8 Samenleven, onderwijs en cultuur

Algemeen

Terug naar navigatie - 8 Samenleven, onderwijs en cultuur - Algemeen

Maatschappelijke voorzieningen dragen bij aan ontmoeting tussen inwoners en aan een leefbare en inclusieve stad, en daarmee aan 'sterke wijken' en een 'gezonde stad', zoals opgenomen in het coalitieakkoord 'Delft pakt door'. We streven naar een passend voorzieningenniveau met kwalitatief goede, voldoende, toegankelijke en betaalbare voorzieningen. Ook cultuur in Delft is inclusief en draagt bij aan een stad die aantrekkelijk is om in te wonen, te werken en te bezoeken.

Onderwijs is essentieel voor een goede start in het leven. Hiermee dragen we bij aan een 'eerlijke' stad waarin iedereen mee kan doen. En we werken eraan om kansen voor Delftenaren te vergroten, in de komende jaren met een focus op Delft-West.

Relevante beleidskaders

Onder dit programma vallen de volgende onderwerpen:
Openbaar basisonderwijs, Smart Makers Delft-voorbereidingsbudget, onderwijshuisvesting/gymlokalen (diverse locaties), onderwijsbeleid en leerlingenvervoer, onderwijsondersteuning, sportaccommodaties, Cultuur (presentatie en -participatie), musea, cultureel erfgoed (inclusief archief, archeologie, monumenten), media en letteren (inclusief bibliotheken), samenkracht en burgerparticipatie (Inclusief samenleven), Gezond en wel (jongerenwerk, ouderenwerk, buursportcoach, opbouwwerk, cliëntondersteuning, Adviesraad Sociaal Domein) en overige maatschappelijke voorzieningen (diverse locaties, inclusief welzijnsaccommodaties en bewaakte speeltuinen), wijken (regie, wijkwerk Voorhof/Buitenhof, gebiedsgerichte aanpak), stimuleringssubsidies en kostenverdeelstaat (ureninzet op het programma).

8.1 Wat willen we bereiken

Algemeen

Terug naar navigatie - 8.1 Wat willen we bereiken - Algemeen

Inclusief samenleven
In Delft moet iedereen zich thuis kunnen voelen. Ongeacht waar je vandaan komt, wat je gelooft, wie je liefhebt, hoeveel je verdient of welke beperking je hebt. We willen een stad waarin niemand aan de zijlijn staat, maar iedereen de kans krijgt om mee te doen en mee te bepalen. Respect voor elkaar staat daarbij centraal om te voorkomen dat de polarisatie toeneemt. De nota ‘Samen thuis in Delft’ beschrijft het beleid waarmee de gemeente sinds 2025 doelgericht werkt aan een inclusieve samenleving.

Maatschappelijke voorzieningen
Maatschappelijke voorzieningen vormen de basis voor een gezonde en eerlijke stad, met sterke buurten en wijken. Deze voorzieningen zijn namelijk de plekken waar inwoners elkaar in de buurt ontmoeten. Belangrijke voorzieningen zijn onder andere scholen, sportaccommodaties, speelplekken, culturele centra en sterke wijkcentra met zorgvoorzieningen. 

We blijven inzetten op samengestelde maatschappelijke voorzieningen met een goede toegankelijkheid en bereikbaarheid. Maatschappelijke voorzieningen spelen een belangrijke rol bij het versterken van sociale cohesie in de buurt door ontmoeting te faciliteren, het bevorderen van de fysieke en mentale gezondheid van bewoners en het vergroten van kansen voor kinderen. Daarmee dragen voorzieningen bij aan de drie bewegingen in het coalitieakkoord 'Delft pakt door' en de vier pijlers van de visie op de Sociale Basis ‘Iedereen doet mee, Samen zijn we de sociale basis’. De groei en veranderende demografie van de inwoners in de stad zorgt voor een grotere vraag naar maatschappelijke voorzieningen op zowel buurt- als stedelijk niveau enerzijds en een intensiever gebruik van de bestaande voorzieningen anderzijds. Het voorzieningenniveau laten we meebewegen met de veranderende vraag. 

De gemeente heeft de wettelijke taak voor realisatie en instandhouding van voorzieningen voor onderwijshuisvesting. Aan deze wettelijke zorgplicht geven we invulling met de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Delft 2021 (regelgeving) en integrale huisvestingsplannen (beleid). Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2025-2041 brengt de huisvestingsbehoefte voor de komende zestien jaar in beeld, verdeeld in perioden van steeds vier jaar. Het IHP is de basis voor beleidsmatige keuzes alsook concrete plannen voor verdere uitvoering. 

Uitgangspunt voor de Delftse, gemeentelijke sportaccommodaties is dat deze toegankelijk, functioneel en veilig moeten zijn en daarmee voldoen aan de normering van de sportbonden. Wijkcentra dragen bij aan de ambitie voor gezondere, leefbare en sociale buurten, waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en zich ontplooien, en waar inwoners betrokken zijn bij de woon- en leefomgeving. 

