwgezet geëvalueerd en de raad wordt hierover, zoals afgesproken, door de portefeuillehouder zo spoedig mogelijk geïnformeerd.

Zo gaan we dat doen

6.3 Wat heeft het gekost?

Verschil tussen begroting en realisatie

Terug naar navigatie - 6.3 Wat heeft het gekost? - Verschil tussen begroting en realisatie

De toegerekende kosten voor overhead, btw en perceptiekosten zijn niet op de taakvelden Riolering en Afval geraamd. Deze aanvullende kosten worden wel toegerekend aan de tarieven voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. In de paragraaf Lokale heffingen lichten we dit nader toe.

Verschillen tussen begroting en realisatie per taakveld Bedragen x € 1000
I/S totaal afwijking afwijking baten afwijking lasten
1.1 Crisisbeheersing en brandweer I 701 25 676
1.2 Openbare orde en veiligheid I 158 -65 223
2.1 Verkeer en vervoer I 152 1.429 -1.277
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie I -1.260 334 -1.593
6.3 Inkomensregelingen I -73 - -73
7.2 Riolering I 359 662 -303
7.3 Afval I -235 -31 -205
7.4 Milieubeheer I 20 121 -101
7.5 Begraafplaatsen en crematoria I 69 128 -59
Totaal -110 2.603 -2.713

Toelichting verschillen

Terug naar navigatie - 6.3 Wat heeft het gekost? - Toelichting verschillen

1.1 Crisisbeheersing en brandweer     € 701.000 voordeel (€ 25.000 hogere baten, € 676.000 lagere lasten)
Door een lagere realisatie op de regeling voor functioneel leeftijdsontslag (FLO) en een positief resultaat van de veiligheidsregio Haaglanden is een deel van de bijdrage terugontvangen. Dit resulteert in een incidenteel voordeel voor het boekingsjaar 2025.

1.2 Openbare orde en veiligheid     € 158.000 voordeel (€ 65.000 lagere baten, € 223.000, lagere lasten)
Door krapte op de arbeidsmarkt is de benodigde handhavingscapaciteit voor Toezicht & Handhaving later dan voorzien ingevuld.

2.1 Verkeer en vervoer     € 152.000 voordeel (€ 1.429.000 hogere baten, € 1.277.000 hogere lasten)
Als gevolg van meer aanrijdschades zijn hogere herstelkosten gemaakt voor de openbare verlichting en verkeersregelinstallaties. De kosten hiervan worden normaliter verhaald op de veroorzaker. In de binnenstad is extra ingezet op schadeherstel aan wegen. Door de algemene stijging van arbeid, bouw en transportkosten zijn de kosten voor onderhoud hoger uitgevallen dan begroot, dit speelt in grote mate bij het groot onderhoud van bruggen.

5.7 Openbaar Groen     € 1.260.000 nadeel (€ 334.000 hogere baten, € 1.593.000 hogere lasten)
Als gevolg van meer Iepziekte in de stad en onverwachte schades als het gevolg van stormen zijn de lasten hoger. Daarnaast hebben we dit jaar ingezet op het vergroenen van de openbare ruimte. In de Delftse Hout is een inhaalslag gemaakt in het onderhoud, hiervoor is een deel-subsidie van de provincie Zuid-Holland ontvangen. Door de algemene stijging van arbeid, bouw en transportkosten zijn de kosten voor onderhoud hoger uitgevallen dan begroot.

7.2 Riolering     € 359.000 voordeel (€ 662.000 hogere baten, € 303.000 hogere lasten)
Binnen het gesloten circuit Riolering verloopt de realisatie van de uitgaven volgens het vastgestelde verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan. Bij het totale verschil op het taakveld riolering is rekening gehouden met de afrekening met het gesloten circuit. De kosten die toegerekend kunnen worden aan het riooltarief waren hoger. Op andere taakvelden worden conform Delfts beleid ook kosten (kwijtschelding en schoonmaakkosten) verantwoord, die kunnen worden toegerekend aan het gesloten circuit; ook deze zijn hoger uitgevallen dan begroot. De opbrengst, mede door een hoger aantal huishoudens, is hoger dan geraamd. Per saldo is een bedrag van € 431.000 toegevoegd aan de egalisatievoorziening riolering. 

7.3 Afval     € 235.000 nadeel (€ 30.000 lagere baten, € 205.000 hogere lasten)
Het resultaat is inclusief de verrekening met de voorziening met het gesloten circuit Afval. Op andere taakvelden worden conform Delfts beleid ook kosten (kwijtschelding en schoonhouden openbare ruimte) verantwoord die kunnen worden toegerekend aan het gesloten circuit. Per saldo is een bedrag van € 81.000 onttrokken aan de egalisatievoorziening reiniging.

7.4 Milieubeheer     20.000 (€ 121.000 hogere baten, € 101.000 hogere lasten)
Het relatief warme weer in 2025 heeft geleid tot een goede habitat van de rattenpopulatie. Op specifieke locaties is de bestrijding fors geïntensiveerd om plaagvorming tegen te gaan.


Voor meer informatie over kwijtscheldingen en het percentage van de kostendekkendheid van de riool- en afvalstoffenheffing wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen.

Overzicht investeringen

Terug naar navigatie - 6.3 Wat heeft het gekost? - Overzicht investeringen
Investeringen (bedragen × € 1.000) Toegekend bedrag Realisatie t/m 2024 Beschikbaar vanaf 1-1-2025 Begroting 2025 Realisatie 2025 Afsluiten 31-12-2025
Schone en veilige stad
Begraafplaatsen 200 - 200 100
Beheerplan civiele constructies 27.769 11.733 16.036 5.000 5.899
Beheerplan groen en water 9.476 1.592 7.884 1.945 1.271
Waterberging 3.000 605 2.395 598 51
Beheerplan openbare verlichting 14.017 3.106 10.911 2.653 1.489
Beheerplan wegen 21.333 5.948 15.385 2.315 1.847
Gasthuisplaats 1.500 - 1.500 250 384
Gelatinebrug 27.777 261 27.516 1.000 586
Idem - bijdrage van derden -17.959 - -17.959 -
Verbreding Delftse Schie 4.967 - 4.967 -
Idem - bijdrage van derden -1.040 - -1.040 -
Gevel tot gevel 6.362 641 5.721 1.500 88
GO - OR bovenplanse voorzieningen 4.100 - 4.100 -
Poptahof 2.820 836 1.984 -106 -106
Poptahof, Groenstrook abtswoudseweg 50 - 50 50 44 x
Projecten Tramlijn 19 31.769 31.441 328 328 - x
Bijdrage projecten Tramlijn 19 -3.423 -3.423 - - - x
Reconstructie Ireneboulevard 500 - 500 -
Rioolinvesteringen kostenverhaal 9.950 4.507 5.443 3.500 468
Schieoevers bovenwijkse voorzieningen 2.100 - 2.100 -
Schieoevers voorzieningen 3.400 - 3.400 -
Speelplekken 3.060 955 2.105 530 585
Aanvulling speelplekken Delft West 510 - 510 34 37
Stadsvernieuwing 1.290 381 909 230 88
Tractie 1.112 - 1.112 278 - x (jaarschijf 2025)
Uitplaatsing Stedin 2020-2024 1.330 1.214 116 116 121 x
Uitbreiding Vulcanusweg 150 - 150 - 166 x
Verkeersvoorzieningen 1.860 298 1.562 380 387
Vervangen beheersysteem OR 600 - 600 550 163
Totaal 158.580 60.095 98.485 21.251 13.568

Toelichting op de investeringen

Terug naar navigatie - 6.3 Wat heeft het gekost? - Toelichting op de investeringen

Beheerplan Begraafplaatsen
De vervanging van een brug op de begraafplaatsen duurt langer dan gepland door de complexiteit van de betreffende locatie. 

Beheerplan Civiele constructies
De vervanging van het areaal aan bruggen, kadermuren en andere constructies. In het afgelopen jaar zijn diverse vervangingsprojecten op gang gekomen. Zo is in een groot deel van de binnenstad gewerkt aan de kades en bruggen. Hierdoor heeft een overbesteding plaatsgevonden. Ook is de provincie Zuid-Holland gestart met de werkzaamheden aan de bruggen over de Schie. 

Beheerplan Groen en water
Een aanzienlijk deel van de investering betreft bijdragen aan integrale projecten die nog in voorbereiding zijn. Hierdoor is een onderbesteding ontstaan. 

Waterberging
Het creëren van waterberging in de openbare ruimte. Een aanzienlijk deel betreft bijdragen aan integrale projecten die nog in voorbereiding zijn. Hierdoor is een onderbesteding ontstaan. 

Beheerplan Openbare verlichting en Uitplaatsing Stedin 2020-2024 t.l.v. reserve
Het merendeel van de geplande investeringen is uitgevoerd. De uitplaatsing Stedin (het verplaatsen van de elektra aansluitingen vanuit objecten van Stedin naar zelfstandige objecten in de openbare ruimte) is voltooid. Op het vervangingsbudget voor de openbare verlichting is sprake van een onderschrijding, door bijdragen aan integrale projecten die nog in voorbereiding zijn.

Beheerplan Wegen
Het merendeel van de geplande investeringen is uitgevoerd. Op het vervangingsbudget voor de wegen is sprake van een onderschrijding, door bijdragen aan integrale projecten die nog in voorbereiding zijn.

Gelatinebrug
Het ingenieursbureau voor de Gelatineroute is nog niet geselecteerd. We werken nu met een architect/stedenbouwer de uitgangspunten voor het ontwerp verder uit. Door deze gewijzigde aanpak, worden nu minder kosten gemaakt. Deze kosten komen alsnog in 2026.

Gevel tot Gevel
Het van gevel tot gevel aanpassen van de openbare ruimte bij de grote rioolwerkzaamheden in onder andere Voorhof, Buitenhof en Hof van Delft. De gevel-tot-gevel-gelden worden benut in de diverse integrale herinrichtingsprojecten in de stad. Hierbij worden werkzaamheden aan riolering, groen, water, wegen gecombineerd om zo minimale overlast te creëren voor de gebruikers van de openbare ruimte. Er is minder besteed omdat de projecten Voorhof en Buitenhof nog in voorbereiding zijn. 

Poptahof
Eind 2025 zijn de gemeente en Woonbron het eens geworden over der ontwikkeling van de Reiger/Poptahof veld 4. Deze afspraken zijn vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst. Dit is het resultaat van een langlopend proces. Deze investering heeft hiermee van doen. In 2026 wordt voor de gemeentelijke gronden een grondexploitatie ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. Daar wordt vastgelegd waarvoor deze investering benodigd is. Dit project is ook onderdeel van de woningbouwimpuls subsidie voor Delft-West.

Poptahof Groenstrook Abtswoudseweg
Vanuit het budget Poptahof wordt de vergroening van de lijn vanaf het Poptapark naar de Schie gefinancierd. Dit onderdeel betreft de in 2025 aangelegde groenstrook aan de Abtswoudseweg.

Projecten Tramlijn 19
In 2023 is gestart met de aanleg van tramlijn 19 op de TU Campus. De aanleg heeft vertraging opgelopen door technische problemen met leveranties en de samenstelling van de onderbaan. 

Reconstructie Ireneboulevard
Er is een tijdelijke maatregel genomen waardoor het herstel van de Ireneboulevard uitgesteld is en tegelijkertijd met een buitengebruikstelling van de tram in 2026 gerealiseerd kan worden. 

Rioolinvesteringen kostenverhaal
Investeringen in uitbreiding van rioolcapaciteit worden op basis van de nota Kostenverhaal gedekt. De werkzaamheden voor de vergroting van het gemaal Zuidplantsoen zijn in voorbereiding. 

Bovenwijkse voorzieningen (Schieoevers)
Voor de ontwikkeling en transformatie van Schieoevers worden investeringen in bovenwijkse voorzieningen aangelegd. Deze investeringen worden gedeeltelijk bekostigd met cofinanciering en bijdragen van ontwikkelaars. In 2025 vonden nog geen investeringen plaats ten laste van dit budget. 

Speelplekken
Alle geplande speelplekken zijn vervangen. Daarnaast zijn op een aantal locaties de ondergronden van trapvelden vervangen.

Stadsvernieuwing
Met dit budget is het mogelijk om binnen projecten specifieke aanpassingen te doen, onder andere op basis van wensen van bewoners. Veelal zijn de werkzaamheden gekoppeld aan projecten. Bij uitstel van de realisatie van projecten zal ook vertraging ontstaan in de besteding van dit budget. 

Uitbreiding Vulcanusweg
Om de integratie tot één serviceteam te bevorderen, is ervoor gekozen om in 2024 alle buitendienstmedewerkers te huisvesten aan de Vulcanusweg. Deze uitbreiding wordt nu gerealiseerd. 

Verkeersvoorzieningen
De besteding van deze investering betreft het parkeerroute-informatiesysteem en de diverse investeringen die gedaan moeten worden in de verkeersregelinstallaties. Waar mogelijk proberen we deze werkzaamheden te koppelen, zodat gebruik gemaakt kan worden van subsidies. 

