Lokale heffingen

Deze paragraaf geeft een overzicht van de geraamde inkomsten uit de gemeentelijke heffingen en van het fiscaal beleid in 2027. Verder biedt de paragraaf een overzicht van de tariefontwikkelingen, een opgave van de woonlasten, informatie over de kostendekkendheid van tarieven en over de kwijtschelding.

De gemeente mag alleen die belastingen opleggen die zijn toegestaan volgens de wet (meestal de Gemeentewet). We noemen dit de decentrale of lokale heffingen. De lokale heffingen die Delft in 2027 oplegt, zijn:

• onroerendezaakbelasting (OZB): eigenaren woningen en niet-woningen en gebruikers niet-woningen
• afvalstoffenheffing voor huishoudens en reinigingsrechten voor bedrijven
• rioolheffing
• parkeerbelasting 
• precariobelasting 
• reclamebelasting
• toeristenbelasting
• kadegelden
• leges

Er zijn drie soorten lokale heffingen:

1. algemene belastingen
2. bestemmingsheffingen
3. retributies (rechten en leges)

De algemene belastingen komen ten goede aan de algemene middelen van de gemeente. Dit betekent dat de opbrengsten voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen kunnen worden ingezet. De gemeenteraad bepaalt waarvoor. Onder de algemene belastingen vallen de OZB, de reclamebelasting, de precariobelasting, de parkeerbelasting en de toeristenbelasting.

Bestemmingsheffingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten zijn bestemd voor specifieke taken of voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. Dit zijn de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. De gemeente mag niet meer heffen dan de kosten die zij voor de taak of voorziening maakt.

Retributies heft de gemeente bij een specifieke dienstverlening die voor die persoon een individueel voordeel oplevert. Dit zijn bijvoorbeeld de kadegelden of de leges voor een paspoort. Ook hier mogen de tarieven niet meer dan kostendekkend zijn.

De tariefvoorstellen voor de gemeentelijke heffingen biedt het college aan in het raadsvoorstel tot vaststelling van de afzonderlijke belastingverordeningen en de legesverordening. De heffing en inning van belastingen en een groot deel van de leges wordt voor de gemeente gedaan door de Regionale Belasting Groep (RBG). Parkeren Delft is verantwoordelijk voor de heffing en inning van de parkeerbelasting.

Nominale ontwikkeling
Bij het opstellen van de begroting worden de budgetten aangepast aan de trendmatige kostenontwikkelingen om uit te komen op het prijspeilniveau van 2027; dit is de nominale ontwikkeling. Doel is het behoud van de dienstverlening op het niveau van 2026. Het stijgingspercentage voor gemeentelijke tarieven is hiervoor gekoppeld aan de Consumentenprijsindex (CPI) van het Centraal Planbureau. Voor 2027 is dit 2,1%. De tarieven van de gemeentelijke heffingen zijn met dit percentage aangepast, tenzij er reden is hiervan af te wijken. Deze omstandigheden zijn dan toegelicht in de begroting of bij de betreffende verordening. Voor een aantal legesproducten geldt een landelijk maximumtarief, zoals bij een paspoort en een rijbewijs.

Toeristenbelasting
Per 1 januari 2026 is de btw op overnachtingen verhoogd van 9% naar het hoge tarief van 21%. Dit kan zowel voor de toeristische markt als de zakelijke markt voor congressen grote impact hebben op het aantal overnachtingen en daarmee op de opbrengst van de toeristenbelasting. In 2027 zal met de sector een evaluatie van het effect van de btw-verhoging worden gedaan. Voor 2027 is daarom geen aanpassing van de tarieven opgenomen. In 2026 is het Campanile hotel Delft nog in gebruik als locatie voor opvang van asielzoekers. De gemeente ontvangt van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) compensatie voor de gederfde toeristenbelasting. De gemeente is nog in gesprek met het COA over eventuele voortzetting van de opvang in 2027.

