5 Goed wonen

Algemeen

Dit programma bestaat uit twee delen: Gebiedsontwikkelingen en Gebieden in ontwikkeling (deel A) en Woonbeleid en uitvoering (deel B).

A. Gebiedsontwikkelingen en Gebieden in ontwikkeling
In de Omgevingsvisie Delft 2040 staat de toekomstvisie op de stad beschreven. Doelen zijn onder andere het toevoegen van 15.000 woningen en groei van 10.000 banen tot 2040. Delft is verstedelijkt en heeft vooral een verdichtingsopgave, waarbij de ruimte schaars is en een goede leefomgeving belangrijk. Met stedelijk programmeren verbinden we de koers voor 2040 met de keuzes die we vandaag moeten maken. We werken aan de goede groei van de stad via grootschalige gebiedsontwikkelingen en bouwinitiatieven in de stad. Vanwege de schaarse ruimte moeten we overal ruimte maken. We werken hierin tegelijkertijd in samenhang met elkaar aan thema's als wonen, economie, groen, openbare ruimte en mobiliteit.

B. Woonbeleid en uitvoering
Deze bestuursperiode is het terugdringen van het woningtekort een grote prioriteit. Tegelijkertijd willen we dat Delft een stad is waar je goed kunt wonen, waar mensen een fijn huis hebben dat past bij hun behoeften, levensfase en inkomen. Het is daarom zaak om goed oog te houden voor het bouwen van de juiste woningen, passend bij de vraag en gewenste groei van de stad. De Woonvisie 2023-2028 blijft daarvoor het kader. In 2027 wordt deze visie doorvertaald in het Volkshuisvestingsprogramma – een verplichting die voortkomt uit de Wet versterking regie op volkshuisvesting die op 1 juli 2026 is ingegaan.

We werken op bovenlokaal niveau aan wonen via de samenwerkingsverbanden Verstedelijkingsalliantie en de regio Haaglanden. En ook lokaal werken we hieraan in verschillende rollen, bijvoorbeeld door beleid te maken, beleid te handhaven en als partner samen te werken in gebiedsontwikkeling en locatieontwikkelingen.

Relevante beleidskaders

Omgevingsvisie Delft 2040
Woonvisie 2023-2028
Tussenakkoord Wonen Haaglanden 2021
Regionale Realisatieagenda (RRA) Wonen Haaglanden 2023
Vastgesteld beleid van andere sectoren (gebiedsontwikkeling en gebieden in ontwikkeling)

Onder dit programma vallen de volgende onderwerpen:
Omgevingswet, ruimtelijke ordening, bestemmingsplannen, ruimtelijke ontwikkelingen, gebiedsontwikkeling, Innovatiedistrict Delft, Schieoevers-Noord, Nationaal Programma Delft-West, grondexploitaties (niet-bedrijventerreinen), beheer overige gebouwen, woon- en wijkenbeleid, realisatie woningbouwprogramma, programma Langer en Weer Thuis, huisvestingsvergunningen/urgenties, omzettingsvergunningen/woningvorming, omgevingsvergunningen, welstand omgevingsvergunning, handhaving fysieke leefomgeving

5.1 Wat willen we bereiken

Wat willen we bereiken?

A. Gebiedsontwikkelingen en Gebieden in ontwikkeling

In de Omgevingsvisie Delft 2040 staat de toekomstvisie op de stad beschreven. Doelen zijn onder andere het toevoegen van 15.000 woningen (waarvan er al 4.922 gerealiseerd zijn op peildatum 1 januari 2026) en groei van 10.000 banen tot 2040. Dit in samenhang met onder andere passende en toegankelijke voorzieningen, de mobiliteitstransitie en stappen naar een klimaatbestendig en energieneutrale leefomgeving in 2050. Voor de uitwerking van deze doelen werken we veel samen met bewoners en partners in de stad. Ook is er veel samenwerking in de regio, onder andere door de deelname van Delft aan de Verstedelijkingsalliantie.

Met stedelijk programmeren verbinden we de koers voor 2040 met de keuzes die we vandaag moeten maken. Dan kiezen we voor ruimtelijke ontwikkelingen die daadwerkelijk bijdragen aan de realisatie van onze doelen. Daarvoor zoomen we in en uit in de tijd. Dit doen we in nauwe afstemming en samenwerking met bewoners, woningcorporaties en andere partners in de stad. Zo werken we gericht en slagvaardig aan de toekomst van Delft.