Vernieuwen riolen (Gemeentelijk Rioleringsplan)
Het uitvoeringsprogramma is volgens het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan gerealiseerd. Op verschillende locaties in Delft is gewerkt aan de riolering. Waar mogelijk worden de werkzaamheden gecombineerd met groen, wegen, waterberging en andere werkzaamheden. De voorbereiding van de twee integrale projecten Voorhof-Zuid en Buitenhof loopt door. Ook is sprake geweest van calamiteiten op diverse locaties die voor een stijging van de lasten zorgen. Naast Voorhof-Zuid en Buitenhof en zijn we verder gegaan met de werkzaamheden in Hof van Delft-Westerkwartier. 

7 Gezonde en sociale stad

Algemeen

Terug naar navigatie - 7 Gezonde en sociale stad - Algemeen

We werken aan een gezonde, veilige en inclusieve stad, met inzet op ontmoeting en preventie. Delftenaren moeten een gezonde leefomgeving hebben, waarin ze prettig en actief kunnen wonen, opgroeien en ouder worden. Een gezonde stad is een investering in gezonde en gelukkige mensen. Een waardevolle investering die in de toekomst de vraag naar extra zorg kan beperken. We zetten in op een stad waar iedereen mee kan doen en maken werk van inclusie. Dit geldt vanzelfsprekend voor de gehele stad, maar in het bijzonder voor de opgave die de gemeente heeft met betrekking tot Delft-West. Hiermee geven we invulling aan de bestuurlijke accenten 'Delft kansrijk voor iedereen' en 'een gezonde en veilige stad'.

Relevante beleidskaders

  • Manifest Opvoeden en Opgroeien in Delft 2020
  • Beleidskader jeugdpreventie – Een Delftse (op)voedingsbodem
  • Regiovisie Jeugdhulp Haaglanden 2021-2026
  • Visie sociale basis 2025-2035 Iedereen doet mee, Samen zijn we de sociale basis
  • Gezondheidsbeleid Delft 2020-2026, Werken aan Positieve Gezondheid
  • Kadernota Innovatie Sociaal Domein 2017-2030, deel III Basis, Sterke basis voor een sociale stad
  • H5 Inkoopvisie Ondersteuning – Samen de transformatie bestendigen
  • Regiovisie Transformatie van Beschermd wonen naar Beschermd thuis en van Maatschappelijke opvang naar Maatschappelijk wonen 2022-2026
  • Regiovisie Aanpak huiselijk geweld Haaglanden 2019-2022 (verlengd tot 2026

Onder dit programma vallen de volgende onderwerpen:

Basisvoorzieningen, toegang en eerstelijnsvoorzieningen: inclusief Veilig thuis, Zorg In Natura en persoonsgebonden budgetten voor jeugd en volwassenen, Langer en Weer Thuis, beschermd wonen, maatschappelijke en vrouwenopvang/huiselijk geweld, verslavingsbeleid, begeleiding ex-gedetineerden, (jeugd)gezondheidszorg (JGZ, GGD en (preventief) gezondheidsbeleid) en kostenverdeelstaat (ureninzet op het programma).

7.1 Wat hebben we bereikt?

Overzicht beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 7.1 Wat hebben we bereikt? - Overzicht beleidsindicatoren

 

Gezonde en sociale stad Streven: PB 2025 Stand JR 2025  
Jeugdzorg: aandeel geslaagde hulpverlening 71 % 68 % :|
Waardig oud worden: % eenzaamheid 75+ 49 % 48 % :)
% Eenzaamheid 39 % 43 % :(
% Voelt zich vaak/soms gediscrimineerd in Delft 10 % 13 % :|


Deze indicatoren in het jaarverslag beslaan één jaar, terwijl de Staat van Delft een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicatoren te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar. Dit jaar is de Staat van Delft toegevoegd als bijlage. 

Toelichting op de beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 7.1 Wat hebben we bereikt? - Toelichting op de beleidsindicatoren

Jeugdzorg: aandeel geslaagde hulpverlening
Het aandeel jeugdhulptrajecten dat volgens plan wordt afgesloten. We streven ernaar om het percentage van de geslaagde jeugdhulptrajecten boven de 71% te hebben. In 2025 was dit 68%. Onder invloed van landelijke ontwikkelingen streven we naar het verkleinen van de jeugdhulp doelgroep. Voor de complexere groep die overblijft, is het reëel dat het % geslaagde jeugdhulp daalt. Daarom is het structureel op of boven de 71% houden ambitieus. Bron: CBS.

Waardig oud worden: % eenzaamheid 75+
Het aandeel Delftenaren van 75 jaar en ouder dat eenzaamheid ervaart, sociaal en emotioneel. We streven ernaar de eenzaamheid onder ouderen te verkleinen. Ouderen zijn een doelgroep van de aanpak eenzaamheid. Zie ook de toelichting op de hiernavolgende beleidsindicator. Bron: Omnibusenquête.

% Eenzaamheid
Het aandeel Delftenaren dat eenzaamheid is, sociaal en emotioneel. We streven naar het verlagen van het percentage eenzaamheid. Echter, de gemeente heeft beperkte sturingsmogelijkheden. We merken op dat we in Delft te maken hebben met veel studenten en vergrijzing. Deze specifieke doelgroepen zijn gemiddeld vaker eenzaam en zijn daarom onderdeel van de aanpak tegen eenzaamheid. Ook besteedt de aanpak aandacht aan de doelgroepen jongeren, GGZ en inwoners met een migratieachtergrond. Bron: Omnibusenquête.

% Voelt zich vaak/soms gediscrimineerd
Het aandeel Delftenaren dat zich vaak/soms gediscrimineerd voelt. Bron: Omnibusenquête. Uit de omnibusenquête 2025 blijkt dat 13% van de inwoners zich soms of vaak gediscrimineerd voelt. Dit percentage kan worden gezien als een ondergrens. Het niet behalen van het streefdoel wordt beïnvloed door meerdere factoren, waaronder de verharding van het maatschappelijke klimaat.

% Goede ervaren gezondheid
Oordeel van Delftenaren over de eigen algemene gezondheid. Dit wordt tweejaarlijks gemeten in de Omnibusenquête.

7.2 Wat hebben we ervoor gedaan?

Terug naar navigatie - 7.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen

Gezondheid, preventie en sociale basis

Terug naar navigatie - 7.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Gezondheid, preventie en sociale basis

In 2025 hebben we verder ingezet op fysieke en mentale gezondheid, preventie en het versterken van de sociale basis in Delft. We hebben uitvoering gegeven aan een lokaal plan van aanpak (Brede Specifieke uitkering voor de thema’s sport en bewegen, cultuur, gezondheid en sociale basis) als onderdeel van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Ook is uitvoering gegeven aan een regionaal plan van aanpak van het Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord (RIGA). We hebben voortgebouwd op wat er al is en bestaande interventies versterkt.

In 2025 hebben we verder ingezet op de uitvoering van de vijf ketenaanpakken uit het GALA:

  • Kansrijke Start
    Met de partners hebben we een plan opgesteld voor 2025-2030 om voort te bouwen op de inzet van de afgelopen vijf jaar. In 2025 is het plan van aanpak voor de DWO-regio
    (Delft, Westland, Oostland) afgerond; hier bouwt het lokale plan op voort. Samen met de andere gemeenten is de Geboortegids ontwikkeld en is het landelijke programma ‘Nu Niet Zwanger’ geïmplementeerd. We hebben onderzoek gedaan naar mondzorg op het consultatiebureau en blijven dit inzetten om de mondzorg voor kwetsbare kinderen te verbeteren. Lokaal is gekeken hoe de voorzieningen rond bestaanszekerheid aansluiten op de hulp aan (aanstaande) ouders. Op deze manier bouwen we verder aan een kansrijke start voor alle kinderen en hun ouders.
  • Kind naar Gezond Gewicht
    Voor de kinderen met ernstig overgewicht en obesitas vergoedt de zorgverzekering de inzet van een centrale zorgverlener en de Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) door een kinderleefstijlcoach. Buurtsportcoaches begeleiden kinderen naar sportaanbod en we verkennen aanvullend beweegaanbod. Het netwerk rondom de keten wordt steeds verder uitgebreid.
  • Gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) overgewicht en obesitas volwassenen
    We hebben ingezet op de samenwerking tussen de betrokken organisaties en professionals. De professionals hebben in een netwerkbijeenkomst elkaar beter leren kennen en weten elkaar beter te vinden. Er is een link gelegd met Café Positief Gezond. Bewoners die voor de GLI in aanmerking komen, krijgen het advies om zich via de huisarts of praktijkondersteuner huisartsenzorg aan te melden voor de GLI. 
  • Valpreventie
    Het aantal ketenpartners valpreventie is verder uitgebreid. Er zijn 38 valpreventie trainingsreeksen verzorgd (InBalans en Vallen Verleden Tijd). Met behulp van de smartfloor en/of vragenlijsten zijn 1075 testen afgenomen om het valrisico te meten. Met de Valpreventiestraatjes en bij de coronavaccinaties hebben senioren voorlichting gekregen hoe ze vallen kunnen voorkomen. Met de succesvolle valpreventie interventies zijn ruim 2.000 senioren bereikt. Om senioren structureel meer te laten bewegen en spierkracht te vergroten is dit aanbod verder uitgebreid (onder meer Open Sportpark, Krachtig Ouder Worden en Seniorenfit).
  •  Welzijn op recept 
    Er heeft kennisuitwisseling en kennisdeling plaatsgevonden tussen gemeente, zorgverzekeraars, zorgaanbieders en de welzijnsorganisatie. Regionaal is een duidelijke definitie en procedure vastgesteld, is een regionale factsheet ontwikkeld voor verwijzers en andere betrokkenen en is input opgehaald vanuit de huisartsen over Welzijn op recept. Ook is er gewerkt aan een verkenning bewonersparticipatie in de ketenaanpak.

Regionaal werken partners en gemeenten vanuit de programmalijn Gezond Leven uit het RIGA ook samen aan deze ketenaanpakken. Hiermee is verder ingezet op de verbinding tussen het medisch en het zorgdomein (bijvoorbeeld huisartsen, ziekenhuis en ouderenzorg).

Als onderdeel van het GALA is in 2025 de visie op de sociale basis ‘Iedereen doet mee, Samen zijn we de sociale basis’ opgesteld. De visie zet in op het versterken van netwerken, sociale verbinding, samenredzaamheid en het voorkomen dat een hulpvraag een zorgvraag wordt. Hiermee sluiten we aan bij de transformatie van het sociaal domein. Ook is in 2025 de inrichting van het welzijnswerk gewijzigd. Deze krijgt per 2026 een nieuwe vorm als zelfstandige uitvoeringsorganisatie van de gemeente Delft.

In 2025 hebben we verder gewerkt aan het uitvoeren van de Delftse inclusieagenda voor een toegankelijker Delft.

Ook zijn we in 2025 gestart met gerichte acties in het kader van suïcidepreventie als onderdeel van mentale gezondheid. Zo hebben we een lokaal actienetwerk opgericht met lokale partners waarin we samen optrekken om te komen tot een sluitend netwerk (vangnet) om signaleren, kennisdeling en doorverwijzingen goed te organiseren. Met de landelijke wet integrale suïcidepreventie krijgen gemeenten de taak een lokale aanpak te ontwikkelen om suïcides te voorkomen. Door de inzet in 2025 zijn we goed voorbereid op de komst van de nieuwe wet.

Uitvoering gezondheidszorg

Terug naar navigatie - 7.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Uitvoering gezondheidszorg

Stichting Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West (JGZ) en de GGD Haaglanden zijn de uitvoerende partijen voor de wettelijke taak preventieve gezondheidszorg.

Stichting Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West (JGZ) heeft – vergelijkbaar met de afgelopen jaren – ook in 2025 in Delft de preventieve wettelijke taak uitgevoerd voor jeugdgezondheidszorg (0-18 jaar). Daarnaast hebben zij op verzoek van de gemeente vorm gegeven aan aanvullende diensten, zoals de samenwerking tussen het medisch en het sociaal domein. Tegelijkertijd houden deze aanvullende diensten ook uitvoering in, zoals de ketenaanpak overgewicht en interventies als Kansrijke Start voor Ouders (Kasto), Prenataal Huisbezoek (het Goede Start gesprek) en Regie op preventie (voorlichting op scholen voor voortgezet onderwijs). De ketenaanpakken vormen, zoals eerder toegelicht, een onderdeel van het RIGA . We delen met de JGZ de zorgen over de lage vaccinatiegraad en hebben daarom opdracht gegeven om onderzoek te doen naar de achterliggende redenen van ouders voor het niet vaccineren van hun kinderen.

GGD Haaglanden is de uitvoerende partij voor de wettelijke taak preventieve gezondheidszorg (18+). Ook in 2025 heeft de GGD ingezet op preventieve maatregelen voor de gezondheid van de bevolking en risicogroepen. Het gaat onder andere om gezondheidsonderzoek van grote groepen mensen. De GGD heeft ook geadviseerd over publieke gezondheid en heeft uitvoering gegeven aan lokale taken op het gebied van de gezonde-schoolaanpak, sociaal-medisch advies en geweld in afhankelijkheidsrelaties. Ook is de GGD betrokken geweest bij het ontwikkelen van omgevingsbeleid en bij gebiedsontwikkelingen. Het gaat om bijvoorbeeld binnenhuisklimaat, bescherming geluid- en luchtkwaliteit en bescherming tegen hitte.

