6 Schone en veilige stad

Algemeen

Terug naar navigatie - 6 Schone en veilige stad - Algemeen

We zetten in op een woon- en leefomgeving die aantrekkelijk is voor bewoners, bezoekers en mensen die hier werken. De inzet is een schone leefomgeving waar mensen prettig kunnen verblijven. En we werken aan een veilige stad, waarin criminaliteit en onveiligheid het dagelijks leven niet belemmeren. Dit programma sluit aan bij beweging 2 uit het coalitieakkoord: 'naar een stad waar je veilig bent, thuis en op straat'. 

Relevante beleidskaders

Onder dit programma vallen deze onderwerpen:
Het schoonmaken van de openbare ruimte, verkeersvoorzieningen, openbare verlichting, verkeersregelinstallaties, wegen, straten en pleinen, civiele constructies, verkeer en vervoer algemeen, groen en water, speelvoorzieningen, recreatiegebieden, riolering, afval, ongediertebestrijding, begraafplaatsen en crematoria en de inkomensregelingen die onder dit programma vallen (begrafenissen onvermogenden, kwijtschelding rioolrechten, kwijtschelding afvalstoffenheffing), crisisbeheersing en brandweer, openbare orde en veiligheid, anti-discriminatie, dierenwelzijn en kostenverdeelstaat (ureninzet op het programma).

6.1 Wat willen we bereiken

Algemeen schone stad

Terug naar navigatie - 6.1 Wat willen we bereiken - Algemeen schone stad

Beheer en onderhoud openbare ruimte
Met beheer en onderhoud houden we een veilige, duurzame, aantrekkelijke, eerlijke, gezonde, en leefbare fysieke leefomgeving voor inwoners, bezoekers en bedrijven in stand. Onze openbare ruimte is het kloppend hart van onze stad en nodigt uit voor ontmoeting. We streven ernaar om een openbare ruimte te creëren, beheren en onderhouden die niet alleen functioneel en veilig is, maar ook uitdagend en inclusief. We doen dit samen met de stad. Duurzaamheid vormt een integraal onderdeel van het werk, waarbij we streven naar klimaatbestendige oplossingen, groene infrastructuur en het toepassen van circulaire principes.

In het reguliere onderhoud wordt ingespeeld op de directe leefomgeving en de beleving van de openbare ruimte. Dus: schone straten, inzamelen van huishoudelijk afval, verwijderen van onkruid, laten branden van verlichting en het in orde zijn van de speelplekken. Met het groot onderhoud zorgen we ervoor dat de openbare ruimte de functie kan blijven vervullen en dat de beoogde levensduur behaald kan worden. Aan het einde van de levensduur vervangen we assets zoals bomen, wegen, kunstwerken, riolering en speeltoestellen.

De onderhoudsniveaus zijn vastgelegd in de Beheervisie Openbare Ruimte 2019. Het niveau van onderhoud is vastgesteld op de ondergrens van duurzaam technische instandhouding (CROW-niveau 'C') waarbij we kapitaalvernietiging voorkomen. Het merendeel van de stad onderhouden we op dit niveau, met uitzondering van de binnenstad en het Agnetapark, die we op een hoger niveau onderhouden (CROW-niveau 'B').

Algemeen veilige stad

Terug naar navigatie - 6.1 Wat willen we bereiken - Algemeen veilige stad

Veiligheid
Kijkend naar de veiligheidssituatie in Delft zien we dat deze niet dusdanig is veranderd, waardoor wij de ingezette lijn van afgelopen jaar doortrekken. Wij blijven ons inzetten op het wegnemen veiligheidsproblemen en oorzaken van onveiligheidsgevoelens door een mix van preventieve en repressieve maatregelen, omdat repressie zonder preventie eindeloos is en preventie zonder repressie machteloos.

Wij zijn reëel in wat bereikt kan worden. Met de beschikbare middelen, capaciteit en bevoegdheden kunnen we niet alle vormen van onveiligheid of criminaliteit oplossen of wegnemen. Voorbeeld hiervan is online criminaliteit: lokaal kunnen we op het voorkomen ervan weinig invloed uitoefenen, behalve inzetten op het weerbaar maken van onze inwoners.

Delft is een levendige stad waarin behoeften rondom veiligheid verschillen. Wat voor de één een gezellig feest of evenement is, zorgt bij de ander voor overlast of onveiligheid. We zoeken voortdurend naar die balans: een veilige stad waar criminaliteit het dagelijks leven niet belemmert, maar wél een stad waar we bewust de ruimte bieden om de teugels af en toe te laten vieren.

Overzicht beleidsindicatoren schone stad

Terug naar navigatie - 6.1 Wat willen we bereiken - Overzicht beleidsindicatoren schone stad
Schone en veilige stad Stand JR: Streven: PB 2027 Streven: 2030
% Tevreden bewoners over openbare ruimte 78% 79% 85%


Deze indicator in de programmabegroting beslaat één jaar, terwijl de Staat van Delft (https://delft.raadsinformatie.nl/document/16948399/1?connection_type=16&connection_id=1165706) een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicator te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar.

