Algemene dekkingsmiddelen en Overhead

De gemeente Delft streeft naar een efficiënte bedrijfsvoering en transparantie van inkomsten en uitgaven voor overhead. Dit omvat het optimaliseren van bedrijfsprocessen, het voorkomen van onnodige kosten en het verhogen van de effectiviteit van de organisatie. Bij de effectiviteit gaat het om verbetering van dienstverlening door digitalisering en datagedreven werken.

Om inzicht te geven in de totale kosten voor de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces hebben we een apart overzicht gemaakt van de overhead. Bij de programma's zijn de kosten van het primaire proces opgenomen.

De overhead bestaat uit:

• Leidinggevenden primair proces (hiërarchisch)
  Het betreft leidinggevenden die personele verantwoordelijkheden hebben zoals het voeren van personeelsgesprekken.
• Managementondersteuning primair proces
  Het betreft secretariaten, officemanagement en managementassistentie in het primair proces.
• Juridische zaken
  Het betreft juridische medewerkers die op de bedrijfsvoeringsafdeling werken of belast zijn met een bedrijfsvoeringstaak op een afdeling.
• Bestuurszaken en bestuursondersteuning
  Het betreft strategen, bestuursadviseurs en bestuursondersteuners, zijnde de ambtelijke ondersteuning en beleidsadvisering van de burgemeester en het college van burgemeester en wethouders.
• Interne en externe communicatie
  Het gaat om zowel interne als externe communicatie.
• Control en Financiën
  Toezicht en controle gericht op de eigen organisatie. Het betreft functies als controllers, financieel adviseurs en specialisten, planning & control, financiële verantwoording, administratieve organisatie, risicomanagement, (EDP) auditing, interne kwaliteitszorg.
• Personeel en Organisatie (P&O) / HRM
  Het betreft salarisadministratie, P&O / HRM advies, organisatie- en formatieadvies, OR-ondersteuning, mobiliteitscentrum, coaching, leren en ontwikkelen, bedrijfsmaatschappelijk werk, ARBO, recruitment, arbeidsvoorwaarden, HR control.
• Inkoop (inclusief aanbesteding en contractmanagement)
• Informatievoorziening en automatisering (ICT)
  Het betreft medewerkers informatisering en automatisering, systeem- en netwerkbeheer, werkplekondersteuning, helpdesk, ontwikkeling ICT projectmanagement, technisch applicatiebeheer en functioneel applicatiebeheer dat door bedrijfsvoering medewerkers wordt gedaan.
• Facilitaire zaken en Huisvesting
  Het is inclusief receptie, beveiliging en catering en gebouwenbeheerders. Huisvesting die wordt gerekend tot de overhead heeft betrekking op kantoorruimten. Dit zijn ruimten voor de uitvoering van de algemene taken van de eigen gemeentelijke organisatie. Hieronder valt ook een gemeenteloket in bijvoorbeeld een winkelcentrum.
• Documentaire Informatievoorziening (DIV)
  Het betreft medewerkers die kaders stellen en richtlijnen ontwikkelen, zich bezighouden met expertise-ontwikkeling, adviseren bij procesinrichting en -aansluitingen op e-depot, DMS inrichten en beheren, zich bezighouden met postregistratie en e-depot, archiefonderzoeken en coördineren (niet zijnde leidinggevende), fysieke en digitale documenten verwerken, vernietigen en overbrengen en fysiek en digitaal archief opbouwen en beheren.

Jaarlijks wordt er circa € 6.400.000 doorbelast aan Overhead. Dit betreft met name de doorbelasting van overhead aan een gemeenschappelijke regeling (€ 5.900.000) en inhoudingen WGA-premies (€ 500.000).

Zie voor verdere informatie de paragraaf Bedrijfsvoering.

Stand Programmabegroting 2026-2029
Het saldo van de Programmabegroting 2026-2029 is het vertrekpunt voor de opbouw van de nieuwe Programmabegroting 2027-2030. In dit saldo is rekening gehouden met de begroting die is vastgesteld in de raadsvergadering van 13 november 2025, de septembercirculaire (15e begrotingswijziging 2025) en de decembercirculaire (5e begrotingswijziging 2026) over de uitkeringen uit het gemeentefonds. 