Regeerakkoord 'Aan de slag' 
In het coalitieakkoord tussen D66, VVD en CDA, met de titel 'Aan de slag, bouwen aan een beter Nederland' is niets opgenomen over decentrale belastingen en de Invorderingswet. Wel zijn er enkele punten die raakvlakken hebben met de praktijk van de lokale belastingheffing. De coalitie wil het mogelijk maken dat rechters wetten kunnen toetsen aan de Grondwet. Hiervoor wordt artikel 120 van de Grondwet aangepast. Fiscale bepalingen (Gemeentewet, Waterschapswet, 
Invorderingswet, AWR, AWB) kunnen dan in (hoger) beroep aan de klassieke grondrechten getoetst worden, wat nu niet mag. Het wetsvoorstel 'Versterking waarborgfunctie Algemene wet bestuursrecht' wordt door dit kabinet verder opgepakt. Dat betekent onder andere: meer dienstbaarheid, het recht om je als burger te vergissen en het recht op brieven in begrijpelijk taal. Ook staan voor de wetten rondom werkeloosheid en arbeidsongeschiktheid versoberingen gepland, wat gevolgen kan hebben voor de kwijtschelding. 

Ontwikkelingen rond de RBG
De gemeente Zuidplas is per 1 januari 2026 toegetreden tot de RBG. Met de gemeente Maassluis is een intentieverklaring tot toetreding gesloten. De gemeente Maassluis zal mogelijk begin 2027 een definitief besluit nemen over toetreding vanaf 2028.

Hieronder het overzicht van de werkelijke inkomsten in 2025 en de geraamde inkomsten voor 2026 en 2027:

* De opbrengst OZB is inclusief opbrengst voor het ondernemersfonds

Op de OZB-tarieven voor niet-woningen zit een vaste opslag van 8,22%, bestemd voor het Ondernemersfonds. Het beheer van dit fonds ligt bij de ondernemers. Het geraamde bedrag voor 2027 is circa € 1,4 miljoen. 

Visie woonlasten

De visie van het college op de woonlasten is dat:

1. voor de OZB een gematigde ontwikkeling het uitgangspunt is. Dit betekent in principe alleen de jaarlijkse indexatie van de opbrengst voor inflatiecorrectie. Extra verhogen gebeurt alleen als het echt niet anders kan;
2. de afvalstoffenheffing en de rioolheffing volledig de kosten voor deze taken moeten blijven dekken.

Totaal opbrengst woonlasten:

Hieronder volgt een toelichting per component van de woonlasten:

Onroerendezaakbelastingen
De OZB-opbrengst stijgt met de indexatie en het nieuw areaal. Verder is geen aanvullende verhoging opgenomen.

• De indexatie bedraagt 2,71%. Dit is het gewogen gemiddelde van de indexatie op het deel dat het Rijk in mindering brengt op de algemene uitkering uit het gemeentefonds (indexatie met 3%) en het overige deel (indexatie met CPI van 2,1%).
• De geraamde meeropbrengst voor het nieuw areaal bedraagt € 281.000.

Ontwikkeling geraamde opbrengst OZB

* Deze raming is inclusief de opbrengst van het Ondernemersfonds.

De meeropbrengst uit nieuw areaal is een extern effect. Deze is niet meegenomen bij de grondslag voor de tariefberekening.

De berekende tarieven zijn:

• eigenaren woningen: 0,09079%
• eigenaren niet-woningen: 0,38586%
• gebruikers niet-woningen: 0,30994%