In 2025 is verder uitvoering gegeven aan de notitie Gezondheidsbeleid 2020-2026. Uitgangspunt van ons gezondheidsbeleid is Positieve Gezondheid. In dit kader hebben we in Voorhof en Buitenhof interventies uitgevoerd samen met bewoners en maatschappelijke partners. Er is extra ingezet op hartcheckpunten om inwoners laagdrempelig hun gezondheid te laten checken en er is waar nodig een leefstijladvies aan gekoppeld. Verder hebben we uitvoering gegeven aan de integrale aanpak van eenzaamheid en heeft de week van de ontmoeting plaatsgevonden. Het gezondheidsfestival in de Wippolder is goed geland. Hart- en bloeddrukmetingen hebben geleid tot meer inzicht voor inwoners over hun eigen gezondheid.

Zo gaan we dat doen

Jeugdhulp en Wmo-maatwerk

Terug naar navigatie - 7.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Jeugdhulp en Wmo-maatwerk

Inwoners (0-100 jaar) die dat nodig hebben, zijn in 2025 ondersteund, zowel met jeugdhulp als met Wmo-maatwerkvoorzieningen. Jeugdhulp wordt voornamelijk uitgevoerd door regionaal ingekochte zorgaanbieders, die zowel individuele als groepsgerichte inzet plegen. Ambulante jeugdhulp is de meest voorkomende vorm van jeugdhulp, maar ook verblijfsvoorzieningen, crisiszorg en jeugdbescherming/jeugdreclassering zijn waar nodig ingezet. De belangrijkste verwijzers naar zorg waren Delft Support, huisartsen en jeugdbeschermingsinstellingen. Zij handelen vanuit het principe 'licht waar mogelijk, zwaar waar nodig'.

De jeugdhulpregio Haaglanden heeft het afgelopen jaar gewerkt aan een nieuwe inrichting van het zorglandschap, in combinatie met een nieuwe inkoopstrategie. Dit gaat leiden tot nieuwe contracten in 2028. De vele voorbereidingen moeten leiden tot een verbetering van de kwaliteit van de zorg en beheersbaar houden van de kosten. Hierin is het afgelopen jaar heel nauw samengewerkt met aanbieders en ervaringsdeskundigen.

De reserve Sociaal domein is in 2025 benut om nieuwe initiatieven te kunnen starten die passen bij en sturen op de transitie die we doormaken in het brede sociale domein.

De belangrijkste maatwerkvoorzieningen (18+) zijn sociaal en persoonlijk functioneren, ondersteuning en regie bij het huishouden, dagbesteding, woningaanpassingen, vervoer en hulpmiddelen. De beweging om maatwerk en algemene voorzieningen beter te verbinden, is in 2025 voor de maatwerkdiensten voortgezet. Zo wordt ingezet op ‘Krachtig ouder worden’ en worden voorbereidingen getroffen voor het realiseren van een scootmobielpool. Dit jaar is Delft weer dementievriendelijke gemeente geworden. Alzheimer Nederland had de criteria voor het label verscherpt en ook daaraan voldoet Delft ruim. We scoren op 6 van de 8 criteria hoger dan andere gemeenten. Door de gezamenlijke inzet van diverse partners in de stad zijn grote stappen gezet: van structurele mantelzorgondersteuning en respijtvoorzieningen tot voorlichtingsbijeenkomsten, ontmoetingsplekken en activiteiten die bijdragen aan meer bewustwording in de samenleving. De nazorg voor ex-gedetineerden is verder verbeterd en de verbinding met Wmo-ondersteuning is gemaakt.

Zo gaan we dat doen

Delft-West

Terug naar navigatie - 7.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Delft-West

Binnen Delft-West zetten we met inwoners van de stad op dit beleidsterrein in op een gezondere en socialere stad. In 2025 hebben we extra inzet gepleegd op onder andere het versterken van het jongerenwerk. Verder is vanuit Preventie met gezag ingezet op sleutelfiguren in de wijk. Vanuit de Specifieke uitkering (SPUK) Kansrijke Wijk zetten we in op het jonge kind, armoede en weerbaarheid. 

7.3 Wat heeft het gekost?

Overzicht baten en lasten

Terug naar navigatie - 7.3 Wat heeft het gekost? - Overzicht baten en lasten
Bedragen x €1.000
Exploitatie Realisatie 2024 Begroting 2025 voor wijziging Begroting 2025 na wijzigingen Realisatie 2025 Realisatie vs Begroting
Baten 7.808 4.174 4.313 4.730 417
Lasten 118.689 129.748 134.381 130.526 -3.855

Verschil tussen begroting en realisatie

Terug naar navigatie - 7.3 Wat heeft het gekost? - Verschil tussen begroting en realisatie
Verschillen tussen begroting en realisatie per taakveld Bedragen x € 1000
I/S totaal afwijking afwijking baten afwijking lasten
6.21/6.22/6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen I 127 51 76
6.711/6.712 WMO regio/landelijk I 127 - 127
6.60/6.713/6.791 WMO lokaal I 270 69 201
6.811/6.812 WMO MO-BW I 706 65 640
6.91 WMO beleid en coördinatie I 84 48 36
6.752/6.762/6.763/6.821/6.822 Jeugd regio/landelijk I 2.554 42 2.512
6.751/6.792 Jeugd lokaal I 385 - 385
6.92 Jeugd beleid en coördinatie I -97 188 -285
7.1 Volksgezondheid I 117 -46 163
Totaal 4.272 417 3.855

Toelichting verschillen

Terug naar navigatie - 7.3 Wat heeft het gekost? - Toelichting verschillen

Wmo     € 1.314.000 voordeel (€ 233.000 hogere baten, € 1.080.000 lagere lasten)
De kosten voor de Wmo zijn grotendeels in lijn met de begroting. Er zijn twee afwijkingen hierop: op de post hulpmiddelen een positief resultaat van € 270.000. Dit komt voor € 225.000 door een onderschrijding van de woningaanpassingen. Dit betreft kosten voor voorzieningen van zeer uiteenlopend aard: van eenvoudig en goedkoop tot groot en duur. Mede vanwege het open-einde-karakter hiervan blijft prognosticeren een uitdaging. 
Ook voor Beschermd wonen is sprake van een onderschrijding van € 660.000. Delft is voordeelgemeente in het huidige verdeelmodel, waarbij besloten is om de Rijksbijdrage te begroten. Het nieuwe verdeelmodel dat waarschijnlijk minder gunstig zal uitpakken, laat nog op zich wachten. Voorgesteld wordt om, conform regio-afspraken, het overschot toe te voegen aan de reserve MO/BW/Begeleiding.

Jeugdzorg     € 2.842.000 voordeel (€ 230.000 hogere baten (€ 2.612.000 lagere lasten) 
In de begroting voor 2025 is rekening gehouden met indexering, volumegroei en groei van de intensiteit van de zorg (verwachte trend). Deze groei heeft zich in 2025 niet voorgedaan, en we zien een lichte daling in het aantal jeugdige die gebruik maakt van jeugdhulp. De totale jeugdzorgkosten 2025 liggen in de lijn met de gemaakte jeugdzorgkosten 2024.
De begroting is uit zekerheidsoogpunt over 2025 niet tussentijds afgeraamd in de Najaarsrapportage 2025, omdat grote stijgingen van daadwerkelijke kosten zich altijd voordoen in het laatste deel van het boekjaar. Uiteindelijk hebben dergelijke kostenstijgingen zich niet voorgedaan voor het afsluiten van het boekjaar. 
We zien lagere kosten over de hele linie van de taakvelden jeugdhulp. Naast de daling van het aantal jeugdigen in jeugdhulp zien we verder geen eenduidige aanleiding voor de daling van de kosten anders dan continue aandacht voor kostenbeheersing. Zo zetten we vanuit de reserve Sociaal domein actief in op preventieve interventies en nieuwe aanpakken ter voorkoming van de inzet van (jeugd)zorg.

Voorstel tot afrekening van het resultaat

Terug naar navigatie - 7.3 Wat heeft het gekost? - Voorstel tot afrekening van het resultaat

Resultaat Beschermd wonen
Vanwege de regionale afspraken wordt voorgesteld de middelen in de reserve Maatschappelijke Opvang/Beschermd Wonen (MO/BW) te storten.
Jaarlijks wordt bij de kadernota een actualisatie van de reserve gemaakt ter controle of het saldo nog aansluit op het bestedingsplan en of een deel kan vrijvallen. Door de vrijval in 2025 en ontwikkelingen rondom maatschappelijke opvang is de verwachting dat er geen vrijval komt in 2026.

Voorstellen tot afrekening van het rekeningresultaat Bedragen x € 1000
Storting / Lasten Onttrekking / Baten
- Reserve MO/BW - Resultaat Beschermd wonen 660
Totaal afrekening (bestemmings)reserve: 660 0

8 Samenleven, onderwijs en cultuur

Algemeen

Terug naar navigatie - 8 Samenleven, onderwijs en cultuur - Algemeen

De aandacht voor brede welvaart is toegenomen. Er is een brede blik op maatschappelijke vooruitgang en het algehele welzijn van mensen. Voor iedereen een toegankelijk aanbod en beschikbare faciliteiten voor sport, onderwijs, cultuur, zorg, welzijn en recreatie zijn een publieke levensvoorwaarde. Een goede toegang hiertoe draagt bij aan een grotere brede welvaart, omdat het de kwaliteit van leven verbetert en mensen meer tevreden en betrokken maakt.

We streven naar een passend voorzieningenniveau met kwalitatief goede en voldoende voorzieningen, die bijdragen aan een leefbare en inclusieve stad.

We stimuleren Delftenaren om meer te bewegen, als onderdeel van een gezonde leefstijl. En we werken eraan om kansen voor Delftenaren te vergroten, met een focus op Delft-West. Ook cultuur in Delft draagt bij aan een inclusieve stad die aantrekkelijk is om in te wonen, te werken en te bezoeken. 

Onderwijs is essentieel voor een goede start in het leven. Hiermee dragen we bij aan de bestuurlijke accenten 'Delft kansrijk voor iedereen', 'een gezonde en veilige stad' en 'economische kracht en bruisende stad'.

8.1 Wat hebben we bereikt?

Overzicht beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 8.1 Wat hebben we bereikt? - Overzicht beleidsindicatoren
Samenleven, onderwijs en cultuur Streven: PB 2025 Stand JR 2025  
% Voortijdig schoolverlaters 2,28 % 2,81% :|
VVE doelgroeppeuters 74 % 75 % :)
% Goede ervaren gezondheid 79 % 73 % :(
% Niet sporters 41 % 34 % :)
Cultuurwaardering 7,2 7,1 :|


Deze indicatoren in het jaarverslag beslaan één jaar, terwijl de Staat van Delft een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicatoren te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar. Dit jaar is de Staat van Delft toegevoegd als bijlage. 

Toelichting op de beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 8.1 Wat hebben we bereikt? - Toelichting op de beleidsindicatoren

% Vroegtijdig schoolverlaters
De indicator % voortijdig schoolverlaten geeft het aandeel leerlingen weer dat het onderwijs verlaat zonder het behalen van een startkwalificatie. Door inzet van preventieve maatregelen, vroegsignalering, intensieve begeleiding en samenwerking met ketenpartners wordt gewerkt aan het beperken van uitval. In 2025 is het voorlopige percentage 2,95%. Dienst Uitvoering Onderwijs (Duo) stelt het definitieve VSV percentage één jaar na afloop van het schooljaar vast (oktober 2026).

Bereik VVE doelgroeppeuters
VVE (voorschoolse educatie) is bedoeld voor peuters van 2,5 tot 4 jaar met een (risico op) taal- of ontwikkelingsachterstand. Deze kinderen krijgen, na een indicatie via bijvoorbeeld het consultatiebureau en de gemeente, extra ondersteuning op een kinderopvang met een speciaal VVE-programma. Hier wordt gewerkt aan de Nederlandse taal, sociale vaardigheden en taakgericht werken. Het doel is om eventuele achterstanden te verkleinen, zodat het kind een goede start kan maken op de basisschool.

% Goede gezondheid
De indicator % goede gezondheid geeft het percentage Delftenaren weer die de eigen gezondheid als zeer goed of goed beoordelen. 

% Niet-sporters
De indicator % niet sporters geeft het percentage niet-wekelijkse sporters weer. Het betreft daarmee de inwoners van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet. Door de inzet van laagdrempelige sport- en beweegactiviteiten in buurten en wijken, actieve begeleiding naar structureel en regulier sport- en beweegaanbod en aandacht voor een actieve en gezonde leefstijl wordt gewerkt aan het verhogen van de sport- en beweegparticipatie van inwoners

Cultuurwaardering
De waardering voor het totale cultuuraanbod in Delft wordt als onderdeel van een breder onderzoek naar cultuurparticipatie tweejaarlijks gemeten via een meting van het Delft Internet Panel (DIP). De laatste DIP-meting Cultuurparticipatie is in oktober 2025 uitgevoerd. Dit is de tweede meting na de coronacrisis. Het doel van het onderzoek is het verkrijgen van inzicht in de ontwikkeling van cultuurparticipatie onder Delftenaren. Men is positief over het cultuur- en evenementenaanbod en beoordeelt dit ook als ruim voldoende. Het gemiddelde cijfer voor het cultureel aanbod is een 7,1. Het cijfer laat al sinds de eerste meting in 2015 een stabiel beeld zien. Er zijn wel verschillen in cultuurparticipatie per wijk.