Kadernota 2027 
In de Kadernota 2027 (vastgesteld op 2 juli 2026) zijn geen voorstellen opgenomen die het niveau van de baten en lasten op programmaniveau wijzigen. Toegevoegd is de jaarlijkse investering ICT (€ 700.000) in 2029 (10e begrotingswijziging 2026) die leidt tot hogere kapitaallasten vanaf 2030. 

Coalitieakkoord 'Delft pakt door' (hogere lasten € 100.000)
Voor de uitvoering van het coalitieakkoord is in het jaar 2027 een budget geraamd voor de beweging Gezonde en eerlijke stad. Dit betreft met name digitale soevereiniteit. Voor de verdere uitwerking in 2027 volgt begin volgend jaar een nader voorstel in de voorjaarsrapportage. De vertaling voor de jaren 2028 tot en met 2030 is onderdeel van de Kadernota 2028.

Nominale ontwikkeling 2027 (hogere lasten € 5,851 miljoen, hogere baten € 86.000)
De nominale ontwikkeling betreft de aanpassing van de budgetten aan het prijspeil voor 2027. Een nadere toelichting is opgenomen in het hoofdstuk Toelichting op financiële positie. Binnen de bouwsteen nominale ontwikkeling zijn ook de effecten van de actualisering van de kostenverdeelstaat (de manier waarop afdelingskosten over de programma's worden verdeeld) verwerkt. Dit leidt op onderdelen tot een budgetneutrale herverdeling tussen programma's.

Actualisering kapitaallasten (lagere lasten € 25.000)
Op basis van de realisatie in 2025 is het investeringsprogramma geactualiseerd en zijn kapitaallasten bijgesteld. Toegevoegd zijn de kapitaallasten van de investering Integraal veiligheids- en hospitalityplan (€ 850.000).

Reserves en voorzieningen (hogere lasten € 300.000)
Tijdens de opbouw van de Programmabegroting 2027-2030 zijn de bestedingen en het verloop van de reserves en voorzieningen geactualiseerd. Hieruit is een aantal aanpassingen naar voren gekomen. De aanpassingen van de bestedingen zijn zichtbaar in de beleidsprogramma's. Hiertegenover staan aanpassingen (van gelijke omvang) van stortingen in en onttrekkingen aan de reserves in hoofdstuk Financiën. Hierdoor is deze actualisatie op begrotingsniveau per saldo budgetneutraal. 
Vanaf 2027 is een structureel hogere toevoeging aan de voorziening Verlofsparen verwerkt (€ 150.000). Daarnaast zijn voor 2027 en 2028 de uitgaven voor beleidsvisie digitalisering geraamd (deze worden onttrokken aan de reserve Automatiseringsmiddelen). Voor 2030 is de onttrekking aan de reserve Gemeentelijke huisvesting (inclusief de bijbehorende lasten) nog niet geraamd.

Bijstelling bestaand en nieuw beleid 

• Herfasering Erfgoed Delft (lagere lasten € 140.000)
  Voor het project Herhuisvesting Erfgoed is een overall planning van alle werkzaamheden opgesteld. Op basis van deze planning zijn de kosten geherfaseerd en bijgesteld, o.a. voor facilitaire kosten (zie ook programma's Samenleven, onderwijs en cultuur en Economie en vastgoed).
• Coördinatie TU convenant (hogere lasten € 75.000)
  Dit betreft structurele middelen voor samenwerking c.q. overleg met TU Delft, waarbij voor 2027 gewerkt wordt aan een nieuwe vorm van samenwerking.
  
• Integraal veiligheids- en hospitalityplan (hogere lasten € 368.000) 
  In 2026 hebben we in Delft te maken gehad met meerdere agressie-incidenten binnen het stadskantoor. Ook is sprake van toenemende maatschappelijke spanningen, mondiale ontwikkelingen die leiden tot verhoogde dreigingsniveaus richting overheid en publieke dienstverlening in het algemeen. Om de veiligheid van onze medewerkers en onze bezoekers beter te kunnen waarborgen, is het noodzakelijk om maatregelen te treffen. We zijn naar aanleiding van de incidenten gestart met het opstellen en uitvoeren van een integraal veiligheid- en hospitalityplan. Het plan omvat organisatorische, fysieke en technische maatregelen, om medewerkers, bezoekers en bestuurders beter te beschermen. Daarbij proberen we waar mogelijk de verbetering van de publieksdienstverlening mee te nemen. Voor de exploitatie van het plan is structureel € 368.000 geraamd. Daarnaast is een investering van € 850.000 benodigd
• Overige mutaties (hogere lasten € 661.000, lagere baten € 61.000)
  De overige mutaties bestaan voornamelijk uit (personeels-)kosten die (budgetneutraal) worden herverdeeld tussen programma's. 