De grondslag voor de OZB is de WOZ-waarde van de woningen en niet-woningen. De uitvoering van de WOZ heeft de gemeente overgedragen aan de RBG, die voor deze taak onder toezicht staat van de landelijke Waarderingskamer. Deze instantie toetst geregeld de uitvoering door de RBG en heeft hiervoor het (hoogst mogelijke) oordeel 'Goed - 5 sterren' gegeven. Het COELO (Centrum voor Onderzoek van de Economie van Lagere Overheden) publiceerde tot 2024 jaarlijks gegevens over de woonlasten in de Nederlandse gemeenten. In de tabel hieronder zijn de gegevens tot en met 2023 verwerkt uit de aparte COELO-publicatie over de woonlasten bij de grote gemeenten met meer dan 100.000 inwoners. Vanaf 2024 zijn in de tabel de gegevens uit de Atlas lokale lasten van COELO over alle Nederlandse gemeenten opgenomen. Hierdoor is de gemiddelde aanslag in Delft gedaald ten opzichte van het landelijk gemiddelde. 

Aanslag gemiddelde woning

 bron: COELO
  
Gesloten circuits reiniging en riool
De opbrengsten van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing zijn gebonden aan de toerekenbare kosten voor die specifieke taken en mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. Het uitgangspunt in Delft is om alle kosten die voor doorberekening in aanmerking komen ook door te berekenen in de tarieven. In de enige afwijking hiervan zijn de kosten voor oninbaarheid voor 70% doorberekend. De reden hiervoor is dat deze betrekking hebben op een periode van vijf jaar, waarbij op dit moment een licht dalende trend zichtbaar is bij de oninbaarheid. Hieronder staan de tabellen met de geraamde toerekenbare kosten, de geraamde opbrengsten, de kostendekkendheid en de tariefvoorstellen op basis van de prognoses voor de aantallen huishoudens voor 2027. De aan de heffingen toerekenbare kosten en de aantallen huishoudens zijn geactualiseerd. Bij de reinigingsheffingen zijn de kosten van het taakveld gestegen met € 1,93 miljoen. De voornaamste reden daarvan is de verhoging van de rijksbelasting op de verbranding van restafval. De kostendekkendheid van de heffing komt uit op 96,30%.

Bij de rioolheffing zijn de kosten van het taakveld gestegen met € 1,95 miljoen vanwege stijging van de jaarlijkse onderhoudskosten en een stijging van de jaarlijkse reservering voor vervanging. Hierin is een bedrag van € 1,0 miljoen opgenomen voor klimaatmaatregelen. In 2024 is gestart met een reeks onttrekkingen aan de egalisatievoorziening rioolheffing voor beheersing van de tariefstijging. Deze onttrekking bedraagt voor 2027 € 1,0 miljoen. Voor overige baten buiten de heffing is een bedrag van € 500.000 geraamd. De kostendekkendheid van de rioolheffing komt uit op 92,01%. De tariefstijging bedraagt 12%.

De ontwikkeling van de tarieven OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing is in onderstaande tabellen weergegeven voor de belastingjaren 2023 tot en met 2027.

Bij de OZB zijn de tarieven mede afhankelijk van de waardeontwikkeling. Bij de woningen is de juli-prognose voor de peildatum OZB 2027 van de RBG 6,4% en bij de niet-woningen 2,4%. De tariefontwikkeling wordt daarnaast bepaald door de jaarlijks vastgestelde beginwaarde waarover de geschatte waardeontwikkeling wordt toegepast. Verder geeft de RBG jaarlijks prognoses voor de correctiefactoren voor het effect van bezwaren, oninbaarheid en leegstand. 

Huishoudens
In onderstaande tabel zijn de lokale lasten voor 2027 opgenomen voor vier basistypen huishoudens, uitgaande van een gemiddelde WOZ-waarde voor een woning in Delft:

• een gezin met een woning in eigendom met een waarde van € 580.000;
• een gezin dat een woning huurt;
• een alleenstaande met een woning in eigendom met een waarde van € 580.000; 
• een alleenstaande die een woning huurt.

Het CBS stelt de gemiddelde woningwaarde per twee jaar vast. Voor deze begroting is de gemiddelde waarde van 2026 zoals die door COELO voor Delft is gebruikt (€ 546.000), aangepast met de prognose van het stijgingspercentage van 6,4% zoals opgegeven door de RBG.