8.2 Wat hebben we ervoor gedaan?

Terug naar navigatie - 8.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen

Maatschappelijke voorzieningen

Terug naar navigatie - 8.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Maatschappelijke voorzieningen

De gemeente heeft referentiekaders laten opstellen voor maatschappelijke voorzieningen (onder meer voor sport en recreatie, onderwijs, cultuur, welzijn/zorg). Op basis hiervan hebben we inzicht gekregen in de huidige en de in de toekomst benodigde infrastructuur aan maatschappelijke voorzieningen in Delft. Uit dit inzicht is een aanzienlijke kwantitatieve opgave naar voren gekomen. Dit vraagt om een nadere koersbepaling en een kwalitatieve vertaling. In dat kader is in 2025 het 'Ontwikkelperspectief Maatschappelijke Voorzieningen' opgesteld. Het geeft op hoofdlijnen de globale opgave weer voor maatschappelijke voorzieningen, nu en in de toekomst. 

Het Ontwikkelperspectief gaat niet over de programmering van aanbod voor en/of ondersteuning van Delftenaren, maar wel om het zo goed mogelijk faciliteren daarvan. Dit veronderstelt wijkgericht denken, doen, werken en organiseren. Zodat het aansluit bij de dynamieken in de buurten en de wijken. En dat het integraal en in samenhang wordt uitgevoerd. Een belangrijke voorwaarde is hiervoor de beschikbaarheid van laagdrempelige voorzieningen. 

Zo gaan we dat doen

Onderwijs

Terug naar navigatie - 8.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Onderwijs

Eén van de bestuurlijke accenten is het bevorderen van kansengelijkheid voor jeugdigen en het bieden van perspectief aan jeugdigen op een kansrijke toekomst. In dit kader is in 2025 ingezet op het versterken van de voorschoolse educatie zoals bijvoorbeeld de inzet van een peuterconsulent en de inzet van extra onderwijsassistenten in de groepen 1 en 2 van het basisonderwijs. Binnen de lopende programma’s, zoals het Onderwijs Achterstandenbeleid (OAB) en de Gelijke Kansen Agenda Delft is ingezet op het wegwerken van taalachterstanden en het versterken van de doorgaande leerlijn voor- en vroegschoolse educatie-primair onderwijs en voortgezet onderwijs. In de regio Haaglanden is een nieuw regionaal programma aanpak voortijdig schoolverlaten 26-29 gerealiseerd. Het gaat om een preventief programma met aanvullende maatregelen op wettelijke taken. Belangrijkste doel van het programma is een soepele overgang VO-MBO-arbeidsmarkt. 

In 2025 is verder ingezet op de verbinding met het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid - Delft-West. Samen met scholen en andere partners blijven we werken aan kansengelijkheid in Delft. Het programma Rijke Leerdag waaraan afgelopen jaar elf scholen deelnamen en het samen met scholen en kinderopvang (peutergroeigroep) komen tot een doorlopende lijn in de zorg zijn hier goede voorbeelden van. 

Voor de uitwerking van de Delftse Educatieve Agenda (DEA) 2024-2027 is het uitvoeringsplan 2024-2025 samen met onze partners in onderwijs en kinderopvang geëvalueerd. Verschillende activiteiten, onder meer pilot peuters met extra zorgbehoefte, extra inzet onderwijsassistent groep 1/2, extra inzet peuterconsulent en extra taalactiviteiten door DOK, zijn ingezet door de gemeente, onderwijs en de voor- en vroegschoolse educatie om de ambities uit de DEA te realiseren. 

Zo gaan we dat doen

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

Terug naar navigatie - 8.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

Het culturele veld in Delft bestaat voor een gedeelte uit gesubsidieerde organisaties. De grootste subsidiebijdragen van de gemeente zijn het afgelopen jaar naar Theater de Veste, DOK en coöperatie De VAK gegaan, waarbij gewerkt is vanuit het vastgestelde cultuurkader. De in de bestuurlijke accenten ingezette lijn om te bouwen aan een sterke culturele basis is hiermee afgelopen jaar doorgezet.

Zo gaan we dat doen

Musea

Terug naar navigatie - 8.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Musea

Delft herbergt diverse musea. Hun waardevolle collecties en activiteiten dienen als inspiratiebron voor het eigentijdse gezicht van Delft en de wijze waarop de stad zich profileert. Museum Prinsenhof Delft behoort tot de culturele kern van de stad. Daarnaast heeft Delft een breed scala aan andere musea, zoals Museum Paul Tétar van Elven, Huis Van Meerten en Royal Delft Museum, om enkele te noemen. De musea zijn aangesloten bij het Erfgoednetwerk Delft. Dit netwerk draait om kennisuitwisseling, het elkaar kennen en op de hoogte zijn van een ieders activiteiten, en het stimuleren van samenwerking tussen erfgoedpartijen. Erfgoed Delft faciliteert het netwerk, waar ook andere organisaties zonder museale doelstelling bij aangesloten zijn.

Zo gaan we dat doen

Cultureel erfgoed

Terug naar navigatie - 8.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Cultureel erfgoed

Erfgoed zorgde in 2025 voor beheer van archieven en erfgoedcollecties, en een goede omgang met monumenten en archeologie. Dit vanuit een wettelijke basis en inhoudelijke expertise. Erfgoed adviseerde en inspireerde bij planvorming en ontwikkelopgaven zoals Schieoevers, Gasthuisplaats, energietransitie, religieus erfgoed en ruimtelijk beleid. Het uitvoeren van archeologisch onderzoek droeg hieraan actief bij.

De projectsubsidies Bescherming, behoud, en beleving van het Joods erfgoed zijn in 2025 toegekend en ten dele nog in uitvoering. Erfgoed werkt vanuit één erfgoedbreed collectiebeheersysteem, waardoor de collectie digitaal steeds uitgebreider beschikbaar wordt via de website. Samen met Werkse! digitaliseert Erfgoed bouwtekeningen. Inwoners van stad en regio zijn ingeschakeld om de archieven digitaal te verrijken. Erfgoed dacht mee met de uitvoeringsagenda cultuur en heeft aandacht voor erfgoed in alle wijken. Erfgoedkennis is verwerkt in het educatief aanbod.

De voorbereidingen worden getroffen voor herhuisvesting van Erfgoed Delft om te zorgen dat beheer en dienstverlening de komende jaren met zo min mogelijk hinder doorlopen. De archeologiecollectie wordt ingepakt met toegekende middelen (frictiekosten).

Aan omliggende gemeenten heeft Erfgoed Delft tegen vergoeding kennis, advies en (e-)depots op het gebied van monumentenzorg, archeologie en archief geleverd. Dit gebeurt via regionale overeenkomsten die zijn geactualiseerd.

In het kader van de Toekomstvisie religieus erfgoed probeert de gemeente vraag en aanbod van religieuze ruimtes te matchen als een makelaar voor onder meer maatschappelijke voorzieningen. Daarvoor is contact met geloofsgemeenschappen die initiatieven ontwikkelen die bijdragen aan welzijn en sociale verbinding in de stad.

Archief en archeologie vallen financieel onder het taakveld Musea, monumentenzorg valt onder taakveld Cultureel Erfgoed.

Welzijn

Terug naar navigatie - 8.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Welzijn

In het kader van de welzijnsaanpak hebben we in 2025 subsidie verstrekt voor een integrale aanpak op het gebied van welzijn en preventie, zoals het maatschappelijk werk, het jongerenwerk en ouderenwerk, individuele cliëntondersteuning en ondersteuningsactiviteiten en laagdrempelig beweegaanbod in de wijken. In 2025 is de inrichting van het welzijnswerk gewijzigd. Deze krijgt per 2026 een nieuwe vorm als zelfstandige uitvoeringsorganisatie van de gemeente Delft. Voor de versterking van de sociale basis verwijzen we naar programma Gezonde en sociale stad - Gezondheid, preventie en sociale basis.

8.3 Wat heeft het gekost?

Verschil tussen begroting en realisatie

Terug naar navigatie - 8.3 Wat heeft het gekost? - Verschil tussen begroting en realisatie
Verschillen tussen begroting en realisatie per taakveld Bedragen x € 1000
I/S totaal afwijking afwijking baten afwijking lasten
0.4 Overhead I 70 - 70
4.1 Openbaar basisonderwijs I -42 35 -77
4.2 Onderwijshuisvesting I -402 193 -595
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken I 548 239 309
5.2 Sportaccommodaties I -347 212 -559
5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie I 104 253 -150
5.4 Musea I 692 513 179
5.5 Cultureel erfgoed I -151 3 -154
5.6 Media I 130 308 -178
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie I 247 -45 292
Totaal 850 1.711 -861

Toelichting verschillen

Terug naar navigatie - 8.3 Wat heeft het gekost? - Toelichting verschillen

4.2 Onderwijshuisvesting     € 402.000 nadeel (€ 193.000 hogere baten, € 595.000 hogere lasten)
Vanwege diverse mutaties zijn extra kosten gemaakt voor de exploitatie van de wissellocaties. Daarnaast zijn noodlokalen langer gehuurd, is meer OZB vergoed aan scholen en heeft de oprichting van de Vereniging van Eigenaren (VvE) geleid tot overlap in exploitatiekosten en de (jaarlijkse) bijdrage aan de VvE.

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken     € 548.000 voordeel (€ 239.000 hogere bate, € 309.000 lagere lasten)
In 2025 zijn uitgaven gedaan in het kader van enkele specifieke rijksuitkeringen, met name voor Nationaal Programma Onderwijs. De rijksuitkering was al in voorgaande jaren ontvangen, waarvan een deel beschikbaar is gebleven op de balans. Deze restantmiddelen zijn vrijgevallen waardoor een niet-begroot voordeel en een niet-begroot nadeel op de lasten ontstaat. In het kader van de vindplaatsen op scholen zijn meer kosten toegerekend aan de Specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid, waardoor een niet-begroot voordeel op de uitgaven ontstaat. Per saldo resulteert dit incidenteel in een voordeel van € 272.000 op de lasten en een voordeel op de baten van € 345.000. 
Het resterende saldo betreft diverse kleinere afwijkingen binnen het taakveld Onderwijsbeleid en leerlingzaken.

5.2 Sportaccommodaties     € 347.000 nadeel (€ 212.000 hogere baten, € 559.000 hogere lasten
Sinds 1 januari 2019 is de btw-sportvrijstelling verruimd. Door deze wetswijziging is het recht vervallen op aftrek van btw voor gemeenten en niet-winstbeogende exploitanten van sportaccommodaties. De gemeente heeft geen recht meer op aftrek van btw via de btw-aangifte. Voor compensatie heeft het Rijk een Specifieke uitkering (SPUK) geopend. Hierdoor vallen de kosten hoger uit dan begroot (btw deel), daar staat deels een aanvullende inkomst tegenover vanuit de SPUK Sport (compensatie btw deel). Ook is de btw-berekening ten aanzien van de zwembaden in ons nadeel uitgevallen. 

5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie     € 104.000 voordeel (€ 253.000 hogere baten, € 150.000 hogere lasten)
In 2025 zijn uitgaven gedaan in het kader van de Specifieke uitkering Impuls Jongerencultuur. Deze waren weliswaar niet begroot, maar de niet-bestede middelen uit voorgaande jaren waren hiertoe gereserveerd op de balans. Ter dekking van de uitgaven die in 2025 zijn gedaan, is deze balanspost vrijgevallen, wat incidenteel zorgt voor een niet-begroot voordeel op de baten alsmede een niet-begroot nadeel op de lasten van € 234.000. 
Het resterende saldo betreft diverse kleinere afwijkingen binnen het taakveld Cultuurpresentatie.

5.4 Musea     € 692.000 voordeel (€ 513.000 hogere baten, € 179.000 lagere lasten)
Het voordeel op dit taakveld wordt gevormd door diverse kleinere afwijkingen. Zo is er sprake van een hogere bijdrage voor archieftaken (€ 202.000), lagere lasten met betrekking tot monumenten (wettelijke taken) (€ 145.000) en hogere inkomsten door niet-voorziene meevallers in de afrekening van entreegelden en tentoonstellingen uit 2024 (€ 234.000),

5.6 Media     € 130.000 voordeel (€ 308.000 hogere baten, € 178.000 hogere lasten)
Bij de Kadernota 2026 is eenmalig € 117.000 beschikbaar gesteld voor de bestrijding van geluidsoverlast rond OPEN, het pand waar De VAK en DOK gehuisvest zijn. Uitvoering en uitgaven worden pas in 2026 verwacht als gevolg van vertraging bij het benodigde onderzoek door externe partij. Dit levert in 2025 een incidenteel voordeel op de lasten op van € 117.000.
Restantmiddelen van de al in voorgaande jaren ontvangen Specifieke uitkering Lokale bibliotheekvoorzieningen waren beschikbaar gebleven op de balans. Ter dekking van de uitgaven die in 2025 zijn gedaan, laten we deze balanspost vrijvallen, wat zorgt voor een niet-begroot voordeel op de baten van € 308.000 en een niet-begroot nadeel op de lasten van eveneens € 308.000.

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie     € 247.000 voordeel (€ 45.000 lagere baten, € 292.000 lagere lasten)
Met de septembercirculaire 2025 over de uitkeringen uit het Gemeentefonds zijn middelen beschikbaar gesteld voor de implementatie voor de Participatiewet in balans. Deze horen bij het hoofdstuk Werk en Inkomen, maar zijn abusievelijk op dit taakveld opgenomen. De middelen zijn niet uitgegeven in 2025, maar er zijn wel afspraken voor inzet van deze middelen.