Het nieuwe kantoor (HNK) (€ 188.000)
Dit krediet is beschikbaar voor aanpassingen in het HNK die bijdragen aan een inspirerende, moderne en sfeervolle werkomgeving.

MJOP-facilitair (overhead) (€ 898.000)
De geherfaseerde investeringen van het MJOP facilitair zijn voor 2027 begroot op € 898.000.

Integraal veiligheid en hospitalityplan ( € 850.000)
Vanwege toenemende risico's met betrekking tot de veiligheid in overheidsgebouwen wordt een integraal veiligheids- en hospitalityplan uitgevoerd. Voor de investeringen uit dit plan is in 2027 € 850.000 benodigd.

ICT Investeringen (€ 8.753.000)
We bieden alle medewerkers de mogelijkheid om plaats- en tijdsonafhankelijk te werken. Daarbij hebben we een moderne softwareomgeving nodig. De investeringen in de ICT hangen samen met deze moderne ICT-omgeving en hebben betrekking op geplande gemeentebrede vervangingsinvesteringen voor voornamelijk hard- en software. Op basis van de verwachte uitgaven en lopende aanbestedingsprocedures stellen we de meerjarenplanning jaarlijks bij.

Na de herziening van het Besluit Begroting en Verantwoording voor gemeenten (BBV) in 2017 nemen we de overheadkosten apart op en vindt geen doorberekening meer plaats naar de taakvelden. Daarmee vervalt de mogelijkheid om integrale kostprijzen in beeld te brengen op basis van de administratie van de baten en lasten per taakveld in de begroting en jaarstukken. Om die reden berekenen we nu de integrale kostprijzen extracomptabel. Extracomptabel is het verwerken van (financiële) gegevens buiten de financiële administratie om. Daarbij houden we rekening met de overheadkosten die kunnen worden toegerekend aan gesloten circuits, investeringen, grondexploitaties, projecten en tarieven. Dit is de grondslag voor de berekening van de overheadkosten voor de tarieven van de taakvelden Reiniging en Riolering en de overheadkosten per fte en per uur, conform de uitgangspunten van de Financiële verordening.

Het hoofdstuk Financiën betreft algemene dekkingsmiddelen en omvat de lasten en baten voor de Lokale heffingen, Algemene uitkering, Dividend, Financieringsfunctie, (Treasury), Deelnemingen, Onvoorzien, Overige algemene dekkingsmiddelen en Heffing vennootschapsbelasting. In het hoofdstuk Financiën zijn ook de onttrekkingen en toevoegingen aan reserves opgenomen.

Lokale heffingen
In deze post zijn de opbrengsten en beheerkosten opgenomen van de lokale heffingen zoals de onroerendezaakbelasting (OZB), toeristenbelasting, reclamegelden en de beheerskosten van de Regionale Belasting Groep (RBG).

Algemene uitkering (Gemeentefonds)
Het betreft hier de uitkering uit het gemeentefonds (algemene uitkering, decentralisatie-uitkeringen, integratie-uitkeringen) op basis van de meicirculaire 2025.

Dividend
De gemeente ontvangt dividend van Stedin, Evides en van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG).

Saldo financieringsfunctie
Dit betreft het saldo van de te betalen rente, te ontvangen rente en de toegerekende rente aan de taakvelden.

Deelnemingen
Dit is het saldo van de niet-overheidstaken van Werkse!

Onvoorzien
De post Onvoorzien is bedoeld voor tegenvallers die onvoorzien, onontkoombaar en onuitstelbaar zijn. Als de tegenvaller structureel is, moet deze in het volgende begrotingsjaar op een andere wijze gedekt worden.

Overige algemene dekkingsmiddelen
Hier is een aantal stelposten geraamd, onder meer voor de areaaluitbreiding.