Onderwijs
Goed onderwijs draagt bij aan een goede start in het leven. Door al op jonge leeftijd te investeren in extra ondersteuning kunnen achterstanden worden verkleind of zelfs voorkomen. We streven naar een sterke start in het onderwijs voor elk kind.
We hebben aandacht voor kwetsbare kinderen om thuiszitten te voorkomen. Samen met de samenwerkingsverbanden passend onderwijs zetten we in 2027 verder in op het versterken van de zorgstructuur in de voor- en vroegscholen, het primair- en voortgezet onderwijs. Het doel is dat zoveel mogelijk kinderen binnen het reguliere onderwijs naar school kunnen gaan en individuele jeugdhulp wordt voorkomen.

Cultuur
Delft is een innovatieve en creatieve stad. Een stad waar je kunst en cultuur kan beleven en kan maken. Het cultuurbeleid draagt bij aan beweging 2 en het thema Beleven van het coalitieakkoord 'Delft pakt door'. Het cultuurbeleid is erop gericht het leef- en vestigingsklimaat van Delft als groeistad te verrijken met een breed en inclusief hedendaags cultuuraanbod, variërend van theater tot festival en van popmuziek tot hedendaagse topkunst. 

Het Cultuurkader 2021-2030 beschrijft de gemeentelijke visie op cultuur voor de komende tien jaar. De uitvoering van het Cultuurkader is gericht op de programmalijnen meedoen met cultuur, stedelijke aantrekkelijkheid en cultuur en innovatie. Elke programmalijn kent diverse doelstellingen die bijdragen aan Delft als bruisende cultuurstad.

Erfgoed
Erfgoed draagt bij aan een verbonden stad door samen te werken aan zichtbaarheid en toegankelijkheid van archieven, monumenten en archeologie. Als gemeentelijk kennis- en expertisecentrum werkt Erfgoed Delft aan de vier programmalijnen van de nota 'Erfgoed maakt Delft geliefd' (2020-2030), voor zover daarvoor middelen beschikbaar zijn gesteld. Bovendien zijn we verantwoordelijk voor onze wettelijke taken, advisering en kaderstelling rond erfgoed in gemeentelijke opgaves en projecten. In een dichtbevolkte omgeving die continu in ontwikkeling is, is erfgoed een kwaliteitsfactor die de stad leefbaar houdt.

De lijnen zijn:

  • programma 1: De Delftse collectie: basis op orde (zorgen voor wettelijke taken; behoud/conservering en beheer, en digitale registratie van collecties en data)
  • programma 2: Delfts erfgoed van en voor iedereen (zichtbaar maken van erfgoed voor een breed publiek, onderwijs en educatie, kennis ontsluiten voor hergebruik)
  • programma 3: Erfgoed als pijler bij gebiedsontwikkeling (culturele waardenkaarten, historisch DNA zichtbaar maken binnen een gebied, inspiratie bieden)
  • programma 4: Monumenten duurzaam ontwikkelen (kennis ontwikkelen en delen voor verduurzaming van monumenten).

Overzicht beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 8.1 Wat willen we bereiken - Overzicht beleidsindicatoren

 

Samenleven, onderwijs en cultuur Stand JR: Streven: PB 2027 Streven: 2030
% Voortijdig schoolverlaters 2,81% 2,28% 2,0%
VVE doelgroeppeuters 75% 75% 80%
% Goede ervaren gezondheid 73% 80% 85%
% Niet sporters 34% 40% 35%
Cultuurwaardering 7,1 7,3 8,0


Deze indicator in de programmabegroting beslaat één jaar, terwijl de Staat van Delft (https://delft.raadsinformatie.nl/document/16948399/1?connection_type=16&connection_id=1165706) een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicator te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar.

Toelichting op de beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 8.1 Wat willen we bereiken - Toelichting op de beleidsindicatoren

% Voortijdig schoolverlaters
De aanpak Voortijdig Schoolverlaten (VSV) is een regionale aanpak van het Doorstroompunt (voormalig Regionale Meld- en Coördinatiefunctie) regio Haaglanden. Onderwijs en gemeenten in deze regio zetten zich samen in om het percentage schoolverlaters omlaag te brengen en zoveel mogelijk jongeren met een startkwalificatie op zak het onderwijs uit te laten stromen. De genoemde cijfers zijn gebaseerd op regionale afspraken. Het betreft het percentage van het totaal aantal leerlingen (12-23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. 

Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) doelgroeppeuters
Een peuter is een doelgroeppeuter op basis van de indicatie door het JGZ. Het percentage dat ook daadwerkelijk bereikt wordt met de VVE-aanpak staat in bovenstaande tabel. Bron: JGZ. 

% Goede ervaren gezondheid
Oordeel van Delftenaren over de eigen gezondheid. Dit wordt tweejaarlijks gemeten in de stadsenquête Omnibus. 

% Niet sporters
Het percentage niet-wekelijkse sporters ten opzichte van bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder die niet minstens één keer per week aan sport doet. De meting komt uit de Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), een samenwerking tussen GGD’en, CBS en het RIVM. 

Cultuurwaardering
De waardering in een rapportcijfer van de Delftenaar voor het totale cultuuraanbod in Delft. De cultuurwaardering wordt tweejaarlijks gemeten via een meting van het Delft Internet Panel (DIP). Gemiddeld beoordelen Delftenaren het cultureel aanbod met een 7,1. Een gemiddeld cijfer uitgesplitst naar leeftijdsgroepen varieert nauwelijks. Het cijfer laat al sinds de eerste meting in 2015 een stabiel beeld zien. Het streven is om richting 2030 uit te komen op een 8.