Overzicht investeringen

Terug naar navigatie - 8.3 Wat heeft het gekost? - Overzicht investeringen
Investeringen (bedragen × € 1.000) Toegekend bedrag Realisatie t/m 2024 Beschikbaar vanaf 1-1-2025 Begroting 2025 Realisatie 2025 Afsluiten 31-12-2025
Samenleven, onderwijs en cultuur
Archeologie - Kluizenaarsbocht 54 37 17 17 1 x
Binnen- en buitensport 180 120 60 60 18
Erfgoed - publieksvoorzieningen 300 - 300 -
IHP ISD/IGVO 16.100 9.101 6.999 6.982 8.497
IHP Bernadetta Maria 5.852 - 5.852 -
IHP CLD Hof van Delft 14.630 - 14.630 -
IHP CLD Molenhuispad (gymvoorzieningen) 16.720 - 16.720 -
IHP Delftse Tuin 8.145 1.252 6.893 5.380 1.919
IHP Delftse Montessori 7.343 78 7.265 500 499
IHP Delftse Vrije School (Widar) 6.028 - 6.028 - 2
IHP Gabriëlschool 5.434 - 5.434 -
IHP Grotius Juniusstraat 33.338 - 33.338 100
IHP Grotius Juniusstraat - grond 3.240 - 3.240 -
IHP Herman Broereschool 7.524 - 7.524 -
IHP Maurice Maeterlinckschool 15.490 197 15.293 300 362
IHP Maurice Maeterlinckschool - grond 941 - 941 -
IHP Mercurius met sportzaal 30.312 4 30.308 50 26
IHP Pleysier/ISK 17.641 6.066 11.575 6.000 5.888
IHP PO-school SO 8.360 - 8.360 -
IHP Sporthal Grotius 6.633 - 6.633 -
IHP Sporthal Westplantsoen 22.990 - 22.990 -
IHP Stanislas VMBO /Junius (v)mboschool vervroegd 21.135 39 21.096 50 40
IHP Tanthof complexen 32.075 626 31.449 500 502
IHP stelpost 69.402 - 69.402 3.255
Krakeelpolderweg - wissellocatie 1.041 - 1.041 100
Kwaliteitsverbetering gymzalen (7x 700K) 5.091 45 5.046 655 6
Marlotlaan - wissellocatie 7.250 2.432 4.818 4.818 4.504
Nieuwelaan - wissellocatie 150 - 150 20 1
OHP 2025 1e inrichting Spinoza ISK 335 - 335 335 345 x
OHP 2025 1e inrichting Mercurius college 115 - 115 115 157 x
OHP 2026 - uitbreiding Mgr.Bekkerschool 144 - 144 -
OHP 2026 - herstelkosten Cornelius Musiusschool 112 - 112 -
OHP 2026 - ingebruikname De Nieuwe Maan 600 - 600 -
Museum Prinsenhof 45.619 2.240 43.379 8.802 3.255
Rietveldtheater 4.776 - 4.776 250 85
Ring Pass velden 5.700 433 5.267 600 329
Sportaccommodaties KN2021 7.890 575 7.315 150
Sportpark Kerkpolder veld 51 1.000 - 1.000 500
Sportpark Kruithuisweg (Blue Birds) 4.600 279 4.321 821 492
Tijdelijke huisvesting Griegstraat 363 - 363 363 360 x
Totaal 434.653 23.524 411.129 40.723 27.288

Toelichting op de investeringen

Terug naar navigatie - 8.3 Wat heeft het gekost? - Toelichting op de investeringen

IHP ISD/IGVO
De nieuwbouw is opgeleverd in de zomer van 2025. De hogere kosten van € 1,5 miljoen zijn met name het gevolg van vertragings- en stagnatiekosten, onvoorziene werkzaamheden en aangescherpte eisen. Zo zijn er extra kosten gemaakt bij advies- en ontwerpdiensten, en zijn er onvoorziene werkzaamheden uitgevoerd aan de fietsenkelder, Kramerstoren, schoolterrein en straatwerk. Daarnaast zijn er aanvullende eisen gesteld aan brandveiligheidsinstallaties en rioleringsaanleg, wat heeft geleid tot meerwerk. Na correctie (in 2026) van een openstaande btw-verrekening van € 400.000 resteert een daadwerkelijke overschrijding van € 1,1 miljoen. Dekking kan gevonden worden in de IHP-stelpost.

IHP Delftse Tuin
De overschrijding van het budget wordt opgevangen door een stelpost. De school wordt opgeleverd in september 2026 met uitloop van de terreininrichting tot eind 2026.

IHP Delftse Montessori
De uitgaven voor 2025 waren te hoog geraamd. De uitvoering start in 2026.

IHP Maurice Maeterlinckschool
De uitgaven zijn lager doordat meer tijd nodig was om te komen tot een schetsontwerp en het voorlopige ontwerp.

IHP Pleysier/ISK
Doordat de vergunningtoekenning was vertraagd, is de bouw later gestart dan gepland. De oplevering van het gebouw is naar verwachting in augustus 2026, terreinoplevering volgt naar verwachting in november 2026.

Kwaliteitsverbetering gymzalen
Het bleek niet haalbaar de aanbestedingsprocedure tijdig te doorlopen en de werkzaamheden in de zomer 2025 uit te laten voeren. De werkzaamheden zijn daarom uitgesteld tot de zomer van 2026, zodat gebruikers hier beperkt hinder van ondervinden.

OHP 2025 1e inrichting Mercurius college
Op basis van het Onderwijshuisvestingsprogramma (OHV) 2025 is de bijdrage aan de eerste inrichting van het Mercurius College toegekend en overgemaakt. Het hogere bedrag komt door indexering van het normbedrag (=bestaand beleid).

Museum Prinsenhof
De uitvoering is gestart. Ingebruikname is gepland eind 2027/eerste kwartaal 2028.

Rietveldtheater
Eind februari 2026 zal het VO inclusief indexatie verstrekt worden. Ramingen voor mogelijk uit te voeren gebruikerswensen worden ook in kaart gebracht. Eind april 2026 volgt de uitwerking van de DUMAVA invulling en het netcongestievraagstuk. Het DO inclusief kostenopgave staat nu gepland voor eind juni 2026.

Ring Pass velden
De opgave is complexer dan initieel is ingeschat. Planvorming en voorbereidingen vergden meer tijd en afstemming. De complexiteit van deze opgave zal leiden tot hogere kosten dan eerder was ingeschat.

Sportpark Kerkpolder veld 51
Realisatie is vertraagd, uitvoering start in 2026

Sportpark Kruithuisweg (Blue Birds)
De opgave is complexer dan initieel is ingeschat. Planvorming en voorbereidingen vergen meer tijd en afstemming. De complexiteit van deze opgave zal leiden tot hogere kosten dan eerder was ingeschat.

Voorstel tot afrekening van het resultaat

Terug naar navigatie - 8.3 Wat heeft het gekost? - Voorstel tot afrekening van het resultaat

Onderzoeksbudget zwembad Kerkpolder
Zoals aangekondigd in de raadsinformatiebrief Toekomst zwembad Kerkpolder (RIS 2551791 en zaaknummer 6326226) heeft het college verschillende scenario’s onderzocht voor zwembad Kerkpolder. Scenario 2 (renoveren, verduurzamen en aanpassen/uitbreiden) wordt in 2026 verder uitgewerkt. Daarnaast wordt gekeken naar de haalbaarheid om het Sportfondsenbad Weteringlaan langer open te houden. Ten slotte wordt onderzocht of een koppeling tussen zwembad Kerkpolder en het warmtenet/de WarmtelinQ mogelijk is. Deze onderzoeken brengen kosten met zich mee. De middelen die gereserveerd waren voor 2025 worden daarom via de reserve Beleid en uitvoering overgeheveld naar 2026. De uitkomsten van de onderzoeken worden in de tweede helft van 2026 verwacht.

Geluidsoverlast OPEN
Bij de Kadernota 2026 is eenmalig € 117.000 beschikbaar gesteld voor de bestrijding van geluidsoverlast rond OPEN, het pand waar De VAK en DOK gehuisvest zijn. Uitvoering en uitgaven worden pas in 2026 verwacht als gevolg van vertraging bij het benodigde onderzoek door de externe partij. We stellen voor om het niet-bestede, incidentele budget van € 117.000 te storten in de reserve VAK/DOK, en dit in 2026 weer te onttrekken voor ditzelfde doel.

Voorstellen tot afrekening van het rekeningresultaat Bedragen x € 1000
Storting / Lasten Onttrekking / Baten
- Reserve Beleid en Uitvoering - Onderzoeksbudget zwembad Kerkpolder 100
- Reserve VAK - Geluidsoverlast OPEN 117
Totaal afrekening (bestemmings)reserve: 217 0

9 Werk en inkomen

Algemeen

Terug naar navigatie - 9 Werk en inkomen - Algemeen

We werken aan een stad waar iedereen mee kan doen. Dit doen we door mensen als dat kan aan het werk te helpen of actief te laten deelnemen aan de samenleving. Ook bieden wij ondersteuning, onder meer met taallessen en inburgering, aan mensen die geen werk of andere inkomsten hebben, zodat ook zij de kans krijgen om mee te blijven doen. Daarnaast helpen we inwoners die te maken hebben met bijvoorbeeld schulden. Dit draagt bij aan het bestuurlijk accent 'Delft kansrijk voor iedereen'.

Relevante beleidskaders

  1. Nota Armoede (delft.nl)
  2. Nota Schuldhulpverlening 2025-2028
  3. Nota Werk is het beste medicijn
  4. Nota Inburgering
  5. Re-integratieverordening Participatiewet 2023
  6. Beleidsplan Hoogwaardig Handhaven

Onder dit programma vallen de volgende onderwerpen:
Samenkracht en burgerparticipatie en -initiatief, noodopvang asielzoekers, opvang vluchtelingen Oekraïne, Toegang en eerstelijnsvoorzieningen inkomensregelingen/-verstrekkingen, armoedebestrijding, schuldhulpverlening, WSW en beschut werk, arbeidsparticipatie, Werkse! stimuleringssubsidies en kostenverdeelstaat (ureninzet op het programma).

9.1 Wat hebben we bereikt?

Overzicht beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 9.1 Wat hebben we bereikt? - Overzicht beleidsindicatoren

 

Werk en inkomen Streven: PB 2025 Stand JR 2025  
Bijstand per 1000 inwoners Delft Verschil wordt kleiner 34 :)
Bijstand per 1000 inwoners NL Verschil wordt kleiner 28 :)
% Kinderen in armoede 9 % 9 % :)
Geslaagde schuldhulpverlening* 66 % 58 % :(


Deze indicatoren in het jaarverslag beslaan één jaar, terwijl de Staat van Delft een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicatoren te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar. Dit jaar is de Staat van Delft toegevoegd als bijlage. 

Toelichting op de beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 9.1 Wat hebben we bereikt? - Toelichting op de beleidsindicatoren

Armoede, kansenongelijkheid: bijstand per 1000 inwoners Delft
Het aantal personen met een uitkering op grond van de Participatiewet, de Wet Inkomensvoorziening Oudere en Gedeeltelijk Arbeidsongeschikte Werkloze Werknemers (IOAW) en de Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) Het cijfer is per 1.000 inwoners, 18 jaar en ouder. In Delft hebben, vergeleken met de landelijke cijfers, meer 50-plussers en alleenstaande ouders een bijstandsuitkering. Ondanks de zeer grote vraag naar personeel op de arbeidsmarkt blijken veel van de mensen in de bijstand moeilijk plaatsbaar, mede door medische/psychische problemen. De aanpak waarbij alleenstaande ouders intensieve begeleiding krijgen, zetten we ook in 2025 door. We streven ernaar dat de Delftse cijfers in 2030 in lijn zijn met de landelijke cijfers. Bron: CBS.

% kinderen in armoede
Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. In Delft leven meer huishoudens in armoede in vergelijking met het landelijk gemiddelde of gemeenten in de regio Haaglanden (met uitzondering van Den Haag). Eén van de drie ambities uit de in 2023 uitgekomen Nota Armoede is: wij geven perspectief aan kinderen die opgroeien in armoede. Als gemeente verzachten we de gevolgen van armoede voor kinderen, bijvoorbeeld door financiële ondersteuningsmaatregelen en het vergroten van kansen voor kinderen, bijvoorbeeld in het onderwijs. Bron: CBS.

Geslaagde schuldhulpverlening
De gemeente heeft de wettelijke taak om zoveel mogelijk inwoners met schulden te ondersteunen. Dat doen we door in te zetten op preventie, vroegsignalering, schuldhulpverlening voor particulieren en zelfstandige ondernemers en het jongerenperspectieffonds. Bron: gemeente Delft.

Algemeen

Terug naar navigatie - 9.1 Wat hebben we bereikt? - Algemeen

We werken aan een stad waar iedereen mee kan doen. Dit doen we door mensen aan het werk te helpen als dat kan of actief te laten deelnemen aan de samenleving. Delft heeft daarbij een effectief instrumentarium ingezet waardoor de uitstroom naar regulier werk vanuit de Participatiewet in 2025 hoger was dan bij onze referentiegemeenten.

Ook bieden wij ondersteuning, onder meer met taallessen en inburgering, aan mensen die geen werk of andere inkomsten hebben, zodat ook zij de kans krijgen om mee te blijven doen. Daarnaast helpen we inwoners die te maken hebben met bijvoorbeeld schulden. Dit draagt bij aan het bestuurlijk accent 'Delft kansrijk voor iedereen'. 