Overzicht beleidsindicatoren veilige stad

Terug naar navigatie - 6.1 Wat willen we bereiken - Overzicht beleidsindicatoren veilige stad

 

Veilige stad Stand JR: Streven: PB 2027 Streven: 2030
% Voelt zich veilig in de buurt 83% 89% 90%
Veiligheidsindex: misdrijven +5% - 5% - 5%
Jeugdcriminaliteit: % minderjarige verdachten 12% 11,5% 10,5%


Deze indicatoren in de programmabegroting beslaan één jaar, terwijl de Staat van Delft (https://delft.raadsinformatie.nl/document/16948399/1?connection_type=16&connection_id=1165706) een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicatoren te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar.

Toelichting op de beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - 6.1 Wat willen we bereiken - Toelichting op de beleidsindicatoren

% Tevreden bewoners over de openbare ruimte
De indicator '% Tevreden bewoners over de openbare ruimte' is een indicator die door meting (DIP) gescoord wordt. Het percentage voor de indicator Tevreden bewoners betreft de scores neutraal, tevreden en zeer tevreden bewoners over de openbare ruimte.

% Voelt zich veilig in de buurt
 De indicator ‘% Voelt zich veilig in de buurt’ is een indicator die elke 2 jaar wordt gemeten in de Omnibusenquête. Het percentage geeft aan hoeveel deelnemers de vraag “voelt u zich veilig in de buurt” positief beantwoorden.

Veiligheidsindex: misdrijven
Het aantal aangiftes van misdrijven ('door de politie opgemaakte processen-verbaal van misdrijven'). De veiligheidsindex is aan het begin van de periode 100. Als de veiligheidsindex stijgt, naar bijvoorbeeld 102, dan neemt de criminaliteit toe. Als de veiligheidsindex zakt naar 98, dan neemt de criminaliteit af. We streven dus naar een afname van de criminaliteit in 2026: van 100 naar 95. Vanwege de coronapandemie is het aantal misdrijven aanzienlijk gedaald. Om die reden verplaatsen we het ijkpunt naar 2022 in plaats van 2021. We streven naar een vermindering van alle misdrijven. Bron: data.politie.nl.
 
Jeugdcriminaliteit: % minderjarige verdachten
De indicator Jeugdcriminaliteit is een indicator die uit het incidentenregistratiesysteem van de politie komt en het aandeel minderjarigen weergeeft in het totale aantal geregistreerde verdachten. Het streven voor 2030 is naar beneden bijgesteld, omdat we verwachten dat de activiteiten die we uitvoeren in het kader van Preventie met Gezag impact gaat hebben op de langere termijn.

6.2 Wat gaan we ervoor doen

Wat willen we bereiken?

Terug naar navigatie - 6.2 Wat gaan we ervoor doen - Doelstellingen

Beheer en onderhoud openbare ruimte schone stad

Terug naar navigatie - 6.2 Wat gaan we ervoor doen - Doelstellingen - Beheer en onderhoud openbare ruimte schone stad

Integrale herinrichtingsprojecten
In 2021 is besloten grootschalige werkzaamheden, zoals riolering en wegen, te koppelen aan een bredere kwaliteitsimpuls voor een wijk of buurt: de integrale herinrichtingsprojecten (voorheen gevel-tot-gevel-aanpak). Met kwaliteitsimpuls bedoelen we dan: ruimte voor groen, ontmoeten en bewegen, en een openbare ruimte die goed toegankelijk en verkeersveilig is. In de ontwerpfase wordt volgens het principe ‘samen maken we de stad’ nauw afgestemd met partners in de wijken en de inwoners. De komende jaren zetten we deze aanpak voort. Tot en met 2028 zijn hier aanvullende financiële middelen voor beschikbaar. In het integrale beheerplan (zie hierna) zullen we een voorstel doen om de integrale herinrichting structureel te kunnen doorzetten.

Vergroten regie ondergrond
Delft is een compacte stad. Onze ambities op het gebied van klimaatadaptatie en de energietransitie vragen ruimte in de ondergrond naast de reguliere beheeropgaven en alles wat er al ligt. Deze ruimte is op veel plaatsen in Delft niet vanzelfsprekend beschikbaar. Daarnaast gaat de kwaliteit van de bodem achteruit. Daarom stellen we een Visie op de ondergrond op. Met de Visie op de ondergrond geeft de gemeente aan hoe we nu en in de toekomst om willen gaan met de ondergrond. We gaan de ondergrond beter beschermen, benutten en beheren en pakken meer regie op de ondergrondse ruimte.

Vergroenen openbare ruimte
Met het vaststellen van het beheerplan Groen en water 2024-2027 is budget vrijgemaakt voor vergroening van de openbare ruimte. We zorgen voor meer groen in de openbare ruimte en verbeteren zo de leefomgeving. Dit doen we om de stad gezonder, koeler en beter bestand te maken tegen het klimaat. Meer groen zorgt ook voor meer planten en dieren in de stad, wat de biodiversiteit vergroot. Conform de nota dierenwelzijn zetten we ons in voor een dier- en natuurvriendelijke aanpak bij plaagdierbestrijding, met meer oog voor een preventieve benadering. Daarnaast vinden we het belangrijk dat inwoners en bedrijven kunnen meedenken en meedoen met het vergroenen van hun buurt.  