8.2 Wat gaan we ervoor doen

Wat willen we bereiken?

Terug naar navigatie - 8.2 Wat gaan we ervoor doen - Doelstellingen

Inclusief samenleven

Terug naar navigatie - 8.2 Wat gaan we ervoor doen - Doelstellingen - Inclusief samenleven

In Delft zetten we in op inclusief samenleven omdat we willen dat Delft een stad is waar iedereen zich thuis voelt en de kans krijgt om mee te doen en mee te bepalen. Dit doen we via vijf aanpakken:

  1. Aanpak samen thuis: Iedereen is anders, maar Delft is ons thuis.
    Dit wordt gerealiseerd door het creëren van mogelijkheden voor ontmoeting, gesprek en onderlinge kennismaking. Maar ook door inwoners actief te betrekken bij het inclusiebeleid van de gemeente. Ook wordt binnen de gemeentelijke organisatie naar het eigen handelen en onze voorbeeldfunctie gekeken.  

  2.  Aanpak discriminatie: In Delft kan iedereen zichzelf zijn.
    Dit wordt gerealiseerd door als gemeente het goede voorbeeld te geven in samenwerking met partners en actief aan de bestrijding van discriminatie te werken. Discriminatie en racisme wordt voorkomen door te werken aan het vergroten van de bewustwording van inwoners en hen actief te betrekken bij het tegengaan.

  3.  Aanpak polarisatie: Iedereen mag een andere mening hebben, dat respecteren we van elkaar.
    Dit wordt gerealiseerd door als gemeentelijke organisatie meer te leren over het proces van polarisatie en andere organisaties in de stad te ondersteunen bij het herkennen van en omgaan met polarisatie. In tijden van rust wordt ingezet op ontmoeting, verbinding, contact en dialoog om escalatie te voorkomen en polarisatie aan de voorkant aan te pakken. Na incidenten wordt ingezet op herstel.

  4.  Aanpak emancipatie: Iedereen heeft recht op een volwaardige plaats in de samenleving. 
    Dit wordt gerealiseerd door specifieke groepen, waaronder vrouwen, LHBTI+ en mensen met een beperking te ondersteunen bij hun emancipatieproces zodat zij gelijke kansen krijgen en een volwaardige plaats in de samenleving en een toegankelijke stad kunnen innemen.

  5.  Aanpak koloniaal- en slavernijverleden: erkennen van het verleden en bouwen aan verbinding in het heden.
    Dit wordt gerealiseerd door uitvoering te geven aan het programma Koloniaal- en slavernijverleden 2025-2030. Daarin staat centraal dat we in Delft met elkaar erkennen, herdenken, verbinden en vieren. Als gemeente ondersteunen we actief de lokale initiatieven die bijdragen aan, bewustwording, kennisdeling/ educatie en dialoog.

Maatschappelijke voorzieningen

Terug naar navigatie - 8.2 Wat gaan we ervoor doen - Doelstellingen - Maatschappelijke voorzieningen

Een passend voorzieningenniveau vraagt om het programmeren en realiseren van een aanbod dat aansluit op de huidige en toekomstige behoeften van bewoners én op de sociaalmaatschappelijke uitdagingen van de buurt en stad. Om te bepalen wat de gemeente concreet gaat doen om de opgave voor maatschappelijke voorzieningen te realiseren, is een doorvertaling per beleidsterrein voor de korte, middellange en lange termijn noodzakelijk. Vanaf 2027 vindt daarom in beleid en uitwerkingskaders (IHP's) een verdere concretisering van de (ook gecombineerde) opgaves plaats en moet duidelijk worden welke investeringen en bedragen daadwerkelijk (aanvullend) nodig zijn. Daarbij wordt, waar nodig, ook onderscheid gemaakt binnen de rol, ambitie en verantwoordelijkheid van de gemeente per type voorziening. 

Zo gaan we dat doen

Onderwijs

Terug naar navigatie - 8.2 Wat gaan we ervoor doen - Doelstellingen - Onderwijs

Eén van de bestuurlijke bewegingen uit het coalitieakkoord is het bevorderen van eerlijke kansen voor jeugdigen en het bieden van perspectief aan jeugdigen op een kansrijke toekomst.

In 2027 zetten we versterkt in op het jonge kind en investeren we in de voorschoolse educatie. Daarnaast ligt de focus op het versterken van de zorgstructuur in primair en voortgezet onderwijs door onder meer een verhoogde inzet van het schoolmaatschappelijk werk in het onderwijs.

In de regio Haaglanden werken we samen aan een nieuw regionaal programma aanpak voortijdig schoolverlaten '26-'29. Dit komt voor uit de Wet van school naar duurzaam werk. Ook in 2027 zetten we in op de verbinding met het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Delft-West. Samen met scholen en andere partners blijven we werken aan kansengelijkheid in Delft. De Rijke Leerdag in Delft-West, de extra zorgondersteuning in het praktijkonderwijs (Pro-next), het samen met de scholen en kinderopvang komen tot een doorlopende lijn binnen de zorg in het onderwijs (inclusiever onderwijs) zijn hier goede voorbeelden van.