Stand Programmabegroting 2026-2029
Het saldo van de Programmabegroting 2026-2029 is het vertrekpunt voor de opbouw van de nieuwe Programmabegroting 2027-2030. In dit saldo is rekening gehouden met de begroting die is vastgesteld in de raadsvergadering van 13 november 2025, de septembercirculaire (15e begrotingswijziging 2025) en de decembercirculaire (5e begrotingswijziging 2026) over de uitkeringen uit het gemeentefonds. 

Gemeentefonds - meicirculaire 2026 (hogere lasten € 13,580 miljoen, hogere baten € 16,474 miljoen)
In de meicirculaire zijn mutaties verwerkt in de algemene uitkering en (bijstellingen van) decentralisatie- en integratie-uitkeringen. Per saldo is voor Delft sprake van extra baten die zijn geraamd in het hoofdstuk Financiën (€ 17,174 miljoen). Deze baten zijn als dekking benut voor een reservering voor loon- en prijsbijstelling (€ 9,5 miljoen, waarvan € 1,5 miljoen door verlaging van de stelpost Nominale ontwikkeling), een correctie van de stelpost BCF (-/- € 0,7 miljoen) en het aframen van verwachte opbrengsten door groei van de stad vanaf 2028 die nu daadwerkelijk zijn toegevoegd (-/- € 1,6 miljoen). Voor 2029 en 2030 is opnieuw een verwachte extra opbrengst door groei van de stad verwerkt.

Voor de taakmutaties waarmee een korting wordt verwerkt als gevolg van het afschaffen van de huishoudelijke hulp en de extra middelen worden verstrekt voor een vangnet voor de huishoudens die zelf geen hulp kunnen regelen, zijn stelposten geraamd. 

• Huishoudelijke hulp uit de Wmo en Vangnetregeling huishoudelijke hulp uit de Wmo
  Het kabinet-Jetten heeft de maatwerkvoorziening huishoudelijke hulp met ingang van 1 januari 2029 afgeschaft en hiervoor een bezuiniging verwerkt in de rijksbegroting (Delft: structureel nadeel € 7,1 miljoen). Voor de mensen die niet zelf huishoudelijke hulp kunnen regelen, blijft de gemeente daarin voorzien. Hiervoor zijn middelen toegevoegd aan het gemeentefonds (Delft: structureel voordeel € 2,1 miljoen). Wat nu precies wordt beoogd en/of dit realistisch is, is nog onduidelijk. Daarom worden stelposten voor de taakstellende bezuiniging en het vangnet geraamd totdat er meer duidelijkheid is vanuit het Rijk (zie programma Gezonde en sociale stad).
  Voor de decentralisatie-uitkering CDOKE is een storting in de reserve Energie in de wijken geraamd:
• Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) (DU Delft: € 7,080 miljoen)
  Voor uitvoering van het klimaat- en energiebeleid in 2027 zijn middelen beschikbaar gesteld. Delft staat voor de grote opgave om 15.000 woningen aardgasvrij te maken. Een belangrijk instrument hiervoor is het nieuw aan te leggen warmtenet. De extra middelen CDOKE worden daarom gestort in de reserve Energie in de wijken ten behoeve van de bekostiging van het warmtenet en (eventuele) aanverwante kosten (zie programma Duurzame stad).
• Voor de overige taakmutaties en (bijstellingen van) decentralisatie- en integratie-uitkeringen zijn voorstellen voor aanpassing van budgetten verwerkt bij de begrotingsprogramma's.

Kadernota 2027 (lagere lasten € 446.000 en hogere baten € 1,982 miljoen)
In de Kadernota 2027 (vastgesteld op 2 juli 2026) zijn voorstellen opgenomen voor verlaging van de stelposten Sociaal domein, Nominale ontwikkeling, onttrekkingen aan de reserves Onderwijshuisvesting, Dekking kapitaallasten en aan de Algemene reserve (t.b.v. het Innovatiedistrict) (10e begrotingswijziging 2026). 

Coalitieakkoord 'Delft pakt door' (hogere lasten € 1,084 miljoen en € 970.000 onttrekking)
Voor de uitvoering van het coalitieakkoord is in het jaar 2027 een budget geraamd voor onvoorzien. Tevens zijn in het hoofdstuk Financiën onttrekkingen aan de Algemene reserve en inzet van de financiële ruimte voor de groei van de stad geraamd voor de dekking van de (nieuwe) bestemmingsreserves Betaalbaar wonen, Betaalbare bedrijfsruimte en Netcongestie-verzachters. Uit de bestemmingsreserves Betaalbaar wonen en Betaalbare bedrijfshuisvesting wordt € 970.000 onttrokken voor specifieke bestedingsvoorstellen. Voor de verdere uitwerking in 2027 volgt begin volgend jaar een nader voorstel in de voorjaarsrapportage. De vertaling voor de jaren 2028 tot en met 2030 is onderdeel van de Kadernota 2028. 