Minder afvaloverlast, betere afvalscheiding en meer hergebruik van grondstoffen.
In 2024 is het afvalbeleidsplan ‘Grip op Delfts Afval’ vastgesteld. Als onderdeel van dit plan werken we samen met inwoners en woningcorporaties aan een verbetering van het aanbiedgedrag van (grof)vuil met als doel het terugdringen van overlast en het stimuleren van het hergebruik van materialen. De kosten van de verwerking van restafval zijn onderhevig aan een sterke prijsstijging. Door belastingmaatregelen zullen deze kosten stapsgewijs verdrievoudigen richting 2035. In Delft produceren de inwoners tweemaal zoveel restafval dan de landelijke doelstelling (210 kilo per persoon per huishouden in plaats van 100 kg). Er is een trendbreuk nodig in het aanbiedgedrag om afval betaalbaar te houden en grondstoffen te hergebruiken in plaats van te verbranden. Om de impact van de invoering van een prijsprikkel (restafvaltarief) te bepalen voeren we een impactanalyse uit. Daarnaast vergroten we in 2027 de inzet op een betere scheiding van GFT-afval door gerichte voorlichting aan inwoners, met als doel de hoeveelheid GFT in het restafval te verminderen.

Maatregelen

Integrale herinrichtingsaanpak

We zetten de integrale herinrichtingsaanpak voort door grootschalige werkzaamheden aan wegen en riolering te combineren met investeringen in vergroening, ontmoeten, bewegen, toegankelijkheid en verkeersveiligheid. In 2027 starten werkzaamheden in Voorhof Zuid-Oost, de Buitenhof en Hof van Delft fase 3.

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

We vervangen de afzonderlijke beheerplannen voor onder meer civiele kunstwerken, wegen, groen, openbare verlichting, spelen, bebording en technische systemen door één integraal beheerplan Openbare Ruimte. Hiermee versterken we de samenhang in het beheer en sluiten we beter aan bij diverse beleidsambities. De voorstellen leggen we vóór de Kadernota 2028 ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad.

Visie op de ondergrond

We stellen een Visie op de ondergrond op die we in 2027 ter besluitvorming voorleggen aan de raad. Hiermee beschermen, benutten en beheren we de schaarse ondergrondse ruimte beter en pakken we meer regie op de ondergrondse ruimte.

Vergroening Openbare Ruimte

We zetten het project ‘100 straten groen’ voort. Dit doen we om groene initiatieven van bewoners en bedrijven, op locaties waar we de komende jaren niet aan de slag gaan, te ondersteunen en te realiseren. Ook planten we extra bomen op plekken waar deze de afgelopen jaren zijn uitgevallen, bijvoorbeeld als gevolg van stormschade. Vooruitlopend op het plaatsen van de nieuwe boom bereiden we de ondergrond goed voor door nieuwe grond aan te brengen (bij bomen in verharding) of grond te verrijken (bij bomen in gazon of beplanting). Hierdoor kunnen deze bomen gezond, oud en groot worden. En juist grote bomen dragen, door schaduw, verdamping en waterberging, bij aan een klimaatbestendigere stad. 

Aanpakken van afvaloverlast en verbeteren afvalscheiding

We voeren het afvalbeleidsplan Grip op Delfts Afval uit door samen met inwoners, woningcorporaties en Avalex het aanbiedgedrag van (grof)afval te verbeteren. Daarnaast voeren we een impactanalyse uit naar een mogelijke prijsprikkel voor restafval, zetten we in op betere GFT-scheiding en verminderen we bijplaatsingen met een datagedreven aanpak, een passysteem en geoptimaliseerde inzameling.

Openbare orde en veiligheid veilige stad

Terug naar navigatie - 6.2 Wat gaan we ervoor doen - Doelstellingen - Openbare orde en veiligheid veilige stad

Openbare orde en veiligheid

Wij staan klaar om doelgericht in te zetten op incidenten of ontwikkelingen met een maatschappelijke impact op de openbare orde en veiligheid in buurten en wijken. Wij zetten een stap naar voren, in die wijken en buurten waar het nodig is, om de veiligheids- en leefbaarheidsproblematiek samen met onze partners en inwoners aan te pakken (aanpak van hotspots). Hiermee zetten wij in op het bevorderen van zowel objectieve als subjectieve veiligheid. Dit wordt ondersteund door een bredere benutting van het bestaande instrumentarium.

Om nog beter in te spelen op veiligheidsontwikkelingen is het noodzakelijk om een goed beeld te hebben van wat er speelt in de wijken en buurten. Met campagnes willen wij de meldings- en aangiftebereid bevorderen.

We hechten sterk aan het demonstratierecht. Het is een groot goed dat eenieder van dit recht gebruik kan maken; uitwisseling van ideeën, met elkaar in discussie gaan en je vrij kunnen uitspreken horen bij de kernwaarden van de democratie. We hebben in de afgelopen jaren een grote toename van demonstraties in onze stad gezien. Ook komend jaar zullen wij deze, samen met onze veiligheidspartners, blijven faciliteren om het verloop van demonstraties voor eenieder zo veilig mogelijk te laten plaatsvinden.

Samen met de inwoners en onze (veiligheids)partners gaan we naar nieuwe tradities van de jaarwisseling. Daarbij geven wij ruimte aan nieuwe initiatieven uit de buurt en uit de wijk of stimuleren wij oude tradities, zoals vreugdevuren of een buurtfeest.

Gedigitaliseerde criminaliteit
De aanpak van dit thema is gericht op preventie. We willen voorkomen dat onze inwoners slachtoffer worden van gedigitaliseerde criminaliteit en dat ze weten wat ze wél moeten doen als ze slachtoffer zijn geworden. De aanpak hiervan wordt lokaal, regionaal en landelijk doorgezet. We blijven door middel van campagnes, communicatie, activiteiten en samenwerking inzetten op het vergroten van de online weerbaarheid van mensen. Daarbij staan bewustwording, herkenning, de eigen verantwoordelijkheid en preventie centraal.

