9 Werk en inkomen

Inkomensverstrekking en armoedebestrijding
De gemeente biedt inkomensondersteuning aan mensen die geen werk en geen andere bron van inkomsten hebben. Daarnaast ondersteunen we mensen met een laag inkomen met bijzondere bijstand en onze minimaregelingen. We blijven streven naar een zo groot mogelijk bereik van onze inkomensregelingen om de gevolgen van armoede te verzachten en ervoor te zorgen dat inwoners met een laag inkomen mee kunnen doen in Delft.

Werk en re-integratie
We financieren de werkgelegenheid voor de werknemers Sociale Werkvoorziening (SW) en Beschut Werk. De SW-medewerkers en Beschut Werk-medewerkers zijn allen in dienst van Werkse!. Bij de start van de Participatiewet is de toegang tot de sociale werkvoorziening afgesloten. Het aantal SW-medewerkers daalt door natuurlijk verloop daardoor jaarlijks. Voor de instroom in het nieuwe Beschut Werk geldt een rijkstaakstelling. De uiteindelijke omvang van het nieuwe Beschut Werk zal één derde zijn van het bestand van de voormalige Wet sociale werkvoorziening (Wsw).

Schuldhulpverlening
Inwoners met geldzorgen en/of schulden kunnen in Delft terecht bij (de partners) van Geldzaken voor Elkaar en de gemeente Delft. Zij helpen met het op orde brengen en inzicht geven in de financiële administratie, het maken van betaalafspraken en het opstarten van een schuldregeling. We streven ernaar dat zo min mogelijk inwoners geldzorgen en/of schulden hebben.

In 2025 heeft de raad de Nota Schuldhulpverlening 2025-2028 vastgesteld. In deze nota zijn vier ambities opgenomen:

1. Wij willen dat inwoners kunnen omgaan met geld;
2. Wij willen meer inwoners met geldzorgen en/of beginnende betaalachterstanden eerder bereiken en laagdrempelig hulp bieden;
3. Wij willen meer inwoners helpen met het oplossen van problematische schulden en snel perspectief bieden op een schuldenvrije toekomst;
4. Wij willen vanuit onze rol als schuldeiser niet onnodig hoge schulden veroorzaken en de totstandkoming van schuldregelingen niet in de weg staan. 

Taal en inburgering
Een goede beheersing van de basisvaardigheden lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden is belangrijk om goed te kunnen meedoen in de maatschappij. Gemeenten zijn sinds 1 januari 2022 verantwoordelijk voor de regie op de uitvoering van de Wet inburgering. We voeren de Wet inburgering uit in samenwerking met de regiogemeenten. Doel van de wet is dat inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk meedoen in Nederland.

Deze indicator in de programmabegroting beslaat één jaar, terwijl de Staat van Delft (https://delft.raadsinformatie.nl/document/16948399/1?connection_type=16&connection_id=1165706) een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicator te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar.

Armoede, kansenongelijkheid: bijstand per 1000 inwoners
Het aantal personen met een uitkering op grond van de Participatiewet. Het cijfer is per 1.000 inwoners, 18 jaar en ouder. In Delft hebben, vergeleken met de landelijke cijfers, meer 50-plussers en alleenstaande ouders een bijstandsuitkering. Ondanks de zeer grote vraag naar personeel op de arbeidsmarkt blijken veel van de mensen in de bijstand moeilijk plaatsbaar, mede door medische/psychische problemen. Speciale aanpakken voor onder meer alleenstaande ouders, mensen met psychische kwetsbaarheid en Oekraïense ontheemden, zetten we ook in 2026 door. We streven ernaar dat de omvang van het Delftse uitkeringsbestand in 2030 in lijn is met de landelijke cijfers. Bron: CBS. 

% Kinderen in armoede
Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. In Delft leven meer huishoudens in armoede in vergelijking met het landelijk gemiddelde of gemeenten in de regio Haaglanden (met uitzondering van Den Haag). Eén van de drie ambities uit de in 2023 uitgekomen Nota Armoede is: wij geven perspectief aan kinderen die opgroeien in armoede. Als gemeente verzachten we de gevolgen van armoede voor kinderen bijvoorbeeld door financiële ondersteuningsmaatregelen en het vergroten van kansen voor kinderen, bijvoorbeeld in het onderwijs. Bron: CBS.

Geslaagde schuldhulpverlening
De gemeente heeft de wettelijke taak om zoveel mogelijk inwoners met schulden te ondersteunen. Dat doen we door in te zetten op preventie, vroegsignalering, schuldhulpverlening voor particulieren en zelfstandige ondernemers en het jongerenperspectieffonds. Bron: gemeente Delft. 