De lokale lasten van Delft zijn in de onderstaande grafiek vergeleken met die van andere gemeenten in de regio en met het landelijk gemiddelde. De lokale lasten van Leiden zijn toegevoegd, omdat dit een stad is van vergelijkbare grootte met eveneens een universiteit en een historisch centrum. Het betreft een vergelijking van de lasten in 2026, omdat de tarieven voor 2027 van andere gemeenten nog niet bekend zijn.

Woonlastenvergelijking per huishouden in andere gemeenten in 2026
De tabel hieronder laat de vergelijking zien van de totale woonlasten voor éénpersoons- en meerpersoonshuishoudens (EPH-MPH) in verschillende gemeenten in 2026. De woonlasten zijn: het bedrag aan OZB voor de gemiddelde woning, rioolheffing en afvalstoffenheffing.

bron: https://coelo.nl/atlas-lokale-lasten-2026/

Voor heffingen met de zogenaamde opbrengstlimiet is hieronder een overzicht van het percentage van kostendekkendheid opgenomen. Hierbij geldt dat bij een percentage van onder de 100% niet alle geraamde kosten worden gedekt uit de geraamde opbrengsten; daarboven is sprake van een mogelijke meeropbrengst. De betreffende heffingen zijn:

• rioolheffing,
• afvalstoffenheffing,
• leges,
• kadegelden.

Toe te rekenen kosten zijn directe en indirecte kosten.

Directe kosten: dit zijn kosten voor de activiteiten die in een meer dan zijdelings verband staan met de geleverde dienst, zoals:

• directe loonkosten,
• directe materiaalkosten,
• perceptiekosten (kosten van heffen en invorderen),
• kosten kwijtschelding,
• btw-kosten,
• voorlichtingskosten, voor zover niet samenhangend met beleidsvoorbereiding en beleidsvaststelling,
• kosten voor handhaving, toezicht en controle, voor zover het de eerste controle op het nakomen van vergunningverlening betreft of specifiek samenhangt met de verleende dienst zoals de milieucontrole bij afvalstoffenheffing.

Indirecte kosten: dit zijn de overheadkosten, dus alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.

Niet toerekenbare kosten zijn:

• kosten voor beleidsvoorbereiding,
• kosten voor handhaving, toezicht en controle, tenzij het om de bij toerekenbare kosten genoemde uitzonderingen gaat,
• kosten van inspraak- en bezwaarprocedures.

Leges
De legesverordening is, conform de nieuwe modelverordening van de VNG, onderverdeeld in drie hoofdstukken:

• Hoofdstuk 1: Algemene dienstverlening
• Hoofdstuk 2: Omgevingsvergunning
• Hoofdstuk 3: Diensten vallend onder de Europese Dienstenrichtlijn

Wettelijk geldt dat de opbrengsten uit leges op het niveau van de totale verordening maximaal 100% kostendekkend mogen zijn. Binnen hoofdstuk 1 en 2 is kruisfinanciering tussen of binnen de verschillende paragrafen toegestaan. Dit betekent dat een tekort op de ene legessoort mag worden gecompenseerd met overdekking uit een andere legessoort

Tabel: overzicht geraamde kostendekkendheid Legesverordening 2026 (bron: Kostendekkendheid.nl)

De legesverordening voldoet op het vereiste niveau aan de wettelijke opbrengstlimiet, doordat het totaal en elke titel afzonderlijk onder de 100% kostendekkendheid blijven.