Voor de uitwerking van de Delftse Educatieve Agenda (DEA) 2024-2027 wordt het uitvoeringsjaarplan in 2027 opgesteld. In het Jaarplan staan de activiteiten die de gemeente, onderwijs en de voor- en vroegschoolse educatie inzetten om de ambities uit de DEA te realiseren. Ook starten we in 2027 met de voorbereidingen van de nieuwe educatieve agenda 2028-2031 en de herijking van het beleidskader van het onderwijsachterstandenbeleid (OAB).

Zo gaan we dat doen

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

Terug naar navigatie - 8.2 Wat gaan we ervoor doen - Doelstellingen - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

We ondersteunen cultuur vanwege de intrinsieke waarde, en ook vanwege de economische en maatschappelijke waarde voor de stad. Het cultuurbeleid, dat beschreven is in het Cultuurkader, heeft als ambitie dat:

  • inwoners zich herkennen in en deelnemen aan het inclusieve aanbod van een representatieve cultuursector;
  • Delft een passende culturele infrastructuur heeft die bijdraagt aan een bruisende stad;
  • Delft een podium voor cultuur en innovatie is.

Evenementenbeleid
In 2027 ligt de nadruk op het behouden van het bestaande evenementenaanbod en het ondersteunen van de evenementen bij de uitdagingen die er in de sector zijn. Zoals continuïteit, governance, doorontwikkeling, toegankelijkheid en duurzaamheid. Ook wordt er ruimte gegeven aan nieuwe initiatieven die het evenementenaanbod en de sector levendig en in beweging houden. Daarbij wordt gelet op spreiding door de hele stad en een divers aanbod, passend bij de locatie en de doelgroep. De bestaande subsidieregeling voor evenementen in de wijk wordt in 2027 verlengd en uitgebreid. Hiermee worden meer nieuwe evenementen in de wijken mogelijk gemaakt en kunnen bestaande evenementen worden bestendigd.

Zo gaan we dat doen

Musea

Terug naar navigatie - 8.2 Wat gaan we ervoor doen - Doelstellingen - Musea

Delft herbergt diverse musea. Hun waardevolle collecties en activiteiten dienen als inspiratiebron voor het eigentijdse gezicht van Delft en de wijze waarop de stad zich profileert. Museum Prinsenhof Delft behoort tot de culturele kern van de stad. In de toelichting op Museum Prinsenhof Delft wordt nader aandacht besteed aan de focus en maatregelen voor 2027.
Tevens heeft Delft een breed scala aan andere musea, zoals Museum Paul Tétar van Elven, Huis Van Meerten en Royal Delft Museum. De musea zijn aangesloten bij het Erfgoednetwerk Delft. Dit netwerk draait om kennisuitwisseling, het elkaar kennen en op de hoogte zijn van een ieders activiteiten, en het stimuleren van samenwerking tussen erfgoedpartijen. Erfgoed Delft faciliteert het netwerk, waar ook andere organisaties zonder museale doelstelling bij aangesloten zijn.

Zo gaan we dat doen

Cultureel erfgoed

Terug naar navigatie - 8.2 Wat gaan we ervoor doen - Doelstellingen - Cultureel erfgoed

Met en vóór de stad
Erfgoed Delft draagt met expertise over stadsgeschiedenis, slavernijverleden, joods vastgoed, bouwhistorie en de bodem bij aan maatschappelijke thema’s als inclusief samenleven, energietransitie en klimaatadaptatie. Erfgoed beheert archief- en archeologiecollecties, en draagt zorg voor goede omgang met monumenten en archeologie. We blijven communiceren met monumenteneigenaren over verduurzaming.

Erfgoed adviseert en inspireert bij planvorming en ontwikkelopgaven in de stad. We liften zoveel mogelijk mee in lopende projecten om de kwaliteit van de leefomgeving te verhogen. Door het uitvoeren van archeologisch onderzoek dragen we hieraan actief bij en bouwen we kennis op over de stad.

Digitale toegankelijkheid
Samen met Werkse! gaat Erfgoed door met digitaliseren van collecties zoals bouwtekeningen. Inwoners en vrijwilligers uit stad en regio worden ingeschakeld om vondsten te verwerken en archieven digitaal te verrijken. De nieuwe website https://erfgoeddelft.nl maakt nog betere digitale dienstverlening mogelijk aan bewoners, ondernemers, geïnteresseerden en scholieren. Dit draagt bij aan de zichtbaarheid en toegankelijkheid van Delfts erfgoed voor iedereen. Uniek is dat we straks via één erfgoedloket de collectie in samenhang presenteren.

Toekomst aan de Westvest 9
Erfgoed Delft bereidt zich voor op een ingrijpende verhuizing met de teams archeologie, monumenten, archieven en educatie. Publieks- en werkruimten komen op locatie Westvest 9 en depot op Gantel 21. Hierdoor kan Erfgoed beter aansluiten bij de opdracht en wettelijke taken. Hoe Erfgoed dagelijks werkt en diensten verleent, moet dan ook gaan passen bij de nieuwe locatie. We bereiden de collectie archeologie voor op verhuizing naar het bestaande collectiegebouw in de Harnaschpolder. Voor de fysieke en digitale dienstverlening geldt dat ‘de winkel’ zoveel mogelijk openblijft tijdens de verbouwing. 

Regionale functie
Aan omliggende gemeenten levert Delft als centrumgemeente op het gebied van monumentenzorg, archeologie en archief tegen vergoeding kennis, advies en elektronische en fysieke depotruimte. Dit gebeurt via regionale overeenkomsten.

