Financiële positie

De positieve saldi betekenen dat de nieuwe begroting voor 2027 structureel in evenwicht is. Ook voor de jaren 2028 tot en met 2030 is sprake van structureel evenwicht. Een overzicht van de incidentele baten en lasten in deze begroting is opgenomen bij de verzameloverzichten. Hierbij hoort ook het complete overzicht van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves.

Voor de beoordeling van het begrotingsevenwicht schrijft het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) het gebruik van het financiële kengetal Structurele exploitatieruimte voor. Dit kengetal vergelijkt de structurele baten en structurele lasten met de totale baten. In het begrotingsjaar 2027 is de structurele exploitatieruimte voor Delft 0,3% positief.

Bouwstenen
De nieuwe begroting kent ook een aantal reguliere bouwstenen. Voor zover de voorstellen bij deze bouwstenen een effect hebben in het lopende jaar 2026 zijn ze onderdeel van de Najaarsrapportage 2026.

1. Moties en toezeggingen 
Bij de raadsbehandeling van de Kadernota 2027 zijn 2 moties aangenomen. De opvolging van deze moties inclusief de financiële consequenties wordt betrokken bij de voorbereiding van de Kadernota 2028:

1. Motie 4.3.2A Voorkomen is beter dan genezen!
   De motie draagt op om een plan voor tienerwerk te maken, de structurele financiering te onderzoeken en de raad over concrete uitwerking te informeren in het tweede kwartaal van 2027.
2. Motie 4.3.15 Bundel initiatieven en versterk de aanpak tegen seksueel geweld en gendergerelateerd geweld
   De motie draagt op om voor een integrale en verbrede aanpak een voorstel voor het benodigde budget op te nemen bij de Kadernota 2028.

De motie Gemeenteraad voorop (4.18b) draagt op om bij de start van de raadsperiode 2026-2030 expliciet een voorstel voor te leggen aan de gemeenteraad voor een programma-indeling volgens de Financiële verordening. Dit is gebeurd in het raadsvoorstel en het raadsbesluit over de Programmabegroting 2027-2030 waarin een voorstel staat om de programma-indeling van de raadsperiode 2022-2026 (met de raad op één) te handhaven.

2. Meicirculaire 2026
De meicirculaire over het gemeentefonds is op 29 mei 2026 gepubliceerd en daarna gecorrigeerd in juni. In de circulaire staan de bijstellingen van de Algemene uitkering, de decentralisatie- en integratie-uitkeringen. Over de financiële impact voor Delft is een aparte raadsinformatiebrief verstuurd (zie 'Bestuurlijke reactie meicirculaire 2026' van 24 juni 2026, zaaknummer 2626408).

Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van gemeenten. Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar informatie over het gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. Het financieel toezicht door de provincie Zuid-Holland geeft als kader dat de nieuwe begroting aansluit op de meicirculaire.

De eerder aangekondigde herziening van de verdeling van het gemeentefonds per 2027 is, na adviezen van de ROB en de VNG, uitgesteld naar 2029. Dit betekent dat nu geen sprake is van herverdeeleffecten.

Door de VNG is, naar aanleiding van de uitkomsten van de Voorjaarsnota 2026 van het Rijk, een begrotingsadvies opgesteld (19 mei jl.). In de begroting is hiermee rekening gehouden, met name door toevoeging van stelposten voor het schrappen van de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening en voor het hiermee samenhangende vangnet binnen de Wmo.

De middelen in de meicirculaire zijn benodigd voor aanpassing van het prijspeil in de nieuwe begroting 2027 (inflatiecorrectie), verlaging van de stelpost BCF, aframing van de stelpost Groei van de stad en specifieke taken. Nadat met de voorgestelde inzet is rekening gehouden, resteert een beperkt positief saldo dat onderdeel is van het begrotings- en meerjarenbeeld.

3. Nominale ontwikkelingen 2027
Op basis van de afgesproken uitgangspunten in de Kadernota 2027 zijn de gereserveerde middelen voor loon- en prijsbijstelling in de meicirculaire verdeeld. Hiermee is het prijspeil van de nieuwe begroting aangepast aan de verwachte ontwikkeling van lonen en prijzen in 2027. Rekening is gehouden met te betalen subsidies, bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen en de stijging van de inkomsten uit leges, parkeerinkomsten en precario:

• Voor de loonontwikkeling is rekening gehouden met de cao die is afgesloten voor de periode 1 april 2025 tot en met 31 maart 2027 (6,7% + € 35 voor 2 jaar) en het premiebeleid van het ABP. Voor de periode na afloop van de cao is een inschatting gedaan op basis van de index Prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers: 4,1% (over heel 2027).
• De materiële prijscompensatie betreft goederen en diensten (2,1%), Sociaal domein (3,58%), vastgoed (op basis van de uitgangspunten Vastgoedanalyse) en de bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen (op basis van de ontwerp-begrotingen waarin rekening is gehouden met de taakstelling die is voorgesteld in de Kaderbrief GR'en 2027). 
• Naar aanleiding van de motie 7.1.5 ‘Realistische indexatie van subsidies’ die is aangenomen bij de raadsbehandeling van de Programmabegroting 2026-2029 (13 november 2025) is de systematiek voor de indexering van subsidies met ingang van de begroting 2027 aangepast. In deze nieuwe systematiek wordt compensatie toegevoegd op basis van een gewogen gemiddelde van de salarisontwikkeling (70% Index Loonvoet sector overheid: 4,2%) en materiële kostenontwikkeling (15% Index Materiële Overheidsconsumptie: 2,1% en 15% index Bruto Overheidsinvesteringen: 2,3%). Daarnaast wordt nacalculatie toegevoegd voor het begrotingsjaar (bijstelling jaar t+1) en het lopende jaar (vaststelling jaar t). Dit leidt voor 2027 tot een indexatie van 4,69%.
• De tarieven van de Afvalstoffenheffing (9,8%) en Rioolheffing (12%) zijn gecorrigeerd om kostendekkend te blijven. Bij de OZB gebeurt dit op basis van een gewogen gemiddelde van de consumentenprijsindex (CPI: 2,1%) en de negatieve maatstaf voor de belastingcapaciteit in het gemeentefonds (3,0%). Het gewogen gemiddelde geeft een indexatie van 2,71%.
• De overige baten (leges, precario, reclame, vastgoed) stijgen met de CPI van 2,1%. Voor de toeristenbelasting vindt geen ophoging plaats in afwachting van een evaluatie.

Voor inflatiecorrectie van toekomstige investeringen die gedekt worden met (al ontvangen) rijkssubsidies is een ophoging van de stelpost Inflatiecorrectie investeringen verwerkt (€ 400.000 structureel). Voor het investeringsprogramma en de Strategische Investeringsagenda wordt jaarlijks bepaald of voldoende rekening is gehouden met kostenstijging als gevolg van inflatie.

Voor de verwerking van de voorstellen is naast de gereserveerde middelen voor loon- en prijsbijstelling in de meicirculaire de stelpost Nominale ontwikkeling ingezet. (2027: € 0,9 miljoen, 2028 en 2029 € 1,2 miljoen, 2030 e.v.: € 0,8 miljoen). 

Binnen de bouwsteen nominale ontwikkeling zijn ook de effecten van de actualisering van de kostenverdeelstaat (de manier waarop afdelingskosten over de programma's worden verdeeld) verwerkt. Dit leidt op onderdelen tot een budgetneutrale herverdeling tussen programma's.

4. Uitvoeringsprogramma's Delft-West, Innovatiedistrict en Energietransitie
In het coalitieakkoord ‘Delft pakt door’ staat dat de incidentele financiering van de langjarige opgaven Delft-West, Innovatiedistrict en de Energietransitie de komende bestuursperiode wordt verlengd en structureel wordt gedekt in uitvoeringsprogramma’s. Omdat deze verlenging nog niet aan de orde is voor het begrotingsjaar 2027, is de verlenging onderdeel van de vertaling van het coalitieakkoord in de Kadernota 2028. 

In de Programmabegroting 2027-2030 staat de actuele inzet van de gereserveerde dekkingsmiddelen voor Delft-West (€ 10 miljoen) en het Innovatiedistrict (€ 8 miljoen). Voor de Energietransitie is de inzet van de middelen voor klimaatmaatregelen geactualiseerd. Ten opzichte van de Kadernota 2027 is geen sprake van wijzigingen die van invloed zijn op het begrotings- en meerjarenbeeld.

Met de gemeentelijke middelen voor Delft-West wordt bijgedragen aan het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Dit is slechts een deel van de middelen die nodig zijn om onze doelen te bereiken. Ook het Rijk draagt flink bij. Over de interventies van gemeente en partners en over de verantwoording aan het Rijk is de voortgangsrapportage Wij West 2025 naar de raad verzonden (zie 'Voortgangsrapportage Wij West 2025' van 19 juni 2026, zaaknummer 2625396).

Vanuit het Innovatiedistrict Delft (IDD) verstevigen we het Delftse innovatieve ecosysteem, waarbij ontmoeten, werken, wonen en leren centraal staat. Om het IDD te ontwikkelen wordt geïnvesteerd. Voor deze ontwikkeling is budget gereserveerd om in de komende jaren stappen te kunnen zetten om het innovatiedistrict economisch, ruimtelijk en sociaal verder te ontwikkelen (programmakosten, verbeteren kwaliteit van de openbare ruimte en visievorming, inclusief bijbehorend uitvoeringsbudget). De gemeentelijke middelen kunnen ook als cofinanciering worden ingezet voor andere bijdragen (bijvoorbeeld van het Rijk). Dit is slechts een deel van de middelen die nodig zijn om onze doelen te bereiken. Ook onze partners dragen financieel bij.