We bereiken onze inwoners op verschillende manieren:

  1. Campagnes: zoals de week van de veiligheid en andere regionale of landelijke campagnes die geschikt/passend zijn voor Delft.
  2. Communicatie: door via de Stadskrant, sociale media en andere bronnen te communiceren over actuele veiligheidsthema’s in Delft, zoals bijvoorbeeld nepagenten.
  3. Activiteiten: we organise(e)r(d)en ‘Echt of Nep’, een ‘digimarkt’ of andere bijeenkomsten waarin doelgroepen kennis en ervaring opdoen over online criminaliteit.
  4. Samenwerking met partners: we werken samen met de digitaal wijkagent, ouderenbonden, de bibliotheek, banken, online jongerenwerk en meer. We sluiten aan bij regionale overleggen en volgen relevante ontwikkelingen.

Ondermijning
De aanpak van ondermijning is gericht op het beperken van de gevolgen van georganiseerde misdaad op de samenleving. De gemeente Delft wil optimaal weerbaar worden, zijn en blijven tegen ondermijning, waarbij de focus ligt op drugshandel en mensenhandel.

In 2027 werken we verder aan de aanpak van ondermijning. Met een focus om organisatie- en stadsbreed meer structurele aandacht te krijgen voor het onderwerp ondermijning.

De ambitie van de gemeente is om de komende jaren de aanpak ondermijning verder te versterken door aan de volgende doelen te werken:

  • Bewustzijn van ondermijning en het willen aanpakken. We zetten hierbij als gemeente in op het aanbieden van trainingsmomenten, het opstellen van artikelen en pagina's en het ontwikkelen van een programma in de week van de Ondermijning & Week van de Veiligheid.
  • Jaarlijks nemen we deel aan een campagne van Meld Misdaad Anoniem om de meldingsbereidheid te verbeteren. Hierbij maken we ook gebruik van het netwerk van ketenpartners zoals woningcorporaties en politie. We sluiten aan bij de leefbaarheidsoverleggen in de Delftse wijken.
  • Weerbaar zijn tegen ondermijning. Hierbij zetten we als gemeente in op het up-to-date houden van het Veiligheidsinformatieknooppunt, het aansluiten bij (regionale) kenniskringen, het actualiseren en toepassen van bestuurlijk maatregelen en relevante lokale overleggen.
  • Samen met de partners de schadelijke effecten van ondermijning bestrijden. Hierbij zetten we als gemeente in op het organiseren van integrale controles, evenals overleg met interne afdelingen over bestuurlijke maatregelen en mogelijkheden.
  • We versterken de aanpak van ondermijning door de samenwerking met ketenpartners te intensiveren. We verkennen samen met woningcorporaties de mogelijkheid van een convenant voor het uitwisselen van signalen en gezamenlijk op te kunnen treden tegen vormen van mensenhandel in woningen.
  • Signalen, meldingen en trends zijn de basis van het lokaal signalenoverleg. Hier werken we samen met (interne) partners aan het aanpakken van de ondermijnende criminaliteit. In de bredere aanpak sluiten we aan bij regionale casussen.
  • De aanpak van de mensenhandel blijft een aandachtspunt in de bredere aanpak van de ondermijning. De komende periode leggen we de focus op de 'facilitatorsaanpak'. Samen met partners en randgemeenten werken we samen om dit regionaal aan te pakken. De facilitatorsaanpak is het gericht aanpakken van de mensen en bedrijven op de achtergrond — zoals een verhuurder of boekhouder — die de misdaden van criminelen met hun diensten mogelijk maken.
  • Handhaving in specifieke casuïstiek zetten we onverminderd voort. Waar nodig scherpen we de inzet van beleid aan of zoeken we naar intensievere samenwerking met ketenpartners.

(Preventie) jeugdoverlast
Voor de aanpak van jeugdoverlast werken we volgens de Werkwijze preventie en aanpak jeugdoverlast Delft, die aansluit bij het landelijke 7-stappenmodel. Door actuele problematiek en trends te monitoren, kunnen signalen van jeugdoverlast vroegtijdig worden opgepakt en kan, waar nodig, gefaseerd worden opgeschaald. In 2027 zetten we de uitvoering van de Werkwijze preventie en aanpak jeugdoverlast Delft voort.

Aanvullend op deze werkwijze is in 2026, in het kader van Preventie met Gezag, de Persoonsgerichte Aanpak (PGA) Jeugdoverlast ontwikkeld. Deze richt zich op individuele jongeren binnen hinderlijke en/of overlastgevende groepen. De aanpak draagt enerzijds bij aan het vroegtijdig terugdringen van overlastgevend groepsgedrag en anderzijds aan het bieden van passende ondersteuning om te voorkomen dat jongeren afglijden naar criminaliteit. De aanpak is ondergebracht bij de Zorg- en Veiligheidskamer Delft en wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking met politie, jongerenwerk en andere ketenpartners.