In het rijksprogramma NOVEX (Nationale Omgevingsvisie Executiekracht) zijn zestien gebieden opgenomen en werken overheden samen aan een plan voor de inrichting van Nederland. Delft is onderdeel van het NOVEX-gebied Zuidelijke Randstad. In dit gebied wordt gewerkt aan een toekomstbestendige metropool aan de hand van vijf hoofdopgaven: leefbare woonmilieus, duurzaam bereikbaar, een gezonde en klimaatadaptieve delta, een toekomstbestendige economie en de energietransitie.

B. Woonbeleid en uitvoering

We willen dat Delft een stad is en blijft waar je goed kunt wonen. Dat uit zich in voldoende aanbod aan woningen voor diverse doelgroepen: starters, jongeren en studenten, alleenstaanden, gezinnen en ouderen, statushouders, vluchtelingen en andere kwetsbare groepen. Daarbij hebben we in de komende jaren in het bijzonder extra aandacht voor het toevoegen van betaalbare woningen. Dit met als doel dat mensen een fijn huis hebben, passend bij iemands behoefte, levensfase en inkomen. Maar enkel een fijn huis is niet voldoende: we kijken ook naar de wijk, waarbij we inzetten op gemengde wijken waar verschillende mensen bij elkaar wonen en elkaar kunnen ontmoeten.

We houden vast aan het doel dat in 2040 ten minste 33% van de hele woningvoorraad in Delft sociale huur (exclusief studentenhuisvesting) is. Dit percentage zien we als een ondergrens waar we niet onder willen komen.

Hoe we werken aan gemengde wijken met een gedifferentieerd woningaanbod, passend bij de doelen en de ondergrens voor wat betreft sociale huur, verwerken we in 2027 in het Actieprogramma Betaalbaar Wonen (Volkshuisvestingsprogramma). We houden daarin de doelen van de Woonvisie overeind, maar maken in het programma onder meer inzichtelijk welke woningen we gaan realiseren, inclusief verbijzondering naar doelgroep en plek in de stad. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar leefbaarheid en draagkracht van een wijk bij de programmering van nieuwe woningen.

Groei van 15.000 woningen in de periode 2018 tot 2040
Delft kent een tekort aan woningen in alle segmenten. Op 1 juli 2026 is de lang verwachtte Wet versterking regio volkshuisvesting ingegaan. Daarmee neemt het Rijk met nieuwe wetgeving weer meer regie op de woningmarkt, de betaalbaarheid van het wonen en het beter bedienen van zowel kwetsbare als niet-kwetsbare huishoudens. Delft sluit hierbij aan door zelf heldere ambities te behouden en uit te werken waar het gaat om betaalbaarheid van wonen. Hierbij spannen we ons in regionaal verband in om de woningbouwproductie voor alle doelgroepen waar mogelijk te versnellen volgens de afspraken.

Delft moet in 2030 minimaal een woningvoorraad van 60.000 (flex)woningen hebben. Daarvan is (stadsbreed) 33% een sociale huurwoning. Daarnaast sturen we op middeldure woningen: de inzet is om in nieuwe gebiedsontwikkelingen stadsbreed 40% middeldure woningen (betaalbare koop en middenhuur) toe te voegen. Corporaties zijn primair verantwoordelijk voor de sociale opgave.

Overzicht beleidsindicatoren

Goed wonen	Stand JR:	Streven: PB 2027	Streven: 2030
Aandeel corporatiewoningen (excl. Studenten) Woningen	36%	> 33%	> 33%
Woningen	54.593	+ 900	60.000
Studentenwoningen	+ 0	+ 250	+ 3.500
Meldingen woonoverlast	808	=>365	=>365

Deze indicatoren in de programmabegroting beslaan één jaar, terwijl de Staat van Delft (https://delft.raadsinformatie.nl/document/16948399/1?connection_type=16&connection_id=1165706) een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicatoren te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar.

Toelichting beleidsindicatoren

Aandeel corporatiewoningen (excl. studenten)
Het aandeel corporatiewoningen in Delft, dit aandeel is exclusief studentwoningen. Bron: Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG).