In de begroting vallen archief en archeologie financieel onder Musea. Monumentenzorg valt onder Cultureel Erfgoed. 

Welzijn

Terug naar navigatie - 8.2 Wat gaan we ervoor doen - Doelstellingen - Welzijn

De overgang naar Delft voor Elkaar BV als zelfstandige organisatie per 2026 is succesvol verlopen. Met deze transitie is er verder gebouwd aan een professionele organisatie, een open cultuur en een sterke verbinding met inwoners, vrijwilligers en maatschappelijke partners. Daarmee voert Delft voor Elkaar BV middels een opdracht de integrale welzijnsaanpak uit. Het betreft de integrale aanpak op het gebied van welzijn en preventie, zoals het maatschappelijk werk, het jongerenwerk, ouderenwerk, opbouwwerk en ondersteuningsactiviteiten in de wijken. Voor de versterking van de sociale basis verwijzen we naar het programma Gezonde en sociale stad: Gezondheid, preventie en sociale basis (7.2).

Wijkregie
In 2027 zijn in alle Delftse wijken wijkregisseurs actief die de (sleutelfiguren in de) wijk kennen en verbinding stimuleren. Zij zijn een aanspreekpunt voor bewoners en organiseren leefbaarheidsoverleggen, laagdrempelige spreekuren en begeleiden initiatieven. 

8.3 Wat mag het kosten

Overzicht mutaties

Terug naar navigatie - 8.3 Wat mag het kosten - Overzicht mutaties
(bedragen × € 1.000) Begroting 2027 Raming 2028 Raming 2029 Raming 2030
Samenleven, onderwijs en cultuur
Stand Programmabegroting 2026-2029 -50.622 -52.659 -53.860 -55.007
Kadernota 2027 -980 -683 -682 -772
Coalitieakkoord 'Delft pakt door' -1.300 - - -
Gemeentefonds - meicirculaire 2026 -15 - - -
Nominale ontwikkeling -3.852 -3.860 -3.854 -4.183
Actualisering kapitaallasten 1.448 1.896 2.243 1.553
Reserves en voorzieningen -262 -440 -1.256 -
Bijstelling bestaand en nieuw beleid
- communitybuilding -285 - - -
- beheer, onderhoud en exploitatie sportvoorzieningen -192 -192 -192 -192
- herfasering Erfgoed -83 -303 -408 -112
- overige mutaties 409 -1.028 -545 -67
Totaal - Samenleven, onderwijs en cultuur -55.735 -57.270 -58.552 -58.780

Toelichting op de mutaties

Terug naar navigatie - 8.3 Wat mag het kosten - Toelichting op de mutaties

Stand Programmabegroting 2026-2029
Het saldo van de Programmabegroting 2026-2029 is het vertrekpunt voor de opbouw van de nieuwe Programmabegroting 2027-2030. In dit saldo is rekening gehouden met de begroting die is vastgesteld in de raadsvergadering van 13 november 2025 en de septembercirculaire (15e begrotingswijziging 2025) en de decembercirculaire (5e begrotingswijziging 2026) over de uitkeringen uit het gemeentefonds. 

Kadernota 2027 (hogere lasten € 980.000)
In de Kadernota 2027 (vastgesteld op 2 juli 2026) zijn voorstellen opgenomen voor ondersteuning in de wijken, een subsidieregeling Grote monumentale kerkgebouwen, indexering van de subsidie Delft voor Elkaar, aanpassingen in het onderwijsprogramma 2026 en 2027 en kapitaallasten voor de investering bij RingPass. Investeringen zijn opgenomen voor onderwijshuisvesting (Gillis Delfia € 8 miljoen, dakbedekking, inrichting en meubilair gymzaal € 218.000), de bijdrage aan de verbouwing van de Nieuwe Kerk (€ 250.000) en Erfpacht Laga (€ 568.000) (10e begrotingswijziging 2026). 

Coalitieakkoord 'Delft pakt door' (hogere lasten € 1,3 miljoen)
Voor de uitvoering van het coalitieakkoord zijn in het jaar 2027 budgetten geraamd voor de beweging Gezonde en eerlijke stad en voor Stad en bestuur. Dit betreft onderwijs, inburgering, culturele activiteiten, bevordering van sport en wijkaanpak. Voor de verdere uitwerking in 2027 volgt begin volgend jaar een nader voorstel in de voorjaarsrapportage. De vertaling voor de jaren 2028 tot en met 2030 is onderdeel van de Kadernota 2028.

Gemeentefonds - meicirculaire 2026 (hogere lasten € 15.000)
In de meicirculaire zijn verschillende taakmutaties en (bijstellingen van) decentralisatie- en integratie-uitkeringen opgenomen. 

  • Gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen (DU)
    De uitkering is bedoeld voor preventie en samenwerking op lokaal niveau.     Met dit budget financiert Delft de jaarlijkse anti-discriminatiecampagne en de activiteiten die daarbij horen (Delft: voordeel € 15.000). 

Nominale ontwikkeling 2027 (hogere lasten € 3,9 miljoen)
De nominale ontwikkeling betreft de aanpassing van de budgetten aan het prijspeil voor 2027. Een nadere toelichting is opgenomen in het hoofdstuk Toelichting op financiële positie. Binnen de bouwsteen nominale ontwikkeling zijn ook de effecten van de actualisering van de kostenverdeelstaat (de manier waarop afdelingskosten over de programma's worden verdeeld) verwerkt. Dit leidt op onderdelen tot een budgetneutrale herverdeling tussen programma's.