Jongeren ontmoetingsplekken (JOP)
Op diverse locatie in Delft is jeugdoverlast een terugkerend probleem. Er zijn diverse maatregelen genomen om de overlast terug te dringen. Zo is er extra inzet gepleegd vanuit het jongerenwerk, Toezicht & Handhaving en de politie en is er een (tijdelijk) cameratoezicht ingesteld. Aanvullend op deze interventies worden aanpassingen aangebracht in de openbare ruimte zoals het plaatsen van jongeren ontmoetingsplek(ken) (JOP). Met deze aanpassingen wordt beoogd positief gedrag te stimuleren. Voor de opgroeiende jeugd wordt ruimte gecreëerd voor een gezonde en veilige ontwikkeling. De maatregelen in de openbare ruimte zijn aanvullend op het bestaande aanbod en de al ingezette voorzieningen en interventies in de wijk.

Zorg en veiligheid

Preventie met Gezag
Het programma Preventie met Gezag heeft als hoofddoel om te voorkomen dat kinderen, jongeren en jongvolwassenen in aanraking komen met crimineel gedrag of daarin afglijden. Met het programma zetten we een breed pakket aan interventies in, gericht op het voorkomen, signaleren en aanpakken van jeugdcriminaliteit. Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft opnieuw middelen toegekend voor het programma. Daarmee kunnen we onze krachtige samenwerking tegen jeugdcriminaliteit in Delft-West in ieder geval voorzetten tot en met 2029.

In 2025 was 12,0 procent van de in Delft wonende verdachten minderjarig. In 2024 ging dit om 12,1 procent en in 2023 15,5 procent. De impuls van Preventie met Gezag zal naar verwachting bijdragen aan het doortrekken van deze positieve lijn. Preventie met Gezag is gestoeld op de langdurige aanpak van jeugdcriminaliteit. Daarom bouwen we voort op de bestaande inzet die effectief lijkt te zijn en vullen we deze aan met interventies en initiatieven die het programma verder versterken.

Zo zetten we de bestaande inzet van het jongerenwerk (online en fysiek) voort en blijven we investeren in de nazorg van ex-gedetineerde jongeren via de nazorgcoaches van Delft Support. Ook continueren we waardevolle interventies binnen het onderwijs, zoals het signalenoverleg Veiligheid in en om de School en de preventieve verzuimgesprekken. Daarnaast is in 2026 de interventie Kansrijk van start gegaan, waarmee de forensische expertise van de jeugdreclassering preventief wordt ingezet in leerplichtzaken. Deze interventie zetten we voort in 2027. Aanvullend op de Persoonlijke Aanpak Delft (PAD) is een persoonsgerichte aanpak ontwikkeld gericht op jongeren die veelvuldig in groepsverband overlastgevend in beeld komen, de PGA Jeugdoverlast.

Tot slot versterken we de samenwerking met informele organisaties en sleutelfiguren uit de wijk. Delft is één van de vijf Preventie met Gezag-gemeenten die deelneemt aan een pilot van het ministerie van Justitie & Veiligheid en drie andere ministeries, gericht op structurele samenwerking met informele organisaties. In 2026 zijn de eerste stappen gezet op de pilot op te starten en in 2027 zetten we in op de verdere versterking van de samenwerking met informele organisaties en sleutelfiguren. Zij vormen een waardevolle schakel naar groepen die minder goed worden bereikt door de overheid.

Jeugdcriminaliteit & voorkomen jonge aanwas
Om te voorkomen dat steeds meer jonge mensen in aanraking komen met georganiseerde (drugs)criminaliteit, is het van belang om de weerbaarheid van jongeren te versterken en jongeren die in de knel zitten zo vroeg mogelijk passende hulp te bieden. In Delft leggen we de focus op het versterken van de interveniërende rol van het onderwijs. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de doorlopende leerlijn van Dealbreakers, met interactieve voorlichtingen voor leerlingen; docenten en ouders van het primair en voortgezet onderwijs. Hierbij wordt de gemeente (financieel) ondersteund door het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum. De doorlopende leerlijn is geëvalueerd op effectiviteit en wordt momenteel doorontwikkeld om zo effectief te kunnen optreden tegen jonge aanwas in (drugs)criminaliteit.

Naast de doorlopende leerlijn wordt er maatwerk geleverd en worden er extra lessen aangeboden, bijvoorbeeld van Halt. Halt verzorgt daarnaast de Halt Wijkinterventie: een individuele aanpak die een buitenstrafrechtelijke oplossing biedt voor jongeren die bijvoorbeeld vernielingen plegen, uitschelden of stelen. Naast de interveniërende rol van het onderwijs wordt er ingezet om sport als middel te gebruiken ter algemene preventie.

Persoonlijke Aanpak Delft (PAD)
Voor jongeren die crimineel en/of overlastgevend in beeld komen, bestaat de Persoonlijke Aanpak Delft (PAD). De PAD heeft als doel om (afglijden naar) overlastgevend en/of crimineel gedrag van Delftse jongeren te doen stoppen. Binnen de aanpak werken we nauw samen met politie, (jeugd)reclassering, Raad voor de Kinderbescherming en Delft Support. Gezamenlijk stellen we een plan van aanpak op en zetten we een PAD-coach in. De PAD-coach ondersteunt de jongere bij praktische zaken, zoals schulden en dagbesteding, en fungeert als aanspreekpunt voor de betrokken professionals.