9.2 Wat hebben we ervoor gedaan?

Terug naar navigatie - 9.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen

Inkomensverstrekking en armoedebestrijding

Terug naar navigatie - 9.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Inkomensverstrekking en armoedebestrijding

De gemeente biedt inkomensondersteuning aan mensen die geen werk en geen andere bron van inkomsten hebben. Daarnaast ondersteunen we mensen met een laag inkomen met bijzondere bijstand en andere inkomensregelingen. We blijven streven naar een zo groot mogelijk bereik van deze regelingen ook om de gevolgen van armoede te verzachten, met name voor kinderen. Dit is een manier om de kansengelijkheid voor kinderen te bevorderen. We hebben vanaf het najaar 2025 ingezet op een beeldende en meertalige communicatiecampagne om de bekendheid en het bereik van onze inkomensregelingen te vergroten. De eerste resultaten van deze campagne zijn positief. De evaluatie van deze campagne vindt in 2026 plaats.

In 2025 hebben we ons voorbereid op de inwerkingtreding van de Participatiewet in Balans. De wet wordt gefaseerd ingevoerd, waarbij de eerste maatregelen per 1 januari 2026 ingaan. De leidende principes van eenvoud, menselijke maat en vertrouwen worden beter verankerd in de wet en ons lokale beleid en werkwijzen. De wetswijziging sluit aan bij het project 'Werken volgens de bedoeling' dat ook in 2026 wordt voortgezet.

 In 2025 hebben we verder gewerkt aan de ambities uit de Nota Armoede en aan het uitvoeren van de acties en maatregelen die in deze nota staan beschreven. De maatregelen zijn erop gericht om perspectief te geven aan kinderen die opgroeien in armoede, de bestaanszekerheid van onze inwoners te versterken en hun financiële zelfredzaamheid te vergroten.

Eén van de meer bekende regelingen is de Delftpas. Deze biedt alle Delftenaren de kans om mee te doen in de samenleving. Met de pas kunnen mensen in Delft en omgeving gratis of met korting activiteiten doen. Voor kinderen die in een huishouden wonen met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm is de schoolkostenregeling gekoppeld aan de Delftpas.

De (brede) ondersteuning van mensen die gedupeerd zijn door de kinderopvangtoeslagenaffaire (KOTA) bij de Belastingdienst is in 2025 eveneens doorgegaan.

Werk en re-integratie

Terug naar navigatie - 9.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Werk en re-integratie

We financieren de werkgelegenheid voor de werknemers Sociale Werkvoorziening (SW) en Beschut Werk. De SW-medewerkers en Beschut Werk-medewerkers zijn allen in dienst van Werkse!. Bij de start van de Participatiewet is de toegang tot de sociale werkvoorziening afgesloten. Daardoor daalt het aantal SW-medewerkers jaarlijks door natuurlijk verloop. Voor de instroom in het nieuwe Beschut Werk geldt een rijkstaakstelling. De uiteindelijke omvang van het nieuwe Beschut Werk zal één derde zijn van het bestand van de voormalige Wet sociale werkvoorziening (Wsw). 

Daarnaast blijft Werkse! onze uitvoeringsorganisatie om inwoners met een bijstandsuitkering als dat kan aan het werk te helpen. Een belangrijk instrument daarbij zijn de zogeheten 'ontwikkelbanen'. Ontwikkelbanen zijn bedoeld voor kandidaten die in dienst komen in een beschutte omgeving met begeleiding en met de opgedane ervaring in een korte tijd kunnen uitstromen naar een externe werkgever. De omvang van het aantal ontwikkelbanen is in 2025 uitgebreid. 

Voor inwoners waar werk (nog) geen optie is, bieden de partners van Lekker Bezig (Stichting Stunt, Firma van Buiten en GGZ DOEL) een breed scala aan participatieplekken. 

De pilot ‘Zonder geldzorgen naar werk’ worden mogelijke problemen op het gebied van financiën (toeslagen, schulden, etc.), die kunnen ontstaan bij de overgang van een Participatiewet uitkering naar betaald werk, voorkomen. Door het succes van deze pilot is in 2025 deze dienstverlening structureel gemaakt. 

Met het COA is een project voorbereid om vanaf 1 januari 2026 asielzoekers vanuit de Delftse opvanglocaties sneller te begeleiden naar werk of zinvolle dagbesteding voor het verhogen van de participatiegraad van de COA bewoners en te voorzien in de personeelsbehoefte van Delftse bedrijven. 

Om jeugdwerkloosheid verder te voorkomen, is in 2025 de Haagse preventieve aanpak regionaal uitgerold. Doel is het voorkomen van verzuim en uitval door proactieve ondersteuning van preventieve casemanagers op mbo-scholen. 

Met het project Haaglanden Leert Door hebben we 92 werkenden of niet-uitkeringsgerechtigde Delftenaren geholpen met een om- of bijscholingstraject ten behoeve van het behoud van werk, het verkrijgen van beter werk of werk in een krapte sector. 

Het Regionale Werk Centrum (RWC) is in 2025 ingericht om de re-integratie en participatiedienstverlening toegankelijker te maken en meer mensen te kunnen bereiken. Daardoor is het RWC Delft ondergebracht in de WijWest-locatie in winkelcentrum De Hoven. In 2025 hebben zich meer dan 200 Delftse burgers met hulpvragen over werk en opleiding bij het RWC gemeld.

Schuldhulpverlening

Terug naar navigatie - 9.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Schuldhulpverlening

Afgelopen jaar is de nieuwe nota Schuldhulpverlening 2025-2028 vastgesteld. In de nota staan vier ambities waar we de komende jaren op gaan inzetten. We blijven er bijvoorbeeld naar streven dat zo min mogelijk inwoners geldzorgen en als mogelijk gevolg daarvan schulden krijgen. Hiervoor is het belangrijk om extra in te zetten op vroegsignalering en ervoor te zorgen dat inwoners bekend zijn met het hulpaanbod en de stap naar hulp zetten. Inwoners met geldzorgen kunnen terecht bij (de partners van) het loket Geldzaken voor Elkaar. Dit loket vormt het voorliggend veld en biedt laagdrempelig hulp bij geldzorgen. Zij helpen bijvoorbeeld met het op orde brengen van administratie en het maken van een budgetplan. Inwoners met problematische schulden kunnen zich tot de afdeling financiële hulpverlening van de gemeente wenden. Zij helpen met het maken van een plan van aanpak en een schuldregeling. We hebben ingezet op hoger bereik, extra communicatie hierover en over de ondersteuning die de gemeente kan bieden. Voorbeeld hiervan is dat gemeentelijke consulenten in 2025 ook in de winkelpassage De Hoven in Delft-West aanwezig waren.

Integratie, emancipatie, taal en inburgering

Terug naar navigatie - 9.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Integratie, emancipatie, taal en inburgering

Taal en inburgering
We ondersteunen onze inwoners om zelf de regie over hun eigen leven te hebben en naar vermogen te kunnen meedoen in de samenleving. Goede basisvaardigheden taal, rekenen en digitale vaardigheden dragen bij aan gelijke kansen. Dit doen we mede vanuit de aanpak laaggeletterdheid.

Inclusief Samenleven
In 2025 is de nota 'Samen Thuis in Delft' vastgesteld. Deze nota vormt het beleidskader voor een inclusieve samenleving waarin iedereen zich thuis voelt en kan meedoen. Het document is bedoeld om een beweging in gang te zetten, waarin de gemeente samen met inwoners en organisaties in Delft werkt aan een inclusieve samenleving. Zo is er in 2025 succesvol samengewerkt aan de anti discriminatiecampagne ‘Zie jij het’, die bewustzijn vergroot, handelingsperspectieven biedt en mensen stimuleert om over het onderwerp in gesprek te gaan. Vanuit de Kadernota 2024 is budget beschikbaar gesteld voor het realiseren van een herdenkingsplek. Binnen het programma Koloniaal- en Slavernijverleden wordt in samenspraak met inwoners in 2026 een besluit genomen over het ontwerp en de locatie van deze plek of plekken, zodat de realisatie kan starten. Er zijn in 2025 middelen toegekend voor extra capaciteit op het beleidsterrein Inclusief samenleven.

Zo gaan we dat doen

9.3 Wat heeft het gekost?

Overzicht baten en lasten

Terug naar navigatie - 9.3 Wat heeft het gekost? - Overzicht baten en lasten

 

Bedragen x €1.000
Exploitatie Realisatie 2024 Begroting 2025 voor wijziging Begroting 2025 na wijzigingen Realisatie 2025 Realisatie vs Begroting
Baten 79.542 68.998 83.777 83.952 175
Lasten 110.606 105.615 120.118 117.376 -2.743

Verschil tussen begroting en realisatie

Terug naar navigatie - 9.3 Wat heeft het gekost? - Verschil tussen begroting en realisatie
Verschillen tussen begroting en realisatie per taakveld Bedragen x € 1000
I/S totaal afwijking afwijking baten afwijking lasten
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie I 841 315 526
6.3 Inkomensregelingen I 1.725 3.665 -1.940
6.4 WSW en beschut werk I 958 -5.368 6.326
6.5 Arbeidsparticipatie I -606 1.563 -2.169
Totaal 2.918 175 2.743

Toelichting verschillen

Terug naar navigatie - 9.3 Wat heeft het gekost? - Toelichting verschillen

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie     € 841.000 voordeel (€ 315.000 hogere baten, € 526.000 lagere lasten)
De rijksbijdrage voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne is net als voorgaande jaren hoger dan de kosten die de gemeente maakt.
Voor 2025 is vooraf voorzichtig begroot aan de kant van de lasten, omdat nog niet goed te overzien was met welke kosten rekening gehouden moest worden. Bijvoorbeeld voor het innen van de eigen bijdrage waarvoor extra personeel is ingehuurd. Die kosten bleken in de praktijk mee te vallen. Ook op diverse andere posten zijn de kosten lager uitgevallen, waardoor in totaal een voordeel van € 791.000 is behaald op de lasten van de opvang van de Oekraïense ontheemden.

6.3 Inkomensregelingen     € 1.725.000 voordeel (€ 3.665.000 hogere baten, € 1.940.000 hogere lasten)
De totale afwijking op inkomensregelingen is 1,0 % t.o.v. de BUIG bijdrage voor de inkomensregelingen.

Kinderopvang Toeslagenaffaire (KOTA)
De KOTA betreft de toeslagenaffaire waarvoor we in beeld brengen welke kosten we maken in een jaar en na de verantwoording hierover bij de jaarrekening ontvangen we via het Rijk in het jaar daarna de middelen hiervoor. De verwachtte kosten van circa € 2,0 miljoen waren onterecht niet begroot evenals de nog te ontvangen bedragen van het Rijk (€ 2,1 miljoen). Hierdoor ontstaat een afwijking voor de totale omvang van de KOTA op de baten en lasten. De afwijking op de baten is € 200.000 hoger (€ 2,3 miljoen totaal) dan de afwijking op de lasten van 2025 doordat er een positief resultaat is ontstaan doordat de afrekening van 2024 vanuit het Rijk hoger is dan op onze balans was opgenomen.

Armoedebestrijding
Er is een incidenteel voordeel van € 275.000 op armoedebestrijding. Het Rijk heeft meer geld beschikbaar gesteld voor de alleenverdienersproblematiek, dan wat we hebben moeten uitgeven om de doelgroep te compenseren (voordeel van € 117.000). Daarnaast geldt voor sommige voorzieningen dat het gebruik hoger is geweest dan begroot, bijvoorbeeld voor de bijzondere bijstand voor budgetbeheer, bewindvoeringskosten en voor de studietoeslag. Voor een paar andere voorzieningen geldt dat het gebruik lager geweest is dan begroot, zoals voor de individuele inkomenstoeslag. In 2026 en 2027 zetten we verder in op maatregelen om het niet-gebruik van regelingen verder tegen te gaan.

Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten (BUIG, gebundelde doeluitkering van het Rijk)
De afwijking op baten (voordeel van circa € 670.000) en lasten (circa -/- € 400.000) is het gevolg van diverse posten binnen deze uitkeringen, zoals de Participatiewet en de BBZ.
Het voordeel op de baten is ontstaan doordat er een vrijval van de voorziening dubieuze debiteuren heeft plaatsgevonden. Dat wil zeggen dat er meer terugbetaald is, dan vooraf is ingeschat. Jaarlijks wordt deze voorziening geactualiseerd.
Het tekort op de lasten is het gevolg van hogere uitgaven binnen de uitkeringen. De afwijking is minimaal in relatie tot de totale BUIG bijdrage (€ 63 miljoen).

Naast de afwijking op de exploitatie heeft er ook een vrijval van een balanspost plaatsgevonden € 760.000, waarbij de nog te verwachten betalingen over eerdere jaren nu vrijvalt omdat er geen aanleiding is dat er nog een betaling gedaan hoeft te worden. Dit is een afwijking bij de baten.