Woningen
Nettogroei woningvoorraad (inclusief studentenwoningen) gerelateerd aan de doelstelling +15.000 woningen (2018-2040; Omgevingsvisie) en 60.000 woningen eind 2030 (Woonvisie) . Bron: Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG).

Studentenwoningen
Gemiddeld aantal nieuwe studentenwoningen per jaar gerelateerd aan doelstelling +3.500 (2020 t/m 2029). Bron: Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG).

Meldingen woonoverlast
Bekendheid meldpunt (op basis van DIP-enquête) en aantal meldingen per jaar. Bron: gemeente Delft.

5.2 Wat gaan we ervoor doen

Wat willen we bereiken?

A. Gebiedsontwikkelingen en Gebieden in ontwikkeling

Zo gaan we dat doen

B. Woonbeleid en uitvoering

Zo gaan we dat doen

5.3 Wat mag het kosten

Overzicht baten en lasten

Bedragen x €1.000

Exploitatie	Begroting 2027	Raming 2028	Raming 2029	Raming 2030
Baten	26.797	26.130	37.375	39.247
Lasten	37.629	34.880	45.994	46.453
Saldo	-10.832	-8.751	-8.619	-7.206

Overzicht mutaties

(bedragen × € 1.000)	Begroting 2027	Raming 2028	Raming 2029	Raming 2030
Goed wonen
Stand Programmabegroting 2026-2029	-11.015	-9.927	-7.039	-6.578

Gemeentefonds - meicirculaire 2026	-9	-9	-4	-
Kadernota 2027	-415	-	-2.535	-1.159
Coalitieakkoord 'Delft pakt door'	-570	-	-	-
Nominale ontwikkeling	512	593	611	560
Actualisering kapitaallasten	42	133	125	200
Reserves en voorzieningen	-	-	-	-729
Bijstelling bestaand en nieuw beleid
- coördinatie TU convenant	-75	-75	-75	-75
- MPG	-3	-3	-69	-
- Poptahof veld 4 (8e begrotingswijziging 2026)	-126	-129	-132	-134
- overige mutaties	829	666	499	710
Totaal - Goed wonen	-10.832	-8.751	-8.619	-7.206

Toelichting op de mutaties

Stand Programmabegroting 2026-2029
Het saldo van de Programmabegroting 2026-2029 is het vertrekpunt voor de opbouw van de nieuwe Programmabegroting 2027-2030. In dit saldo is rekening gehouden met de begroting die is vastgesteld in de raadsvergadering van 13 november 2025, de septembercirculaire (15e begrotingswijziging 2025) en de decembercirculaire (5e begrotingswijziging 2026) over de uitkeringen uit het gemeentefonds.

Gemeentefonds - meicirculaire 2026 (hogere lasten`€ 9.000)
In de meicirculaire zijn verschillende taakmutaties en (bijstellingen van) decentralisatie- en integratie-uitkeringen opgenomen.

Wet Betaalbare huur (DU Delft: € 9.000)
Voor de implementatie en handhaving van de gemaximeerde huurprijsverhogingen zijn middelen beschikbaar gesteld voor de jaren 2026 tot en met 2028 (3 x € 9.000) en 2029 (€ 4.000).

Kadernota 2027 (hogere lasten € 415.000)
In de Kadernota 2027 (vastgesteld op 2 juli 2026) zijn voorstellen opgenomen voor herfasering van budgetten voor het Innovatiedistrict (verbindingszone Kruithuisweg, visie en strategie SVRT, kwaliteit openbare ruimte) en voor een correctie voor de grondexploitatie Kop van de Buitenhof (10e begrotingswijziging 2026).

Coalitieakkoord 'Delft pakt door' (hogere lasten € 570.000)
Voor de uitvoering van het coalitieakkoord is in het jaar 2027 een budget geraamd voor de beweging Versnellen betaalbaar wonen. Dit betreft het opstellen van een actieplan, het bevorderen van doorstroom en huisvesting van aandachtsgroepen. Voor de verdere uitwerking in 2027 volgt begin volgend jaar een nader voorstel in de voorjaarsrapportage. De vertaling voor de jaren 2028 tot en met 2030 is onderdeel van de Kadernota 2028.