Nominale ontwikkeling 2027 (lagere lasten € 9,823 miljoen, hogere baten € 1,131 miljoen)
De nominale ontwikkeling betreft de aanpassing van de budgetten aan het prijspeil voor 2027. Binnen het programma Financiën is hiervoor de stelpost nominale ontwikkeling ingezet ter dekking (€ 8,877 miljoen in 2027). Een nadere toelichting is opgenomen in het hoofdstuk Toelichting op financiële positie. Binnen de bouwsteen nominale ontwikkeling zijn ook de effecten van de actualisering van de kostenverdeelstaat (de manier waarop afdelingskosten over de programma's worden verdeeld) verwerkt. Dit leidt op onderdelen tot een budgetneutrale herverdeling tussen programma's.

Actualisering kapitaallasten (lagere lasten € 107.000)
Op basis van de realisatie in 2025 is het investeringsprogramma geactualiseerd en zijn kapitaallasten bijgesteld. Tevens is de stelpost voor de verwachte realisatie van het totale investeringsprogramma geactualiseerd en aangepast aan de voorschriften van de financieel toezichthouder provincie Zuid-Holland (zie Stelpost Kapitaallasten). 

Reserves en voorzieningen
In de Programmabegroting 2027-2030 is de vertaling van het coalitieakkoord 'Delft pakt door' voor 2027 op hoofdlijnen verwerkt. Dit betekent concreet dat middelen zijn gestort in de (nieuwe) bestemmingsreserves Betaalbaar wonen (€ 20 miljoen), Betaalbare bedrijfshuisvesting (€ 2 miljoen) en Netcongestie-verzachters (€ 1 miljoen). De dekking hiervoor is afkomstig uit de Algemene reserve (€ 17,75 miljoen) en de stelpost Groei van de stad (€ 5,25 miljoen). Voor de uitvoering van de maatregelen in het coalitieakkoord zijn onttrekkingen geraamd uit de reserve Betaalbaar wonen (€ 770.000) en Betaalbare bedrijfshuisvesting (€ 200.000).

Binnen de Algemene reserve is ruimte gereserveerd voor de buffer waarmee incidentele dekkingsmiddelen beschikbaar zijn voor Delft-West, Innovatiedistrict Delft, Museum Prinsenhof Delft en de Gelatinebrug. Deze incidentele dekkingsmiddelen worden afgezonderd in een aparte bestemmingsreserve Opgaven (onttrekking € 14,109 miljoen). 
Ook is in de Algemene reserve financiële ruimte geoormerkt voor de kosten van de groei van de stad. Deze (deels) structurele middelen worden opgenomen in een nieuwe stelpost Groei van de stad (onttrekking € 5,619 miljoen). De stelpost is beschikbaar voor uitvoering van het coalitieakkoord, de Strategische Investeringsagenda (SIA), areaaluitbreiding en autonome groei Sociaal domein.
Deze verfijningen hebben inhoudelijk geen financieel effect, maar zorgen wel voor een duidelijker beeld van de geoormerkte en vrij besteedbare middelen in de Algemene reserve. Bovendien is de stelpost Groei van de stad te kwalificeren als structurele dekking, waardoor het behoud van structureel evenwicht van de begroting wordt vergemakkelijkt.

Tijdens de opbouw van de Programmabegroting 2027-2030 zijn de bestedingen en het verloop van de reserves en voorzieningen geactualiseerd. Hieruit is een aantal aanpassingen naar voren gekomen:

• In de reserve Dekking kapitaallasten is € 1,1 miljoen opgenomen voor het Rietveld Theater en € 2,24 miljoen voor een investeringsimpuls in de openbare ruimte (i.c. extra capaciteit). Omdat de ramingen van de investeringen hiermee geen rekening houden, kunnen de reserveringen vrijvallen (voordeel € 3,34 miljoen). 
• In de reserve Investeringsplan zijn middelen gereserveerd voor uitvoering van het Klimaatplan (€ 55.000), bodemsanering ISV (€ 41.000) en extra capaciteit voor realisatiekracht (€ 320.000). Omdat de bijbehorende investering is afgesloten en/of omdat een actuele onderbouwing ontbreekt, kunnen de reserveringen vrijvallen (voordeel € 416.000).
• In 2022 is abusievelijk € 5 miljoen gestort in de reserve Schieoevers ten laste van de reserve Dekking kapitaallasten. Dit wordt nu gecorrigeerd (budgetneutraal).
• In 2022 heeft de gemeente Delft een financiële bijdrage gekregen van de ontwikkelaar in het Kabeldistrict (conform de anterieure overeenkomst over de bovenwijkse voorzieningen). Er is toen een storting gedaan vanuit reserve Schieoevers naar de reserve Kostenverhaal Bovenwijkse voorzieningen. Maar omdat de bijdrage niet is gestort in de reserve Schieoevers, ontstaat nu een tekort in deze reserve. Dit wordt nu gecorrigeerd (nadeel € 1,736 miljoen).
• De actualisering van de bestedingen ten laste van reserves in de verschillende programma’s leiden tot dezelfde aanpassingen van stortingen in en onttrekkingen aan de reserves in programma Financiën waardoor deze actualisatie budgetneutraal is.

Bijstelling bestaand en nieuw beleid

• Meerjarenprogramma Grond (MPG) (lasten € 7.628)
  Met de 6e begrotingswijziging 2026 is de oprenting van de verliesvoorziening opgehoogd. Omdat de wijziging in de Kadernota 2027 onjuist is gepresenteerd, is hiervoor een correctie verwerkt (zie ook programma Goed wonen).
• Poptahof veld 4 (hogere baten € 126.000)
  Met het openen van de grondexploitatie Poptahof veld 4 en de bijbehorende begrotingswijziging komt de oprenting verliesvoorziening ten laste van programma Goed wonen. Deze lasten worden gedekt door een onttrekking aan de Algemene reserve.
• Voorgenomen uitbreiding gereguleerd parkeergebied (hogere baten € 148.000)
  In de begroting is rekening gehouden met een voorgenomen uitbreiding van het gereguleerd parkeergebied naar de Indische Buurt en Voorhof-Oost vanaf 2027.
• Areaaluitbreiding OZB (hogere baten € 280.000)
  De stijging van de OZB opbrengst in 2027 is 3,42% en bestaat uit de inflatiecorrectie 2027 (€ 1,1 miljoen) en areaaluitbreiding (€ 280.000). 
  
• Actualisering rente (hogere baten € 2,009 miljoen, hogere lasten € 1,999 miljoen)
  Op basis van de huidige investeringsplanning en het saldo op onze rekening schatkistbankieren daalt de toegerekende rente en stijgen de renteopbrengsten.
• Stelpost Realistisch ramen (hogere lasten -/- € 1,009 miljoen in 2030)
  In de Programmabegroting 2025-2028 en de Kadernota 2026 is, naar aanleiding van de positieve rekeningresultaten van de afgelopen jaren, een stelpost voor structurele verlaging van de lasten opgenomen van € 2,5 miljoen per jaar. Het nog openstaande deel van de taakstelling in 2030 wordt ten laste van het positieve begrotingsaldo afgeraamd. 
• Overige stelposten (lagere lasten € 1,026 miljoen)
  Bij de opschoning van alle taakstellingen en stelposten in de financiële administratie is, na beoordeling van nut en noodzaak, voor de jaren 2026 (+ € 938.000), 2027 (+ € 1,026 miljoen), 2028 (-/- 2,936 miljoen) en 2029 (-/- € 385.000) een saldo overgebleven waarvoor geen onderbouwing is. Deze stelpost wordt nu afgeraamd en verrekend met het positieve saldo van het begrotings- en meerjarenbeeld.
• Overige mutaties (hogere lasten € 1,7 miljoen)
  De overige mutaties bestaan voornamelijk uit (personeels-)kosten die (budgetneutraal) worden herverdeeld tussen programma's.