6.4 WSW en Beschut werk     € 958.000 voordeel (€ 5.368.000 lagere baten, € 6.326.000 lagere lasten)
De gemeente ontvangt budget Beschut Werk op basis van een rijkstaakstelling. Om in aanmerking te komen voor een beschut werkplek moet iemand onafhankelijk geïndiceerd zijn. Tot op heden zijn er minder geïndiceerde Delftse burgers dan de rijkstaakstelling, dit is een voordeel op de lasten van € 200.000. 
De afrekening met Werkse! over 2025 levert per saldo een voordeel op van € 574.000.
Binnen dit taakveld is ook een lagere doorbelasting (€ 200.000) van het ambtelijk apparaat zichtbaar. Een toelichting op de totale lasten van het ambtelijk apparaat is opgenomen onder programma Overhead.

6.5 Arbeidsparticipatie     € 606.000 nadeel (€ 1.563.000 hogere baten, € 2.169.000 hogere lasten)
De gemeente ontvangt budget voor Inburgering vanuit de Specifieke uitkering (SPUK) Wet Inburgering. De hoogte van de SPUK (vaak een voorschot) wordt echter pas bekend na vaststelling van de begroting. De uiteindelijke baten en lasten laten zich gedurende het jaar lastig voorspellen en zijn daarom niet geraamd in de begroting 2025. Per saldo is sprake van € 1,4 miljoen hogere baten en € 1,6 miljoen hogere lasten.

Voorstel tot afrekening van het resultaat

Terug naar navigatie - 9.3 Wat heeft het gekost? - Voorstel tot afrekening van het resultaat

Opvang Oekraïne
Voorgesteld wordt het overschot van de opvang Oekraïne-middelen te storten in de reserve Beleid en uitvoering om de uitbreiding van het aantal flexwoningen voor opvang van Oekraïners en andere doelgroepen mogelijk te maken. Op basis van de inspanningsverplichting voor het opvangen van Oekraïense ontheemden is uitbreiding van het aantal opvangplekken nodig. Daarnaast is er dringend uitbreiding van sociale huurwoningen nodig voor diverse doelgroepen. We zien mogelijkheden om dit te doen op de locatie van de voormalige sporthal Brasserskade. De storting in de reserve is nodig om de businesscase rond te krijgen.

Resultaat Werkse!
Voorgesteld wordt (conform bestaand beleid) het voordeel van de afrekening met Werkse! over 2025 toe te voegen aan de Reserve Werkse!. Daarnaast wordt voorgesteld ten laste van het resultaat een extra dotatie te doen van € 25.000 om de reservepositie op de balans aan te laten sluiten bij de reservepositie die is vastgesteld door Werkse!

Voorstellen tot afrekening van het rekeningresultaat Bedragen x € 1000
Storting / Lasten Onttrekking / Baten
- Reserve Beleid en Uitvoering - Opvang Oekraïne 791
- Reserve Werkse! - Resultaat 2025 599
Totaal afrekening (bestemmings)reserve: 1.390 0

10 Economie en vastgoed

Algemeen

Terug naar navigatie - 10 Economie en vastgoed - Algemeen

Het Delftse ecosysteem is sterk. Het fungeert als kraamkamer voor innovaties én innovatieve bedrijven, waar we regionaal, landelijk en internationaal de vruchten van plukken. Het Innovatiedistrict Delft speelt een belangrijke rol in het blijven behouden van dit innovatieve ecosysteem en het behouden van de koplopersrol hierin, als in het versterken van het ecosysteem, zodat het nog meer werkt voor de stad en de regio. Daarvoor is het noodzakelijk in te zetten op meer ruimte voor innovatieve bedrijvigheid en te zorgen voor meer werkgelegenheid op alle niveaus.

In de komende jaren groeit de stad verder. 15.000 nieuwe woningen zorgen voor extra vraag naar voorzieningen en werkgelegenheid. Daarvoor houden we vast aan de doelstelling om in de periode 2018-2040 100.000 vierkante meter extra bedrijfsruimte te realiseren en werken we verder aan de doelstelling om 10.000 extra banen op alle niveaus te realiseren in de periode 2018-2040. Gezien het belang van voldoende banen en voorzieningen ligt het accent voor de komende periode op de invulling van de groeiende vraag naar de stadsverzorgende economie, die vooral in Delft-West een inhaalslag nodig heeft. Voldoende, passende en betaalbare ruimte om te ondernemen is daarvoor van cruciaal belang.

Om de stad aantrekkelijk te houden voor Delftenaren en bezoekers, blijven we doorgaan met de uitvoering van de Visie Toerisme 2030 en zetten we, met uitvoering van het Evenementenkader Delft, in op het behoud van het evenementenaanbod. 

Bij het uitvoeren van plannen voor het versterken van de stad is vastgoed een instrument dat kan helpen onze doelen te bereiken. Centraal staan hierbij de activiteiten die we met het gemeentelijk vastgoed mogelijk maken.

Relevante beleidskaders

Onder dit programma vallen deze onderwerpen:
beheer overige gebouwen en terreinen (algemeen beheer vastgoed, exploitatie verhuur eigendommen en uitgegeven terreinen), binnenstad, economische ontwikkeling, internationaal beleid, grond niet in exploitatie, Ondernemersfonds, dienstverlening bedrijven, evenementenbeleid, toerisme en kostenverdeelstaat (ureninzet op het programma).

 

10.1 Wat hebben we bereikt?

Overzicht beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 10.1 Wat hebben we bereikt? - Overzicht beleidsindicatoren
Economie en vastgoed Streven: PB 2025 Stand JR 2025  
Overnachtingen toeristen 411.000 342.394 :(
Vierkante meter bedrijfsruimte (VBO-industriefunctie) 373.000 343.636 :(
Groei aantal banen (werkzame personen) 57.500 61.438 :)


Deze indicatoren in het jaarverslag beslaan één jaar, terwijl de Staat van Delft een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicatoren te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar. Dit jaar is de Staat van Delft toegevoegd als bijlage. 

Toelichting op de beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 10.1 Wat hebben we bereikt? - Toelichting op de beleidsindicatoren

Overnachtingen toeristen
Deze doelstelling is in 2025 helaas niet behaald. Naar verwachting is dit het gevolg van een aantal redenen, waaronder de sluiting van museum Prinsenhof per 5 januari van dit jaar. Daarnaast staan evenementen financieel onder druk. Zo heeft in 2025 het Delft Chamber Music Festival niet plaatsgevonden. Ook de onttrekking van hotelkamerruimte in het Campanile Hotel voor gebruik door het COA geheel 2025 zorgt voor minder overnachtingen. Deze derving in toeristenbelasting is gecompenseerd door het COA.

Vierkante meter bedrijfsruimte (VBO-industriefunctie)
Deze doelstelling is niet behaald. De oorzaken zitten met name in het later opleveren van gebiedsontwikkelingen en de prijsstijgingen in de markt waardoor de businesscase van een ontwikkeling verandert ten gunste van niet-bedrijfsruimte. Wel is na een aantal jaren van afname sinds 2023 weer een groei te zien in vierkante meters bedrijfsruimte met een industriefunctie en is het totale metrage inmiddels hoger dan in 2018.

Groei aantal banen (werkzame personen)
De werkgelegenheid in Delft groeit en is in lijn met de ambities en ligt boven de doelstelling. Dat maakt dat het realistisch lijkt om de doelstelling te behalen om in de periode tot aan 2040 10.000 banen toe te voegen.

Algemeen

Terug naar navigatie - 10.1 Wat hebben we bereikt? - Algemeen

Economische kracht en bruisende stad
In 2025 wordt ingezet op het verder versterken van de economie in Delft. Daarvoor werken we aan de volgende doelen:

  • Realisatie van meer vierkante meters bedrijfsruimte voor zowel innovatieve maakindustrie als stadsverzorgende economie
  • Het versterken van het Delftse (kennis)ecosysteem
  • Realisatie van meer werkgelegenheid op alle niveaus
  • Het behouden van een robuuste bezoekerseconomie
  • Het behouden van een gebalanceerd evenementenaanbod met meer ruimte voor evenementen in de wijken.

Internationaal beleid - Europa
We hanteren de drie bestaande sporen: Samenwerking, Beïnvloeding en Uitvoering.

Algemeen beheer vastgoed
Het gemeentelijk vastgoed helpt bij het invullen van onze maatschappelijke doelstellingen. Bij het gebruik sturen we ook vanuit een zakelijk perspectief. We hebben gezorgd voor een efficiënte exploitatie van onze panden met aandacht voor de betaalbaarheid, de technische kwaliteit en invulling van onze duurzaamheidsambities. In een continu en herhalend proces brengen we strategische afwegingen tussen functionaliteit, kwaliteit, financieel rendement en risico’s voor onze panden in beeld.

10.2 Wat hebben we ervoor gedaan?

Terug naar navigatie - 10.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

Terug naar navigatie - 10.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

Ondernemersfonds
De gemeente heft een opslag op de onroerendezaakbelasting niet-woningen en keert deze uit aan het Ondernemersfonds. Het Ondernemersfonds heeft in 2025 onder andere een bijdrage geleverd aan de volgende projecten: Dag van de Ondernemer, Kroonlezing 2025, Cultuurbarbaren, Regenerate Station, Delftse Beursvloer, Delft Verbindt – Zomerbarbecue, Student Startup Program, Delftse Keramiek Dagen, de lancering van Delfinitely, de Entrepreneurship Day Delft, Hordijk Challenge en de First Lego League Challenge.

Accountmanagement bedrijven
In 2025 was accountmanagement actief op alle terreinen van de economie: er werd ingezet op de kennisintensieve economie door versterking van het ecosysteem en op de stadsverzorgende economie door gericht accountmanagement op het midden- en kleinbedrijf in de binnenstad en op de bedrijventerreinen. Waar het gaat om de kennisintensieve economie lag de focus op het laten landen en behouden van (internationale) bedrijven in en voor Delft die goed passen in het Delftse (kennis)ecosysteem. 

Bij stadsverzorgende economie (bijvoorbeeld een fietsenmaker, loodgieter, bakker, stukadoor) lag de focus op het versterken van de relatie, het ophalen van signalen, het zorgen voor onderlinge interactie en het leggen van verbindingen die bijdragen aan de zichtbaarheid van het midden- en kleinbedrijf. Daarin is in het bijzonder veel tijd en aandacht gegaan naar de ondersteuning van ondernemers in de omgeving van de brand die heeft plaatsgevonden in de Nieuwstraat.

Economische ontwikkeling

Terug naar navigatie - 10.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Economische ontwikkeling

Ruimte om te ondernemen
Het realiseren van ruimte om te ondernemen is de grootste opgave voor economie in de komende jaren. De cijfers laten zien dat het behalen van de in 2018 gestelde ambitie om 100.000 vierkante meter bedrijfsruimte toe te voegen, nog niet in zicht is. Ook in 2025 is invulling gegeven aan het Actieprogramma Ruimtelijke-Economische Visie 2024-2026. In de voortgangsrapportage Economie 2025 is de raad geïnformeerd over de voortgang van deze visie en het programma betaalbare bedrijfsruimte. Zo wordt er terughoudend omgegaan met transformatie van bedrijfsruimte, dient elke ontwikkeling ten minste 10% van de ruimte aan niet-wonen toe te kennen en wordt strenger toegezien op de naleving van de gemaakte afspraken over vierkante meters met projectontwikkelaars.

Werkgelegenheid
Het tweede doel van het economische beleid is om werkgelegenheid te realiseren op alle niveaus. Daarvoor is voldoende ruimte voor groei van bedrijven een belangrijke voorwaarde. We zien dat er in 2025 opnieuw meer werkgelegenheid is gerealiseerd dan we ons vooraf als ambitie hadden gesteld.

Versterking ecosysteem
Delft heeft een krachtig ecosysteem dat werkt als permanente kraamkamer voor innovaties en innovatieve bedrijven. Daar worden lokaal, regionaal, landelijk en internationaal de vruchten van geplukt. Delft heeft hiermee een belangrijke en zeer waardevolle positie in de regio en daarbuiten. Om die positie te behouden, is het zaak om blijvend in te zetten op versterking van dit ecosysteem. Dit is in 2025 voornamelijk gedaan binnen de opgave van het Innovatiedistrict Delft.

In 2025 hebben we opnieuw een bijdrage verleend aan YES!Delft, InnovationQuarter en Planet B.io voor hun rol in de versterking van het Delftse ecosysteem.

Internationaal beleid
Er is afgelopen jaar blijvend ingezet op de pijlers Samenwerking, Beïnvloeding en Uitvoering. Om de kansen op Europese subsidies te vergroten, zetten wij ons actief in voor deelname aan regionale overlegstructuren. Deze strategische betrokkenheid stelt ons in staat om nauwe banden te onderhouden met relevante stakeholders en gemeenschappelijke doelen te identificeren. Door samenwerking binnen deze kaders te bevorderen, kunnen wij effectievere en gecoördineerde projectvoorstellen ontwikkelen die aansluiten bij de prioriteiten van de Europese Unie. Deze gezamenlijke inspanningen vergroten niet alleen onze zichtbaarheid, maar versterken ook onze positie als een betrouwbare partner. Hierdoor creëren we een solide basis voor het aantrekken van Europese financiering en het bevorderen van duurzame ontwikkeling binnen onze regio.