Actualisering kapitaallasten (lagere lasten € 1.448.000)
Op basis van de realisatie in 2025 is het investeringsprogramma geactualiseerd en zijn kapitaallasten bijgesteld. Toegevoegd zijn de kapitaallasten van de investeringen Sportpark Kruithuisweg - Blue Birds (€ 5 miljoen) en Vrije School Widar - kinderopvang (€ 2,5 miljoen, budgetneutraal).

Reserves en voorzieningen (hogere lasten € 262.000)
Tijdens de opbouw van de Programmabegroting 2027-2030 zijn de bestedingen en het verloop van de reserves en voorzieningen geactualiseerd. Hieruit is een aantal aanpassingen naar voren gekomen. De aanpassingen van de bestedingen zijn zichtbaar in de beleidsprogramma's. Hiertegenover staan aanpassingen (van gelijke omvang) van stortingen in en onttrekkingen aan de reserves in hoofdstuk Financiën. Hierdoor is deze actualisatie op begrotingsniveau per saldo budgetneutraal. 
De inzet van de gereserveerde middelen voor Delft-West is geactualiseerd en leidt tot een bijstelling van de bestedingsvoorstellen Nieuwbouw wijkcentrum Buitengewoon en de Regiodeal. Daarnaast zijn voor 2027 en 2028 de lasten met betrekking tot Ringpass en Blue Birds geraamd die worden onttrokken aan de reserve Beleid en Uitvoering. Tot slot zijn ook de lasten voor de scanopdracht aan Werkse! geraamd die worden onttrokken aan de reserve Werkse!

Bijstelling bestaand en nieuw beleid (lagere lasten € 364.000, hogere baten € 47.000) 

  • Ondersteuning dichtbij inwoners, in de wijken (communitybuilding) (hogere lasten € 285.000)
    Dit betreft het continueren van diverse functies met inzet op wijkbanen die stadsbreed ingevuld kunnen worden en gericht zijn op activeren, verbinden en versterken van bewonerskracht om het woon- en leefklimaat van onderop te verbeteren. Dit vraagt om continuïteit, vaste gezichten en het opbouwen van duurzame relaties.
  • Beheer, onderhoud en exploitatie sportvoorzieningen (hogere lasten € 239.000 en hogere baten € 47.000)
    Voor de realisatie, aanpassing en instandhouding van diverse sportvoorzieningen is incidenteel en structureel extra budget noodzakelijk. Het gaat om: 
    - Sportzaal Aart van der Leeuwlaan 12a: instandhoudingskosten vervangende voorziening
    - Exploitatie gymzalen: noodzakelijke aanpassing schoonmaakprogramma
    - Sporthal Buitenhof: elektronisch sleutelsysteem en opstartkosten horecavoorziening i.c.m. project Wij West
    - Kleedruimtes veld 51, Kerkpolderweg 10: verplichte kleedruimte bij bewegingsonderwijs; inrichting en instandhoudingskosten.
  • Herfasering Erfgoed Delft (hogere lasten € 83.000)
    Voor het project Herhuisvesting Erfgoed is een overall planning van alle werkzaamheden opgesteld. Op basis van deze planning zijn de kosten geherfaseerd en bijgesteld, onder meer voor inhuur, huurkosten, verhuiskosten en voorbereidingskosten (zie ook programma Economie en vastgoed en hoofdstuk Overhead).
  • Overige mutaties (lagere lasten € 409.000)
    De overige mutaties bestaan voornamelijk uit (personeels-)kosten die (budgetneutraal) worden herverdeeld tussen programma's. 