In 2027 zetten we de aanpak voort en versterken we deze waar nodig in het kader van Preventie met Gezag. Daarbij besteden we extra aandacht aan het actief betrekken van het gezin/systeem. Zij spelen een belangrijke rol in een duurzame gedragsverandering. Ook blijven we inzetten op de doelgroep rivaliserende jeugd, zowel op lokaal als regionaal niveau. Door het versterken van de PAD dragen we bij aan het afbuigen van criminele carrières bij de jonge aanwas en doorgroeiers.

Persoonsgerichte Aanpak Complexe Casuïstiek (0-100)
De Persoonsgerichte Aanpak Complexe Casuïstiek (PGA) richt zich op situaties waarin sprake is van meervoudige en complexe problematiek die een integrale inzet vanuit het zorg-, straf en bestuursrechtelijk domein vereist. Het doel van deze aanpak is het voorkomen en verminderen van maatschappelijke uitval, ernstige overlast en criminaliteit.

Binnen deze aanpak werkt de Zorg- en Veiligheidskamer nauw samen met diverse ketenpartners. Op basis van een gezamenlijk opgesteld plan van aanpak wordt toegewerkt naar een duurzame en persoonsgerichte maatwerkoplossing, waarbij zowel de veiligheid als het welzijn van de betrokken persoon en diens omgeving centraal staan.

De komende jaren blijven wij inzetten op het voorzetten van de PGA en het versterken en continueren van de samenwerking met het Zorg- en Veiligheidshuis onder meer binnen de levensloopaanpak en de huiselijk geweld aanpakken: MDA++ en de ex-partnerstalkingsaanpak.

Radicalisering en extremisme
Vanuit de aanpak radicalisering en extremisme zetten we ons in Delft in om radicalisering en extremisme te voorkomen en tegen te gaan.

De districtelijke aanpak is sterk en bovengemiddeld ontwikkeld, blijkt uit een procesevaluatie uit 2026. De opgave voor 2027 ligt daarom niet in het opnieuw opbouwen van de aanpak, maar in het toekomstbestendig maken ervan. Daar gaan we vanaf 2027 gericht mee aan de slag op basis van het nationale dreigingsbeeld en wat we lokaal en districtelijk op ons af zien komen. Zo radicaliseren steeds meer jeugd en jongvolwassenen in een snel tempo, zowel on- als offline. In 2027 werken we daarom samen met partners en collega’s aan de vroegtijdige preventie van radicalisering onder jongeren (8 t/m 27 jaar). Dit doen we door te zijn waar de jongeren zijn: binnen het onderwijs, bij het jongerenwerk, online en op straat. We werken daarin domeinoverstijgend, efficiënt en maken zoveel mogelijk gebruik van wat er al is aan erkende interventies en bestaande netwerken. Voor partners en organisaties die de meeste signalen opvangen en/of doorzetten en die werken met risicovolle groepen bieden we gerichte trainingen en voorlichtingen aan. Denk hierbij aan de politie, jongerenwerk en de GGZ. Hiermee handelen we snel en adequaat op nieuwe signalen en meldingen die ertoe doen. Delft ontvangt voor het uitvoeren van deze districtelijke aanpak middelen van de NCTV.

6.3 Wat mag het kosten

Overzicht mutaties

Terug naar navigatie - 6.3 Wat mag het kosten - Overzicht mutaties
(bedragen × € 1.000) Begroting 2027 Raming 2028 Raming 2029 Raming 2030
Schone en veilige stad
Stand Programmabegroting 2026-2029 -38.398 -38.502 -39.021 -36.607
Kadernota 2027 - -119 -119 -492
Coalitieakkoord 'Delft pakt door' -271 - - -
Gemeentefonds - meicirculaire 2026 -20 - - -
Nominale ontwikkeling 48 114 107 156
Actualisering kapitaallasten 498 858 893 -1.609
Reserves en voorzieningen -595 -510 -410 -325
Bijstelling bestaand en nieuw beleid
- vrijval stelpost Areaaluitbreiding 1.640 - - -
- correctie overige opbrengsten -1.183 -1.192 -1.192 -1.192
- overige mutaties -959 -946 -937 -860
Totaal - Schone en veilige stad -39.240 -40.297 -40.680 -40.929

Toelichting op de mutaties

Terug naar navigatie - 6.3 Wat mag het kosten - Toelichting op de mutaties

Stand Programmabegroting 2026-2029
Het saldo van de Programmabegroting 2026-2029 is het vertrekpunt voor de opbouw van de nieuwe Programmabegroting 2027-2030. In dit saldo is rekening gehouden met de begroting die is vastgesteld in de raadsvergadering van 13 november 2025,
de septembercirculaire (15e begrotingswijziging 2025) en de decembercirculaire (5e begrotingswijziging 2026) over de uitkeringen uit het gemeentefonds. 

Kadernota 2027 
In de Kadernota 2027 (vastgesteld op 2 juli 2026) zijn voorstellen opgenomen voor ophoging van de voorziening Riolering en een daarmee samenhangende verhoging van het tarief voor de rioolheffing. Ook voor de afvalinzameling is rekening gehouden met extra lasten als gevolg van het Rijksbesluit verbrandingstarief en een daarmee samenhangende tariefstijging. Verder is de investering Bruggen over de Schie (€ 3,5 miljoen) verwerkt en een bijstelling van het vergroenen van de Gasthuisplaats (€ 950.000). Toegevoegd zijn de jaarlijkse investeringen beheerplan Civiele constructies (€ 4 miljoen), beheerplan Groen en water (€ 2 miljoen), Waterberging (€ 0,6 miljoen), beheerplan Openbare verlichting (€ 2,5 miljoen), Speelplekken (€ 0,5 miljoen), Stadsvernieuwing (€ 230.000), Verkeersvoorzieningen (€ 0,4 miljoen) en Tractie (€ 278.000) in de jaarschijf 2029 (10e begrotingswijziging 2026). 