Binnen hoofdstuk 1 past de gemeente kruisfinanciering toe tussen de verschillende producten, zoals huwelijken, huisvestingsvergunning en de uitgifte van huisnummers. Bij hoofdstuk 1 is een grote component directe kosten die niet onder de loonkosten vallen. Dit zijn grotendeels (90%) verplichte afdrachten aan het Rijk voor producten waarvoor landelijk bepaalde maximumprijzen gelden, zoals reisdocumenten en de verklaring omtrent gedrag. Delft hanteert deze maximumtarieven. Door de grote aantallen zijn de landelijke tarieven sterk bepalend voor het percentage van kostendekkendheid in hoofdstuk 1. Door de cao-stijgingen zijn de personeelslasten sterk gestegen. De toerekenbare overheadkosten zijn gestegen . Hierdoor is de kostendekkendheid licht gedaald ten opzichte van 2026. Het dekkingspercentage bij Hoofdstuk 3 heeft te maken met beleidskeuzes, zoals een relatief laag tarief bij evenementen.

Binnen hoofdstuk 2, de omgevingsvergunningen, is het na de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in 2024 de verwachting dat er op termijn een verschuiving komt van activiteiten waarvoor leges kunnen worden geheven zoals toetsing van aanvragen, naar activiteiten die uit algemene middelen bekostigd moeten worden, zoals toezicht en handhaving. Om het inzicht in opbrengsten en toerekenbare kosten te vergroten, is in 2026 het zogeheten referentiejaar ingevoerd. Dit is als standaard bepaald voor de kosten en opbrengsten en het daaruit berekende percentage aan kostendekkendheid. Voor het referentiejaar zijn daarbij de soorten en aantallen aanvragen, toe te rekenen uren en overige kosten en uurtarieven genormeerd.

De komende jaren verwacht de gemeente vergunningaanvragen voor enkele zeer grote bouwprojecten met een uitzonderlijk hoge bouwsom van meer dan € 20 miljoen. De vergunningverlening voor bouwen gebeurt via twee toetsen: de bouwtechnische toets en de omgevings(plan)toets. Beide toetsen hebben een eigen tarief en hadden tot 2024 elk een eigen legesplafond (dit is een maximaal legesbedrag). In 2024 is het legesplafond bij de omgevingstoets geschrapt. De motivering was dat bij de toen verwachte aantallen en bouwsommen het systeem van kruisfinanciering mogelijk niet in stand kon blijven. Hierbij worden activiteiten met een relatieve lage legesopbrengst gecompenseerd door activiteiten met een relatief hoge legesopbrengst. Dit is toegestaan binnen de activiteiten van hetzelfde hoofdstuk van de legesverordening. De projecten met een hoge bouwsom ondersteunen hiermee de kleinere projecten met een lage bouwsom. 

Inmiddels is er meer inzicht in de verwachte bouwsommen bij deze grote projecten. Die zullen op enkele locaties een veelvoud zijn van de eerdere aannames. Hiermee is invoering van het legesplafond bij de omgevingstoets weer noodzakelijk geworden. Zonder dit plafond zullen de legesopbrengsten de toegestane kostendekkendheid van 100% overschrijden en ontstaan juridische risico's voor de gemeente. Een complicatie bij deze grote bouwprojecten is dat de aanvraagdatum van de vergunning vaak onzeker is. Verder blijft ook bij het nieuw in te stellen legesplafond de behoefte aan kruisfinanciering bestaan. Om een goed evenwicht te vinden tussen de ambitie om te bouwen, de voordelen van kruisfinanciering en de eis van maximale kostendekkendheid van 100% is voor de bouwprojecten boven € 20 miljoen de Agenda grote projecten 2027 - 2031 opgesteld. Hierin zijn de grote projecten op jaarschijf opgenomen. Vervolgens is de kostendekkendheid als geheel bepaald voor de hele periode. In de legesverordening is weer een herberekend legesplafond bij de omgevingstoets opgenomen van € 365.000. Bij de projecten boven € 20 miljoen ontstaat daarmee kruisfinanciering tussen projecten met een lagere en een hogere bouwsom. Verder wordt van de overige kosten voor heel hoofdstuk 2 (zoals software licenties) 65% uitsluitend toegerekend aan de projecten met bouwsom boven € 20 miljoen. Hiermee blijft kruisfinanciering tussen projecten met een bouwsom boven € 20 miljoen en de overige aanvragen (de kleine bouwprojecten) binnen hoofdstuk 2 in stand. Het gaat om een bedrag van ruim € 550.000. Bij de Agenda grote projecten is nog geen volledig inzicht in de omvang en bouwsom van alle projecten. De kostendekkendheid staat bij de huidige inventarisatie op 92%, maar de verwachting is dat, gelet op de omvang van de nog op te nemen projecten, deze nog zal stijgen. Dit zal dan aanleiding zijn om de Agenda grote projecten te actualiseren. De uitkomst daarvan kan aanleiding geven voor wijzigingen in de legestarieven of het legesplafond.