Overzicht investeringen

Terug naar navigatie - 8.3 Wat mag het kosten - Overzicht investeringen
Investeringen (bedragen × € 1.000) Toegekend bedrag Realisatie t/m 2025 Jaarschijf 2026 o.v.v. NJR26 Fasering
Samenleven, onderwijs en cultuur Cat. 2026 2027 2028 2029 2030
Binnen- en buitensport Plan 180 138 42 - - - -
Erfgoed - Publieksvoorzieningen Plan 300 - - - 200 100 -
IHP ISD/IGVO Plan 17.385 17.598 -213 - - - -
IHP Bernadette Maria Agenda 6.051 - - - - - -
IHP CLD Hof van Delft Agenda 15.127 - - - 216 216 216
IHP sportcomplex CLD Molenhuispad Plan 45.196 - 200 400 600 620 19.666
IHP Delftse Tuin Plan 10.155 3.171 6.615 369 - - -
IHP Delftse Montessori Plan 7.573 577 2.091 4.905 - - -
IHP Delftse Vrije School (Widar) Plan 6.233 2 601 2.825 2.805 - -
IHP Delftse Vrije School (Widar / Kinderopvang) Plan 2.500 500 2.000 - -
IHP Gabriëlschool Agenda 5.619 - - - - - 5.619
IHP Grotius Juniusstraat Plan 34.472 - 100 112 1.081 2.161 7.238
IHP Grotius Juniusstraat -grond Plan 3.350 - - - - 3.350 -
IHP school Gillis Delfia Plan 8.272 - 200 834 5.170 2.068
IHP Herman Broereschool Agenda 7.780 - - - - - -
IHP Maurice Maeterlinckschool Plan 15.998 559 590 640 6.970 7.239 -
IHP Maurice Maeterlinckschool - grond Plan 973 - - - 973 - -
IHP Mercurius met sportzaal Plan 31.342 30 285 550 541 1.081 28.855
IHP Pleysier/ISK Plan 22.518 11.954 10.271 293 - - -
IHP PO-school SO Agenda 8.644 - - - - - -
IHP Sporthal Grotius Agenda 6.859 - - - 375 3.242 3.242
IHP Stanislas VMBO /Junius (v)mbo-school vervroegd Plan 21.851 79 62 111 432 541 10.340
IHP Tanthof complexen Plan 33.127 1.128 1.549 5.455 10.805 14.190 -
IHP Stelpost Agenda 59.059 - - 8.014 8.676 18.793
IHP Stelpost Plan 4.577 - 591 3.986 - - -
Kwaliteitsverbetering gymzalen (7x 700K) Plan 5.263 51 685 1.500 757 757 757
Marlotlaan - wissellocatie Plan 7.250 6.936 314 - - - -
Nieuwelaan - wissellocatie Plan 150 1 - 149 - - -
OHP 2026 - uitbreiding Mgr.Bekkerschool Plan 144 - 144 - - - -
OHP 2026 - herstelkosten Cornelius Musiusschool Plan 112 - 112 - - - -
OHP 2026 - ingebruikname De Nieuwe Maan Plan 600 - 600 - - - -
OHP 2027 - 1e inrichting OLP en meubilair De Nieuwe Maan Plan 116 - - 116 - - -
OHP 2027 - vervanging dakbedekking gymzalen Laurentius Pan 102 - - 102 - - -
Museum Prinsenhof Plan 44.619 5.495 19.181 19.390 553 - -
Rietveldtheater Plan 4.941 85 500 4.055 301 - -
RingPass velden Plan 8.200 762 1.200 5.200 1.038 - -
Sportaccommodaties KN2021 Plan 1.941 575 150 163 1.053 - -
Sportpark Kerkpolder veld 51 Plan 1.000 - 1.000 - - - -
Sportpark Kruithuisweg (Blue Birds) Plan 9.600 771 861 3.676 4.292 - -
Totaal 459.179 49.912 47.731 55.331 48.176 44.241 94.726

Toelichting op de investeringen

Terug naar navigatie - 8.3 Wat mag het kosten - Toelichting op de investeringen

IHP sportcomplex CLD Molenhuispad (€ 400.000) 
De voorziening voor het bewegingsonderwijs is verouderd. Ook maakt de school gebruik van sporthal De Hoornbloem in Den Hoorn. Deze wordt (binnen afzienbare tijd) gesloopt. Investering in een sportcomplex voor het CLD Molenhuispad is daarom nodig.

IHP Delftse Tuin (€ 369.000) 
De bouw van de basisschool is in 2025 gestart, oplevering in 2026 en financiële afwikkeling in 2027.

IHP Delftse Montessori (€ 4.905.000)
Het gebouw van de Delftse Montessorischool is een gemeentelijk monument en wordt in 2026/2027 gerenoveerd. De school krijgt een bouwkundig, bouwfysisch en installatietechnische upgrade waardoor het gaat voldoen aan een duurzaam, aardgasvrij en gezond schoolgebouw. De school wordt tijdelijk elders gehuisvest tijdens de uitvoerende werkzaamheden.

IHP Delftse vrijeschool (Widar) (€ 2.825.000)
Renovatie van het schoolgebouw van Vrijeschool Widar. Voor renovatie is tijdelijke huisvesting beschikbaar.

IHP Delftse vrijeschool (Widar / Kinderopvang) (€ 500.000)
Naast de renovatie van het schoolgebouw worden ook het kinderopvanggedeelte meegenomen. De dekking van deze investering vindt plaats door de kostprijsdekkende huur van de kinderopvangorganisatie. 

IHP Grotius Juniusstraat (€ 112.000)
De nieuwbouw van deze school is onderdeel van gebiedsontwikkeling Kop van de Buitenhof en de start is naar verwachting in 2030.

IHP Gillis Delfia (€ 834.000)
In het kader van de gebiedsontwikkeling Gillis Delfia en de toegekende Woontopsubsidie is de ontwikkeling van een nieuwe school gecombineerd met een buurtcentrum naar voren gehaald. Medio 2026 start de voorbereiding om in 2029 gereed te zijn.

IHP Maurice Maeterlinck (€ 640.000)
Vanuit de gebiedsontwikkeling Kop van dee Buitenhof is het voorlopig ontwerp voor de Maurice Maeterlinckschool afgerond. De planning is start bouw 2027 en oplevering 2029.

IHP Mercurius met sportzaal (€ 550.000) 
De verkenning naar een permanente locatie voor het Mercurius College is gestart.

Nieuwbouw Pleysier/ISK incl. sportzaal (€ 293.000)
De bouw is gestart in 2025. Verwachte oplevering in derde kwartaal 2026. Financiële afwikkeling in 2027.