Stand Programmabegroting 2026-2029
Het saldo van de Programmabegroting 2026-2029 is het vertrekpunt voor de opbouw van de nieuwe Programmabegroting 2027-2030. In dit saldo is rekening gehouden met de begroting die is vastgesteld in de raadsvergadering van 13 november 2025, de septembercirculaire (15e begrotingswijziging 2025) en de decembercirculaire (5e begrotingswijziging 2026) over de uitkeringen uit het gemeentefonds. 

Kadernota 2027 (lagere lasten € 690.000)
In de kadernota zijn voorstellen opgenomen voor actualisatie van de specifieke uitkering voor de bijstand (BUIG) en een correctie van de indexatie van Werkse! (10e begrotingswijziging 2026). 

Coalitieakkoord 'Delft pakt door' (hogere lasten € 350.000)
Voor de uitvoering van het coalitieakkoord zijn in het jaar 2027 budgetten geraamd voor de bewegingen Gezonde en eerlijke stad en Toekomstbestendige economie. Dit betreft met name de armoedeaanpak en de ondersteuning van studenten. Voor de verdere uitwerking in 2027 volgt begin volgend jaar een nader voorstel in de voorjaarsrapportage. De vertaling voor de jaren 2028 tot en met 2030 is onderdeel van de Kadernota 2028.

Gemeentefonds - meicirculaire 2026 (hogere lasten € 705.000) 
In de meicirculaire zijn verschillende taakmutaties en (bijstellingen van) decentralisatie- en integratie-uitkeringen opgenomen. 

• Wet handhaving sociale zekerheid
  Gemeenten ontvangen middelen voor uitvoering van het wetsvoorstel Handhaving sociale zekerheid (Delft: structureel + € 12.000).
• Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren (DU)
  In aanvulling op het bestaande re-integratiebudget wordt structureel extra budget beschikbaar gesteld gericht op de arbeidsinschakeling van jongeren tot 27 jaar, met name voor informatiepunten Digitale overheid (Delft: structureel + € 57.000). 
• Overheidsbrede dienstverlening (DU)
  Deze uitkering faciliteert gemeenten om laagdrempelige en empathische ondersteuning te bieden bij regelzaken met de (digitale) overheid en om hun regierol in het lokale netwerk in te vullen (Delft: structureel + € 10.000).
• Armoedebestrijding kinderen (DU) 
  De verdeling van de uitkering is geactualiseerd op basis van gegevens van het CBS over kinderen met een kans op armoede (Delft: structureel + € 18.000).
• Participatie (IU)
  De omvang van de integratie-uitkering Participatie wijzigt als gevolg van de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2026 en en toename van de bijdrage voor Beschut werken (Delft: structureel + € 0,6 miljoen).

Nominale ontwikkeling 2027 (hogere lasten € 4,128 miljoen, hogere baten € 70.000)
De nominale ontwikkeling betreft de aanpassing van de budgetten aan het prijspeil voor 2027. Een nadere toelichting is opgenomen in het hoofdstuk Toelichting op financiële positie. Binnen de bouwsteen nominale ontwikkeling zijn ook de effecten van de actualisering van de kostenverdeelstaat (de manier waarop afdelingskosten over de programma's worden verdeeld) verwerkt. Dit leidt op onderdelen tot een budgetneutrale herverdeling tussen programma's.

Reserves en voorzieningen (hogere lasten € 205.000)
Tijdens de opbouw van de Programmabegroting 2027-2030 zijn de bestedingen en het verloop van de reserves en voorzieningen geactualiseerd. Hieruit is een aantal aanpassingen naar voren gekomen. De aanpassingen van de bestedingen zijn zichtbaar in de beleidsprogramma's. Hiertegenover staan aanpassingen (van gelijke omvang) van stortingen in en onttrekkingen aan de reserves in hoofdstuk Financiën. Hierdoor is deze actualisatie op begrotingsniveau per saldo budgetneutraal. 
Voor programma Werk en inkomen zijn voor 2027 en 2028 de lasten geraamd voor de aanpak armoede en schulden die worden onttrokken aan de reserve Beleid en Uitvoering. Daarnaast zijn voor 2027 de lasten geraamd voor 2027 die ten behoeve van standaardisatie worden onttrokken aan de Reserve Organisatie ontwikkeling Werkse!.

Bijstelling bestaand en nieuw beleid

• Actualisering rente (lagere lasten € 53.000)
  Op basis van de huidige investeringsplanning en het saldo op onze rekening schatkistbankieren daalt de toegerekende rente.
• Overige mutaties (hogere lasten € 9.000)
  De overige mutaties bestaan voornamelijk uit (personeels-)kosten die (budgetneutraal) worden herverdeeld tussen programma's.