Met de middelen die in de Algemene reserve zijn gereserveerd voor de groei van de stad wordt een stelpost Groei van de stad in de exploitatie geraamd. De middelen komen beschikbaar uit het gemeentefonds als gevolg van de (verwachte) groei van de stad (€ 5,619 miljoen in 2027). De financiële ruimte wordt ingezet voor uitvoering van het coalitieakkoord in 2027 (€ 5,25 miljoen) en voor dekking van de verlaging van de stelpost Kapitaallasten als gevolg van de richtlijnen van de provincie Zuid-Holland (2027: € 369.000). Vanaf 2028 is deze stelpost beschikbaar voor de verdere vertaling van het coalitieakkoord, de Strategische Investeringsagenda (SIA), areaaluitbreiding en autonome groei Sociaal domein.

De provincie Zuid-Holland heeft in haar rol als financieel toezichthouder aanvullende eisen gesteld aan de uitgangspunten en de omvang van de stelpost voor onderuitputting van de kapitaallasten. De provincie verwijst daarbij tevens naar de notitie Structurele en incidentele baten en lasten van de Commissie BBV. De spelregels gaan over nieuwe investeringen waarvan de kapitaallasten ten laste van de exploitatie komen. De stelpost mag maximaal 20% van geraamde kapitaallasten zijn (inclusief rente). Uiteindelijk stimuleert dus ook de provincie vanuit haar toezichtsrol de gemeenten om de investeringen realistischer te ramen. Het effect van de bijstelling van deze stelpost wordt gedekt uit de stelpost Groei van de stad.

In onderstaande tabel zijn de mutaties opgenomen van de Algemene reserve en de bestemmingsreserves.

In de Programmabegroting 2027-2030 wordt ongeveer € 73,0 miljoen toegevoegd aan de bestemmingsreserves, de voorgenomen bestedingen bedragen circa € 71,2 miljoen. Hiermee wijzigt de omvang van de bestemmingsreserves met € 1,8 miljoen.

De ontwikkeling van de Algemene reserve is toegelicht in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Toelichting:

1. Gemeentefonds - BTW Compensatiefonds
   Vanaf 2019 wordt alleen de raming van de ruimte onder het plafond BCF voor het huidige jaar verwerkt in de circulaires over het gemeentefonds. Voor de overige jaren mag een stelpost worden geraamd, die maximaal gebaseerd is op de meest recente, gerealiseerde ruimte onder het plafond BCF. Voor de begroting 2027 is dit de realisatie 2025 zoals die in de meicirculaire 2026 is vastgesteld (zie 'Bestuurlijke reactie meicirculaire 2026' van 24 juni 2026, zaaknummer 2626408).
   
   
2. Gemeentefonds - Verrekening oude jaren
   Gedurende het jaar ontvangen gemeenten specificaties van de uitkeringen uit het gemeentefonds voor het lopende jaar en voor oude jaren. Vorig jaar is afgesproken voor de extra inkomsten voor oude jaren een stelpost op te nemen.
   
   
3. Gemeentefonds - Groei van de stad
   Vorig jaar is afgesproken aanvullend rekening te houden met extra inkomsten uit het gemeentefonds die samenhangen met de groei van de stad vanaf jaar t+3. Jaarlijks wordt hiervan een berekening gemaakt op basis van de meicirculaire. De extra opbrengsten worden toegevoegd aan de stelpost voor de kosten van de groei van de stad. 
   
   
4. Sociaal domein – Eigen bijdrage jeugdzorg
   In de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk is een korting op het gemeentefonds verwerkt die kan worden ingevuld door introductie van een eigen bijdrage in de jeugdzorg. Voor de concrete invulling is wetgeving van het Rijk benodigd. Zolang die ontbreekt, is het ramen van een stelpost toegestaan door de provinciaal financieel toezichthouder. Deze stelpost is al geraamd in de Programmabegroting 2026-2029. 
   
   
5. Sociaal domein – Sturen op trajectduur jeugdzorg
   In de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk is een korting op het gemeentefonds verwerkt die kan worden ingevuld door te sturen op verkorting van behandeltrajecten in de jeugdzorg. Voor de concrete invulling is wetgeving van het Rijk benodigd. Zolang die ontbreekt, is het ramen van een stelpost toegestaan door de provinciaal financieel toezichthouder. Deze stelpost is al geraamd in de Programmabegroting 2026-2029. 
   