Coalitieakkoord 'Delft pakt door' (hogere lasten € 271.000)
Voor de uitvoering van het coalitieakkoord zijn in het jaar 2027 budgetten geraamd voor de bewegingen Versnellen betaalbaar wonen en Gezonde en eerlijke stad. Dit betreft met name vergroening van de openbare ruimte en veiligheid (aangiftebereidheid, inclusie). Voor de verdere uitwerking in 2027 volgt begin volgend jaar een nader voorstel in de voorjaarsrapportage. De vertaling voor de jaren 2028 tot en met 2030 is onderdeel van de Kadernota 2028. 

Gemeentefonds - meicirculaire 2026 (hogere lasten € 20.000) 
In de meicirculaire zijn verschillende taakmutaties en (bijstellingen van) decentralisatie- en integratie-uitkeringen opgenomen. 

  • Wet op de lijkbezorging
    De inwerkingtreding van de modernisering van wet op de lijkbezorging is vertraagd. De extra middelen voor implementatie verschuiven naar 2027 (Delft: incidenteel + € 20.000). 

Nominale ontwikkeling 2027 (hogere lasten € 997.000, hogere baten € 1,045 miljoen)
De nominale ontwikkeling betreft de aanpassing van de budgetten aan het prijspeil voor 2027. Een nadere toelichting is opgenomen in het hoofdstuk Toelichting op financiële positie. Binnen de bouwsteen nominale ontwikkeling zijn ook de effecten van de actualisering van de kostenverdeelstaat (de manier waarop afdelingskosten over de programma's worden verdeeld) verwerkt. Dit leidt op onderdelen tot een budgetneutrale herverdeling tussen programma's.

Actualisering kapitaallasten (lagere lasten € 498.000)
Op basis van de realisatie in 2025 is het investeringsprogramma geactualiseerd en zijn kapitaallasten bijgesteld. 

Reserves en voorzieningen (hogere lasten € 595.000)
Tijdens de opbouw van de Programmabegroting 2027-2030 zijn de bestedingen en het verloop van de reserves en voorzieningen geactualiseerd. Hieruit is een aantal aanpassingen naar voren gekomen. De aanpassingen van de bestedingen zijn zichtbaar in de beleidsprogramma's. Hiertegenover staan aanpassingen (van gelijke omvang) van stortingen in en onttrekkingen aan de reserves in hoofdstuk Financiën. Hierdoor is deze actualisatie op begrotingsniveau per saldo budgetneutraal. 
Met betrekking tot de rioolheffing is de storting in de voorziening Vervangingsinvesteringen riolering met € 2,2 miljoen verlaagd en de onttrekking aan de egalisatievoorziening riolering met € 600.000 verhoogd. Mede als gevolg hiervan is de opbrengst rioolheffing met € 2,8 miljoen verlaagd. 
Verder zijn de lasten geraamd die onttrokken worden aan de reserve Degeneratievergoeding.

Bijstelling bestaand en nieuw beleid 

  • Stelpost Areaaluitbreiding (lagere lasten € 1,6 miljoen)
    Het restant van de stelpost Areaaluitbreiding in 2027 is vrijgevallen.
  • Correctie overige opbrengsten (lagere baten € 1,2 miljoen)
    Bij de opschoning van de financiële administratie bleek nog een overige opbrengst geraamd te staan waarvoor geen onderbouwing (meer) beschikbaar is. Deze opbrengst wordt afgeraamd en verrekend met het positieve saldo van het begrotings- en meerjarenbeeld.
  • Overige mutaties (hogere lasten € 959.000)
    De overige mutaties bestaan voornamelijk uit (personeels-)kosten die (budgetneutraal) worden herverdeeld tussen programma's. 

Overzicht investeringen

Terug naar navigatie - 6.3 Wat mag het kosten - Overzicht investeringen
Investeringen (bedragen × € 1.000) Toegekend bedrag Realisatie t/m 2025 Jaarschijf 2026 o.v.v. NJR26 Fasering
Schone en veilige stad Cat. 2026 2027 2028 2029 2030
Begraafplaatsen Plan 200 - 150 50 - - -
Beheerplan civiele constructies Plan 40.005 17.632 6.413 4.999 2.689 4.136 4.136
Beheerplan groen en water Plan 13.837 2.863 2.696 2.181 1.961 2.068 2.068
Waterberging Plan 4.321 656 1.146 659 620 620 620
Beheerplan openbare verlichting Plan 19.507 4.595 3.503 3.406 2.833 2.585 2.585
Beheerplan wegen Plan 29.652 7.795 3.292 5.410 5.297 3.929 3.929
Gasthuisplaats Plan 2.450 384 116 1.950 - - -
Gelatineverbinding Plan 27.777 847 600 1.200 1.500 1.500 4.000
Gelatineverbinding - bijdrage derden Plan -17.959 - - - - - -
Verbreding Delftse Schie Plan 4.967 - - 4.967 - - -
Idem - bijdrage derden Plan -1.040 - - -1.040 - - -
Gevel tot gevel Plan 6.554 729 2.972 1.714 1.139 - -
GO-Openbare ruimte bovenplanse voorzieningen Agenda 4.100 - - 1.000 2.000 1.100 -
Integrale herinrichting Voorhof NW Plan 23.057 - - - - 6.191 16.866
Rioolinvesteringen kostenverhaal Plan 9.950 4.975 1.001 1.000 2.974 - -
Schieoevers (bovenwijkse) voorzieningen Agenda 5.500 - - - - - 2.750
Speelplekken Plan 4.146 1.540 583 500 489 517 517
Aanvulling speelplekken Delft west Plan 510 37 260 213 - - -
Stadsvernieuwing Plan 1.794 469 372 245 232 238 238
Tractie BM 1.447 - 335 278 278 278 278
Uitbreiding Vulcanusweg Plan 184 166 18 - - - -
Verkeersvoorzieningen Plan 2.727 685 387 420 407 414 414
Vervangen beheersystemen openbare ruimte BM 600 163 212 225 - - -
Totaal 184.286 43.536 24.056 29.377 22.419 23.576 38.401