Economische promotie

Terug naar navigatie - 10.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Economische promotie

Evenementenbeleid
In 2025 is gewerkt aan de uitvoering van het Evenementenkader Delft. In 2025 hebben tien evenementen subsidie gekregen uit de meerjarenregeling, drie evenementen middels een inkoopregeling en zes evenementen uit de nieuwe tijdelijke regeling voor evenementen in de wijk. Naast het ondersteunen van bestaande evenementen is met een impuls voor evenementen de subsidieregeling voor evenementen in de wijk mogelijk gemaakt. Deze regeling stimuleert de realisatie van nieuwe innovatieve, toegankelijke en maatschappelijk relevante evenementen buiten de binnenstad en richt zich nadrukkelijk op activiteiten die aansluiten bij wat leeft in de wijk en bijdragen aan een verbindend, duurzaam en bruisend vrijetijdsaanbod. Deze regeling wordt voortgezet in 2026.

In 2025 is een participatietraject locatieprofielen gestart om de plekken nader te onderzoeken waar evenementen plaats kunnen vinden en binnen welke kaders. Ten aanzien van de toegankelijkheid van stadsbrede evenementen is in 2025 een nulmeting uitgevoerd. Hier wordt in 2026 een vervolg aan gegeven. Daarnaast werden bestaande evenementen ondersteund op het gebied van duurzaamheid onder andere door het voortzetten van een duurzaam bekersysteem bij stadsbrede evenementen. Dit wordt voortgezet. Samen met Delft Marketing is een campagne uitgevoerd om de evenementen offline meer bekendheid te geven. Met voorgaande wordt uitvoering gegeven aan het evenementenkader en aan de moties M 7.3.1 'Verduurzamingsduwtje in de rug voor evenementen' en M 5.3.3 'Delftse evenementen bekend bij iedereen'.

Toerisme
Delft Marketing was in 2025 wederom de belangrijkste uitvoeringsorganisatie als het gaat om de bezoekerseconomie. Er zijn diverse succesvolle marketingcampagnes uitgevoerd waaronder Luminiscence, Delft Verlicht, Koop & geniet lokaal en Hartje Delft. Daarnaast zijn voorbereidingen getroffen voor de Musical Willen van Oranje en het Roboticajaar.

In 2025 is met Platform Bezoekerseconomie samengewerkt om de bezoekerseconomie te versterken in het kader van de Visie Toerisme 2030. Net zoals in 2024 konden zij in 2025 gebruik maken van de bijdrage die afkomstig is uit de toeristenbelasting (het zogenaamde 'kwartje'). Daarvoor is in 2025 ingezet op onder meer:

  • Dag van de Vrijwilliger
  • Delft City Shuttle
  • Willem van Oranje de Musical: De ontwikkeling van creatieve ideeën die de verbinding tussen de musical en de stad versterken, en bezoekers stimuleren om langer in Delft te blijven.
  • Marketingcampagnes Delftse Festivalzomer en 365 dagen Delft
  • D’serve: Gedurende deze campagne ontvingen bezoekers een beloning door een duurzame keuze te maken tijdens hun bezoek aan Delft.
  • AI-challenge: Ondernemers konden op een dynamische en creatieve manier na denken over hoe AI hun organisatie slimmer, sneller en effectiever kon laten werken.

Binnenstad vitaal en gastvrij

Terug naar navigatie - 10.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Binnenstad vitaal en gastvrij

In 2025 heeft de Stichting Centrum Management Delft (SCMD) verder ingezet op communitybuilding en het versterken van het contact met binnenstadondernemers. Zo’n twintig nieuwe ondernemers zijn verwelkomd met een vernieuwd welkomstpakket. De komst van deze ondernemers is een grote en mooie stap in het tegengaan van leegstand. En draagt daarmee bij aan het economisch vestigingsklimaat binnenstad Delft. De leegstand monitoren we actief en hierover zijn we in gesprek met de ondernemersverenigingen.

 De communicatie is uitgebreid met:

  • 320 ondernemers geabonneerd op de maandelijkse nieuwsbrief Centrumpost
  • Acht verzonden edities Centrumpost
  • Een nieuwe website centrumvandelft.nl
  • Een nieuw LinkedIn-profiel met zo’n 100 volgers

Verder zijn de twee Hartje Delft bijeenkomsten goed bezocht door meer dan 60 ondernemers per sessie. De Luminiscence-ondernemers sessie trok ruim 400 ondernemers. SCMD heeft continu en succesvol de betrokkenheid van ondernemers bij diverse campagnes zoals Koop Lokaal, D’serve en Delft Verlicht gestimuleerd. En tot slot is het onderzoek naar de mogelijke invoering van een Bedrijven Investeringszone (BIZ) in 2025 afgerond. Uit dit onderzoek bleek dat op dat moment geen draagvlak was voor een BIZ.

Algemeen beheer Vastgoed

Terug naar navigatie - 10.2 Wat hebben we ervoor gedaan? - Doelstellingen - Algemeen beheer Vastgoed

Het Vastgoedbedrijf draagt actief bij aan concrete ruimte- en vastgoedvragen die voortkomen uit de vastgestelde opgaven. Het jaar 2025 heeft onder andere in het teken gestaan van: 

  • De afronding van de diverse nota’s. Het gaat om de Erfpachtnota 2025, de nota Vastgoedbedrijfanalyse 2024, de Routekaart verduurzaming gemeentelijke vastgoedportefeuille en het Uitvoeringsplan 2025-2026. Deze zijn in 2025 afgerond en aan de raad aangeboden. Voor het uitvoeringsplan 2027-2030 is in 2025 gestart met een leerlab van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.
  • Het nieuwe regiecontract voor klein onderhoud is succesvol aanbesteed. Per 1 januari 2026 zijn twee partijen gestart met de werkzaamheden. Het groot onderhoud voor de portefeuille is volgens planning in opdracht gegeven. Door beperkte capaciteit in de markt schuift een deel van de uitvoering door naar het eerste kwartaal 2026. Naast de geplande werkzaamheden zijn ook verschillende werkzaamheden uit toekomstige jaren in opdracht gegeven en is sprake van een aantal niet begrote werkzaamheden. De aanbesteding van de toren van de Nieuwe Kerk heeft vertraging opgelopen. Inmiddels is de Europese aanbesteding gepubliceerd. Naar verwachting zal de uitvoering van de werkzaamheden na de zomer van 2026 starten.
  • Er zijn diverse objecten geschikt gemaakt en aangepast om maatschappelijke functies te faciliteren. Onder andere is het pand Marlotlaan getransformeerd naar een A-label schoolgebouw en zijn delen van Sint Agathaplein 4 geschikt gemaakt voor de backoffice van Museum Prinsenhof. Daarnaast werkt het gemeentelijk vastgoedbedrijf als eigenaar actief mee aan projecten zoals de verbouwing van de nieuwe locatie Erfgoed (Westvest 9), de renovatie van het Rietveld Theater (Rietveld 49) en de renovatie Museum Prinsenhof (Sint Agathaplein 1). Daarbij ligt de nadruk op het effect van deze projecten op het toekomstige beheer en exploitatie.
  • In 2025 zijn er diverse nieuwe huurafspraken gemaakt met maatschappelijke partners. Deze afspraken zijn onder andere voor een nieuwe opvanglocatie voor COA op het sportpark Kruithuisweg, het voorzetten van het initiatief Woondiversiteit in het pand Van Bleyswijckstraat 93 en verhuur van leegstand in het pand Van Bleyswijckstraat 91 aan Delft voor Elkaar (Delft Welzijn) en VluchtelingenWerk. In afwachting van uitvoering van het Masterplan Kop van de Buitenhof is daarnaast tijdelijk verhuur van het pand Buitenhofdreef 2 voorbereid. Voor de Oostpoort is het nog niet gelukt een toekomststrategie op te stellen, dit wordt in 2026 opgepakt. Het pand wordt tijdelijk beheerd via leegstandsbeheer. Ondanks actieve werving is de leegstand in Gasthuisplaats nog niet volledig ingevuld. Het verhuurproces loopt door en alternatieve vervolgstappen worden onderzocht. Voor de Schoolstraat 1 is, na een juridisch traject, minnelijke overeenstemming bereikt waardoor het pand tijdig kan worden ingezet bij de renovatie van het Museum Prinsenhof. Verder zijn na de uitspraak van de rechter gesprekken gevoerd met de erfpachter van Burgwal over invulling van de leegstand passend bij de afspraken in de erfpachtakte.
  • In 2025 is, in het kader van gebiedsontwikkelingsprojecten zoals De Reiger, Gilles en Schieoevers, onderhandeld over objecten die op termijn mogelijk (tijdelijk) aan de portefeuille worden toegevoegd.

10.3 Wat heeft het gekost?

Verschil tussen begroting en realisatie

Terug naar navigatie - 10.3 Wat heeft het gekost? - Verschil tussen begroting en realisatie
Verschillen tussen begroting en realisatie per taakveld Bedragen x € 1000
I/S totaal afwijking afwijking baten afwijking lasten
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden I -106 743 -849
2.1 Verkeer en vervoer I 5 - 5
3.1 Economische ontwikkeling I 256 -78 335
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur I 26 30 -4
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen I -105 - -105
3.4 Economische promotie I 176 68 107
Totaal 252 763 -512

Toelichting verschillen

Terug naar navigatie - 10.3 Wat heeft het gekost? - Toelichting verschillen

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden     € 106.000 nadeel (€ 743.000 hogere baten, € 849.000 hogere lasten)

Algemeen beheer vastgoed € 247.000 nadeel
Het saldo betreft een totaal van verschillende afwijkingen. Hoofdzakelijk is hierbij sprake van servicekosten afrekening over 2024 die in 2025 zijn uitgevoerd (extra baten) en servicekosten over 2025 die nog afgerekend moeten worden in 2026 (extra lasten).

Exploitatie uitgegeven terreinen € 141.000 voordeel
Er is sprake van een verschil tussen baten en lasten door afkoop van erfpachtcanon en eigendomsoverdracht (extra baten van € 267.000) en gelijktijdig afboeken van de balanswaarde (extra lasten van € 267.000) van deze objecten. Het overige voordeel bestaat uit extra opbrengsten door contractuele herziening van verschillende erfpachtcontracten. Door de hoge stand van de rente ten opzichte van het vorige aanpassingsmoment is sprake van meer canonopbrengst voor de gemeente.

3.1 Economische ontwikkeling     € 256.000 voordeel (€ 78.000 lagere baten, € 335.000 lagere lasten)
De subsidie aan Delft Boost Lab is op verzoek van de aanvrager verlaagd met ruim € 80.000. Dit heeft direct invloed op de baten, omdat deze subsidie wordt gefinancierd door de Regiodeal. Daarnaast wordt het voordeel veroorzaakt, doordat in het jaar minder ambtelijke capaciteit beschikbaar was door openstaande vacatures.

Investeringen

Terug naar navigatie - 10.3 Wat heeft het gekost? - Investeringen
Investeringen (bedragen × € 1.000) Toegekend bedrag Realisatie t/m 2024 Beschikbaar vanaf 1-1-2025 Begroting 2025 Realisatie 2025 Afsluiten 31-12-2025
Economie en vastgoed
Duurzame toekomst Westvest 9 10.137 - 10.137 3.804 4
Het nieuwe kantoor (HNK) 300 - 300 300 -
Inrichting Willem van Oranje 630 99 531 531 383 x
Instandhouding gemeentelijk Vastgoed (OD177) 60 - 60 60 -
Instandhouding Theater de Veste 1.955 - 1.955 - 3
Instandhouding gemeentelijk Vastgoed (SA 4) 150 35 115 115 264 x
Totaal 13.232 134 13.098 4.810 654

Toelichting op de investeringen

Terug naar navigatie - 10.3 Wat heeft het gekost? - Toelichting op de investeringen

Duurzame toekomst Westvest 9
De oorspronkelijke raming ging ervan uit dat al dit jaar met de werkzaamheden kon worden begonnen. Dat bleek niet haalbaar. Wel zijn meer kosten gemaakt dan hier zichtbaar. De kosten tot nu toe (circa € 60.000) zijn ten laste gebracht van de exploitatie.

Het nieuwe kantoor (HNK)
Het uitwerken van een werkende oplossing voor de lekkages van het dak van Stationsplein 1 (het stadskantoor) kost meer tijd dan verwacht. Het onderzoek naar een oplossing wordt in 2026 voortgezet.

Inrichting Willem van Oranje
Dit betreft het bouwdepot voor het bouw/woonrijp maken van het terrein voor het theater, inclusief de gemeentelijke begeleiding. De werkzaamheden zijn uitgevoerd en afgerekend. De gemeentelijke begeleiding is ten laste gebracht van de exploitatie. Het resterende bedrag valt vrij.

Instandhouding gemeentelijk vastgoed
In afwachting van afspraken over vervangende huisvesting voor de bewoner van Schoolstraat 3 zijn de maatregelen vooralsnog niet uitgevoerd. Inmiddels is duidelijk dat de woning aan de Oude Delft 177 niet nodig is als vervangende huisvesting. Er wordt een toekomststrategie opgesteld waarbij de investeringen worden overwogen.

Instandhouding Theater de Veste
In 2025 zijn de onderzoeken voor het oplossen van de functionele knelpunten bij het instandhouden van het theatergebouw van Theater de Veste (Vesteplein 1) opgestart. Naar verwachting worden deze onderzoeken begin 2026 afgerond.

Instandhouding gemeentelijk vastgoed (SA4)
Het realiseren van de luchtbehandeling en het aanpassen van de klimaatregeling in het object Sint Agathaplein 4 (voormalig Prinsenkwartier) is duurder uitgevallen dan verwacht. Dit komt door een langere doorlooptijd en noodzakelijke aanpassingen aan de ventilatiekanalen op basis van de omgevingsvergunning.