   
6. Sociaal domein – Huishoudelijke Hulp uit de Wmo
   In de Voorjaarsnota 2026 van het Rijk is een korting op het gemeentefonds verwerkt die kan worden ingevuld door afschaffing van de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening. Voor de concrete invulling is wetgeving van het Rijk benodigd. Zolang die ontbreekt, is het ramen van een stelpost toegestaan door de provinciaal financieel toezichthouder.
   
   
7. Sociaal domein – Vangnet huishoudelijke hulp Wmo
   In de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk zijn middelen toegevoegd aan het gemeentefonds die bestemd zijn voor het leveren van huishoudelijke hulp aan mensen die niet zelf hulp kunnen regelen. Voor de concrete invulling is wetgeving van het Rijk benodigd. Zolang die ontbreekt, is het ramen van een stelpost toegestaan door de provinciaal financieel toezichthouder.
   
   
8. Sociaal domein – Inkoop jeugdzorg
   In de Kadernota 2027 is een stelpost geraamd voor een te behalen voordeel als gevolg van de nieuwe inkoopstrategie die in de regio wordt voorbereid.
   
   
9. Sociaal domein – SPUK’s
   In de Kadernota 2024 is rekening gehouden met incidentele inkomsten tot en met 2026 door specifieke uitkeringen voor jeugdzorg.
    
10. Nominale ontwikkeling
    In de mei- en septembercirculaire over het gemeentefonds wordt de financiële ruimte voor loon- en prijsbijstelling (inflatiecorrectie) geactualiseerd op basis van het Centraal Economisch Plan (CEP) en de Macro Economische Verkenningen (MEV). Vanaf 2024 is de trap-op-trap-af systematiek vervangen door een nieuwe normeringssystematiek op basis van de ontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product. Omdat deze systematiek ongunstiger is en omdat jaarlijks de extra inflatie vanaf het tweede kwartaal niet wordt gecompenseerd, ontstaan tekorten bij de financiële ruimte voor inflatiecorrectie. Hier is op geanticipeerd door de instelling van de stelpost Nominale ontwikkeling. Hierin worden de middelen opgenomen die jaarlijks beschikbaar komen voor loon- en prijsbijstelling (jaar t+1) in de septembercirculaire. 
    
    
11. Inflatiecorrectie investeringen
    In de Programmabegroting 2027-2030 zijn middelen geraamd voor bijstelling van investeringskredieten. Door de lange looptijd van investeringen en de sterk gestegen inflatie is dit noodzakelijk. 
    
    
12. Kapitaallasten
    Jaarlijks is sprake van een afwijking tussen de geraamde investeringsbedragen en de daadwerkelijke realisatie. Analyse leert dat dit verklaard wordt door diverse (externe) factoren. Zoals beschikbaarheid van aannemers, beschikbaarheid van materieel, inspraak op bestemmingsplannen en ambtelijke capaciteit.
    Op basis van de afgelopen jaren is de verwachting dat van het totale investeringsprogramma per jaar circa 60% à 70% kan worden gerealiseerd. Vanwege de eerdergenoemde factoren is het niet mogelijk om vooraf aan te geven op welke specifieke investeringen dit betrekking heeft. In het begrotings- en meerjarenbeeld is daarom een bijstelling (stelpost) voor realistisch ramen opgenomen die aansluit bij de aanname dat in een jaar maximaal 70% wordt besteed. Voor de lagere kapitaallasten die hiervan het gevolg zijn, is een stelpost geraamd. Door aangescherpte regelgeving voor stelposten vanuit de provinciaal financieel toezichthouder kent de stelpost vanaf 2027 een maximum. 
    
    
13. Areaaluitbreiding
    In de Kaderbrief 2022 is een financieel kader ingesteld voor de kosten van areaaluitbreidingen in de openbare ruimte, Toezicht & Handhaving, Interne en Publieke Dienstverlening. Jaarlijks wordt een voorstel opgewerkt voor actualisering van de benodigde middelen voor areaaluitbreiding. De verwerking is onderdeel van de nieuwe begroting. Tot nu toe passen de voorstellen binnen het afgesproken financiële kader.
    
    
14. Groei van de stad
    De financiële ruimte die ontstaat door extra baten uit het gemeentefonds, wordt opgenomen in de stelpost Groei van de stad. Hiermee is dekking beschikbaar voor de uitvoering van het coalitieakkoord, de Strategische Investeringsagenda, areaaluitbreiding en autonome groei van het Sociaal domein.