Toelichting op de investeringen

Terug naar navigatie - 6.3 Wat mag het kosten - Toelichting op de investeringen

Diverse investeringen zijn gebaseerd op de huidige beheerplannen. Zie hiervoor ook de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen. Uitdaging bij de besteding van de investeringsgelden is onder andere de capaciteit. Het betreft hier zowel de arbeidsmarkt (juiste mensen op de juiste plek), als de beschikbare capaciteit op de markt (om projecten voor te bereiden en uit te voeren).

Begraafplaatsen (€ 50.000)
Voor de vervanging van diverse objecten op de begraafplaatsen is in 2027 € 50.000 beschikbaar. 

Beheerplan Civiele constructies (€ 4.999.000)
In het beheerplan Civiele Constructies zijn investeringen opgenomen voor de vervanging van het areaal aan bruggen, kademuren en andere constructies. Voor 2027 is aanvullend rekening gehouden met afrekening van de Provincie ZH inzake de investeringen in de bruggen over de Schie 

Beheerplan Groen en water (€ 2.181.000)
In het beheerplan Groen en Water zijn aanvullende investeringsmiddelen opgenomen voor onder andere de vervanging van het groen in de stad. 

Waterberging (€ 659.000)
Het investeringsbudget waterberging zetten we in voor de realisatie van waterberging in de openbare ruimte.

Beheerplan Openbare verlichting (€ 3.406.000)
Conform het beheerplan Openbare verlichting zijn middelen beschikbaar voor de vervanging van de openbare verlichting. 

Beheerplan Wegen (€ 5.410.000)
Conform het beheerplan Wegen zijn middelen opgenomen voor vervangingsinvesteringen in wegen.

Gasthuisplaats (€ 1.950.000)
De raad heeft een investeringsbudget goedgekeurd voor in totaal € 2.450.000 voor het vergroenen van de Gasthuisplaats. De voorbereidende werkzaamheden vinden plaats tot en met 2026. De verwachte uitvoering vindt plaats in 2027. 

Gelatinebrug (€ 1.200.000)
De verdere voorbereiding van de Gelatinebrug staat voor 2027 op de begroting.

Verbreding Delftse Schie (€ 4.967.000)
Het verplaatsen van ligplaatsen en loswallen (€ 4,1 miljoen) en het verzwaren van de Marconiweg (€ 0,8 miljoen) staat voor 2027 op de begroting.

Verbreding Delftse Schie (-/- € 1.040.000)
Tegenover de uitgaven staan in 2027 de inkomsten vanuit MRDH en de versnellingsgelden van het Rijk.

Gevel tot gevel (€ 1.714.000)
Voor de gevel-tot-gevelaanpak is voor 2027 € 1,7 miljoen gereserveerd.

GO - OR bovenplanse voorzieningen (€ 1.000.000)
Voor investeringen in de openbare ruimte in gebiedsontwikkeling (niet zijnde Schieoevers) is € 1,0 miljoen gereserveerd.

Rioolinvesteringen kostenverhaal (€ 1.000.000)
Betreft de investeringen in de uitbreiding van rioolcapaciteit.

Beheerplan Spelen (€ 500.000)
Vanuit het beheerplan Spelen is in 2027 € 500.000 beschikbaar om de toestellen en de ondergrond van speelplekken in de openbare ruimte te vervangen.

Aanvulling speelplekken Delft-West (€ 213.000)
In 2027 staat de afronding van de aanvullende investeringen in speel- en sportaanbod in Buitenhof en speelplekken Voorhof Zuid-Oost op de begroting.

Stadsvernieuwing (€ 245.000)
Met het budget stadsvernieuwing is het mogelijk om binnen projecten specifieke aanpassingen te doen, onder andere op basis van wensen van bewoners.

Tractie (€ 278.000)
Het gemeentelijk wagenpark wordt deels vervangen. Onder het wagenpark vallen bijvoorbeeld de auto’s voor het serviceteam en de middelen voor de gladheidbestrijding. 

Beheerplan verkeersvoorzieningen (€ 420.000)
Voor de vervanging van de verkeersregelinstallaties is investeringsbudget beschikbaar gesteld.

Vervanging beheersysteem (€ 225.000)
De afronding van de vervanging van het beheersysteem Openbare Ruimte is voorzien in 2027.