IHP Stanislas VMBO/Junius vervroegd (€ 111.000)
Er loopt een haalbaarheidsonderzoek voor nieuwbouw binnen de gebiedsontwikkeling Kabeldistrict. Afhankelijk van de locatie en bouwveld volgt de uitvoeringstermijn en verdere doorlooptijd.

IHP Tanthof complexen (€ 5.455.000)
In Tanthof-West worden twee kindcentra en in Tanthof-Oost één kindcentrum gerealiseerd. De kindcentra worden gerealiseerd via de (nieuwe) aanbestedingsprocedure Innovatief Partnerschap Schoolgebouwen (IPS). Sloop huidige gebouwen en bouwrijp maken van grond in Tanthof-West zal naar verwachting in de tweede helft van 2026 starten. Verwachte oplevering zomer 2028. Aansluitend wordt het kindcentrum in Tanthof-Oost gebouwd. De scholen ontwikkelen zich door naar kindcentra, alle met ruimte voor peuterspeelzalen en buitenschoolse opvang. Het investeringsprogramma is aangevuld met het benodigde investeringskrediet voor de kinderopvang, waar tegenover dekking staat van huurinkomsten. In Tanthof-Oost verkennen we in hoeverre aanvullend programma gewenst is voor culturele, welzijn en/of zorggerelateerde functies. 

IHP Stelpost (€ 3.986.000)
Naast de sterk gestegen bouwkosten voor schoolgebouwen door strengere eisen, wet- en regelgevingen en maatschappelijke verwachtingen zijn er extra locatiegebonden kosten. Door vervangende nieuwbouw van schoolgebouwen in een compacte stad door de woningbouwopgave zijn er aanvullende kosten zoals sloopkosten, bouwrijp maken van de grond en kosten voor compacter en hoger bouwen. Om de projecten opgenomen in de indicatieve investeringsplanning in het IHP uit te kunnen voeren is een stelpost van 25% opgenomen. 

Kwaliteitsverbetering gymzalen (€ 1.500.000) 
Vanaf 2024 wordt ieder jaar één gymzaal gerenoveerd tot een gezonde, duurzame en toekomstbestendige sportvoorziening voor het bewegingsonderwijs. Voor 2027 staan de afronding van de renovaties van de gymzalen De Gaullelaan, Slauerhofflaan en Frederik van Eedenlaan op de begroting.

Nieuwelaan - wissellocatie (€149.000)
Het gebouw Nieuwelaan 60 wordt aangepast naar wissellocatie. We sturen integraal op ruimte en het gebouw kan (tijdelijk) ingezet worden voor diverse maatschappelijke voorzieningen op het gebied van onderwijs en opvang, zorg, cultuur en/of welzijn. 

OHP 2027 - 1e inrichting OLP en meubilair De Nieuwe Maan (€ 116.000)
Voor de 1e inrichting LOP en meubilair ten behoeve van de Nieuwe Maan is voor 2027 € 116.000 gereserveerd. Dekking kapitaallasten komt uit het bestaande budget onderwijshuisvestingsprogramma.

OHP 2027 - vervanging dakbedekking gymzalen Laurentius (€ 102.000)
Voor de vervanging dakbedekking gymzalen Laurentius is voor 2027 € 102.000 gereserveerd. Dekking kapitaallasten komt uit het bestaande budget onderwijshuisvestingsprogramma.

Museum Prinsenhof (€ 19.390.000)
Voor het project restauratie en renovatie Museum Prinsenhof Delft verwachten wij in 2027 circa € 19 miljoen te besteden.

Rietveld Theater (€ 4.055.000)
Voor de renovatie van het Rietveldtheater verwachten wij in 2027 circa € 4 miljoen te besteden. 

Ring Pass velden (€ 5.200.000)
Als onderdeel van de Investeringsagenda Sportaccommodaties wordt het hockeycomplex van hockeyvereniging Ring Pass uitgebreid met een extra hockeyveld. Hiermee wordt het bestaande capaciteitstekort opgelost en wordt de basis op orde gebracht. Om de uitbreiding te realiseren, wordt het hele complex opnieuw ingericht. De werkzaamheden zijn in 2026 gestart.

Sportaccommodaties KN 2021 (€ 163.000)
Deze investering is bestemd voor de vernieuwing van de inrichting van gymzalen ten behoeve van bewegingsonderwijs.

Sportpark Kruithuisweg (Blue Birds) (€ 3.676.000)
Als onderdeel van de Investeringsagenda Sportaccommodaties wordt honk- en softbalvereniging Blue Birds uitgeplaatst naar een nieuwe locatie aan de Thijsseweg. Op deze nieuwe locatie wordt een nieuw honk- en softbalcomplex gerealiseerd met een extra honk- en softbalveld. Hiermee wordt het bestaande capaciteitstekort voor Blue Birds opgelost. Deze ontwikkeling draagt eraan bij de basisinfrastructuur voor sport en bewegen op orde te brengen. De werkzaamheden voor de realisatie zijn in de zomer van 2026 gestart.
Recent is het Definitieve Ontwerp opgeleverd. De totale investeringskosten voor de aanleg van het sportcomplex Blue Birds op de nieuwe locatie aan de Thijsseweg worden op basis van het DO geschat op € 9.600.000,- (excl. BTW). Dit bedrag is hoger dan eerder gedacht door hogere bouwkosten, engineeringkosten, bijkomende kosten en een risicoreservering.