Met de invoering van de Agenda grote projecten en het herstellen van het legesplafond omgevingstoets wordt de financiële drempel voor grotere bouwprojecten verlaagd. Dit ondersteunt de doelen van het coalitieakkoord, terwijl het systeem van kruisfinanciering in stand blijft, binnen de grenzen van de maximale kostendekkendheid. 

Na verwerking van de aanpassingen is het overzicht  van de kostendekkendheid voor het referentiejaar als volgt:

Bij de legesopbrengst binnen het referentiejaar is er kruisfinanciering tussen de activiteit bouwen met bouwsom van € 5 tot € 20 miljoen en de overige activiteiten.

Voor de Agenda grote projecten 2027-2031 ziet het overzicht kostendekkendheid er als volgt uit:

De bekostiging van de ureninzet, de overhead en de overige kosten voor zowel de activiteiten in het referentiejaar als voor de Agenda grote projecten is opgenomen in de begroting 2027 en het meerjarenbeeld. Voor de projecten uit de Agenda grote projecten is hierbij rekening gehouden met een doorlooptijd van meerdere jaren. Aan legesopbrengst is in de begroting 2027 een bedrag van € 3.041.663 geraamd. Hiervan is € 2.575.584 voorzien is opbrengst uit de activiteiten uit het referentiejaar. In de Agenda grote projecten is voor 2027 een project gepland. De legesopbrengst hiervan voorziet in het verschil tussen de opbrengst uit het referentiejaar en de het bedrag in de begroting. Als er daarnaast in de loop van 2027 een meeropbrengst ontstaat zal hiervoor een begrotingswijziging worden gemaakt. 

Binnen hoofdstuk 3 heeft de beleidskeuze om voor evenementen een beperking van de kostendekkendheid te hanteren een sterk effect op het totale percentage van de titel. Vanwege de maatschappelijke betekenis is dit onderdeel bij veel gemeenten niet kostendekkend.

De rechten voor het zogenaamde kadegeld vanwege overslag van goederen zijn geregeld in de verordening Kadegelden Delft. De verordening heeft één hoofdstuk met een tarief voor bulkgoederen en een tarief voor stukgoederen. Het dekkingspercentage is 32%. De verhaalbare kosten betreffen het totaal van de geraamde onderhoudskosten aan kademuren. Omdat het gaat om een zeer klein aantal belastingplichtigen, wordt de geraamde opbrengst vooral begrensd door de redelijkheid van de tarieven, eerder dan door het percentage aan kostendekkendheid.

Kwijtschelding is bedoeld voor mensen met een laag inkomen zonder vermogen of waardevolle bezittingen. Bij de kwijtschelding wordt rekening gehouden met het vermogen en met de betalingscapaciteit. De gemeentelijke regels voor de kwijtschelding zijn opgenomen in de Kwijtscheldingsverordening Delft 2013. Kwijtschelding valt onder de aan de RBG overgedragen taken. In Delft kan kwijtschelding worden aangevraagd voor de afvalstoffenheffing, de rioolheffing gebruik, leges huisvestingsvergunning en het gemeentelijk deel van de leges voor een identiteitsbewijs. Het aantal kwijtscheldingsverzoeken stabiliseert de laatste jaren. Een groeiend aantal wordt automatisch toegekend via de informatie van het Inlichtingenbureau.