Nominale ontwikkeling 2027 (lagere lasten € 455.000, hogere baten € 57.000)
De nominale ontwikkeling betreft de aanpassing van de budgetten aan het prijspeil voor 2027. Een nadere toelichting is opgenomen in het hoofdstuk Toelichting op financiële positie. Binnen de bouwsteen nominale ontwikkeling zijn ook de effecten van de actualisering van de kostenverdeelstaat (de manier waarop afdelingskosten over de programma's worden verdeeld) verwerkt. Dit leidt op onderdelen tot een budgetneutrale herverdeling tussen programma's.

Uitvoeringsprogramma's Delft-West
De inzet van de gereserveerde middelen voor Delft-West is geactualiseerd en leidt tot een (budgetneutrale) bijstelling van het bestedingsvoorstel Cofinanciering aanvraag Volkshuisvestingsfonds.

Actualisering kapitaallasten (lagere lasten € 42.000)
Op basis van de realisatie in 2025 is het investeringsprogramma geactualiseerd en zijn kapitaallasten bijgesteld.

Reserves en voorzieningen (hogere lasten € 729.000 voor 20230)
Tijdens de opbouw van de Programmabegroting 2027-2030 zijn de bestedingen en het verloop van de reserves en voorzieningen geactualiseerd. Hieruit is een aantal aanpassingen naar voren gekomen. De aanpassingen van de bestedingen zijn zichtbaar in de beleidsprogramma's. Hiertegenover staan aanpassingen (van gelijke omvang) van stortingen in en onttrekkingen aan de reserves in hoofdstuk Financiën. Hierdoor is deze actualisatie op begrotingsniveau per saldo budgetneutraal. Voor programma Goed wonen zijn de lasten die onttrokken worden aan de reserve Schieoevers geraamd voor 2030.

Bijstelling bestaand en nieuw beleid

Coördinatie TU convenant (hogere lasten € 75.000)
Dit betreft structurele middelen voor samenwerking c.q. overleg met TU Delft, waarbij voor 2027 gewerkt wordt aan een nieuwe vorm van samenwerking.
MeerjarenProgramma Grond (MPG) (hogere lasten € 3.200)
Met de 6e begrotingswijziging 2026 is de oprenting van de verliesvoorziening opgehoogd. Omdat de wijziging in de Kadernota 2027 onjuist is gepresenteerd, is hiervoor een correctie verwerkt (zie ook hoofdstuk Financiën).
Poptahof veld 4 (hogere lasten € 126.000)
Met het openen van de grondexploitatie Poptahof veld 4 en de bijbehorende begrotingswijziging komt de oprenting verliesvoorziening ten laste van programma Goed wonen. Deze lasten worden gedekt door een onttrekking aan de Algemene reserve.
Overige mutaties (lagere lasten € 829.000)
De overige mutaties bestaan voornamelijk uit (personeels-)kosten die (budgetneutraal) worden herverdeeld tussen programma's.

Overzicht investeringen

Investeringen (bedragen × € 1.000)		Toegekend bedrag	Realisatie t/m 2025	Jaarschijf 2026 o.v.v. NJR26	Fasering
Goed wonen	Cat.			2026	2027	2028	2029	2030
Ecologische zones TU Campus NZ en OW	Plan	1.000	325	18	500	157	-	-
Ecologische zones TU Campus NZ en OW - bijdrage derden	Plan	-1.000	-	-500	-	-500	-	-
Parkeerplaatsen Roland Holstlaan	Plan	410	55	-	355	0	-	-
Verwerving Schieweg 13	Plan	2.700	3	2.697	-	-	-	-
Verwerving Schieweg 13 - bijdrage derden	Plan	-1.350	-	-1.350	-	-	-	-
Voorkeursrecht verwervingen Grex Gillis Delfia	Plan	1.000	-	1.000	-	-	-	-
Totaal		2.760	383	1.865	855	-343	-	-

Toelichting op investeringen

Ecologische zones TU Campus NZ en OW (€ 0,5 miljoen)
De gemeente realiseert de ecologische zones Noord-Zuid en Oost-West voor zover deze zich bevinden op de gronden van de gemeente.

Parkeerplaatsen Roland Holstlaan (€ 355.000)
Uitvoering is gekoppeld aan realisatie van het warmtenet.