Voor de Energietransitie zijn voldoende middelen beschikbaar om de eerste fase (tot en met 2030) goed te kunnen aanpakken. Om de vastgestelde doelen voor 2050 te kunnen halen, zijn ook voor de tweede fase in de periode 2031 tot 2050 middelen nodig. 
Bij de septembercirculaire 2025 en de meicirculaire 2026 zijn de ontvangen middelen voor klimaatmaatregelen (totaal € 14,1 miljoen) toegevoegd aan de reserve Energie in de wijken. Hierbij is voorgesteld om (een deel van) deze middelen in te zetten voor de bekostiging van het warmtenet en (eventuele) aanverwante kosten. Over deelname aan het warmtebedrijf en daarvoor benodigde middelen volgt een separaat voorstel.

5. Bijstellingen bestaand beleid en nieuw beleid
In de begroting zijn voorstellen verwerkt voor structurele inzet op samenwerking en overleg met de TU Delft, ondersteuning in de wijken (communitybuilding), voortzetting van de pilots voor de aanpak van onbegrepen gedrag en voor beheer en onderhoud van sportvoorzieningen. Tevens is rekening is gehouden met een actualisering van de rentekosten van de leningenportefeuille en de rentebaten.

De stelposten zijn geactualiseerd. Het restant van de taakstelling in de stelpost Realistisch ramen is in 2030 ingevuld (€ 1 miljoen). Daardoor kan de stelpost nu vervallen. Het restant van de stelpost Areaaluitbreiding in 2027 is vrijgevallen (€ 1,640 miljoen voordeel). De stelpost Kapitaallasten is verlaagd als gevolg van nieuwe regelgeving van de provincie.

Toegevoegd is een stelpost Groei van de stad die financiële ruimte bevat voor uitvoering van het coalitieakkoord en de Strategische Investeringsagenda.

Ten slotte is bij de opschoning van alle taakstellingen en stelposten in de financiële administratie een saldo overgebleven. Omdat hiervoor geen onderbouwing (meer) beschikbaar is, wordt deze stelpost afgeraamd en verrekend met het positieve saldo van het begrotings- en meerjarenbeeld (zie voor een compleet overzicht van de stelposten het hoofdstuk Financiën).

Overige voorstellen betreffen de herfasering van de herhuisvesting van Erfgoed (op basis van een nieuwe overall planning), een correctie van de verliesvoorziening voor het Meerjaren Programma Grondontwikkeling (MPG), een nieuw veiligheids- en hospitalityplan, aanvullend budget voor circulaire economie en een aantal noodzakelijke technische correcties als gevolg van het opschonen van de financiële administratie. 

 6. Sociaal domein
De uitgaven en inkomsten voor het sociaal domein zijn geraamd op basis van lokale ramingen. Ook is rekening gehouden met mutaties in de meicirculaire (taakmutaties, decentralisatie- en integratie-uitkeringen).

Door de VNG is een begrotingsadvies opgesteld naar aanleiding van de Voorjaarsnota 2026 van het Rijk en de voortdurende financiële onzekerheid voor gemeenten. Naar aanleiding van dit advies zijn in de begroting van het Sociaal domein de al bestaande stelposten voor de invoering van een eigen bijdrage in de jeugdzorg (Delft: -/- € 1,2 miljoen) en het sturen op verkorting van de trajectduur jeugdzorg (Delft: -/- € 0,3 miljoen) gehandhaafd. Zodra rijksbeleid voor invulling bekend is, wordt een voorstel voor de beleidsmatige en financiële vertaling voorbereid.
Nieuw zijn stelposten voor een in de Voorjaarsnota 2026 en de meicirculaire 2026 ingeboekte bezuiniging vanaf 2029 voor het schrappen van de huishoudelijke hulp uit de Wmo (Delft: -/- € 7 miljoen) en de toevoeging van middelen voor het instellen van een vangnet voor huishoudens die niet zelf hulp kunnen regelen (Delft: + € 2 miljoen). Omdat de uitwerking van deze bezuiniging ontbreekt, zijn in afwachting van rijksbeleid twee stelposten opgenomen.

Vorig jaar is de taakstellende opbrengst van de Hervormingsagenda jeugd door het Rijk vanaf 2028 met 50% verhoogd (Delft: -/- € 2,3 miljoen). Omdat ook hier rijksbeleid ontbreekt en een stelpost door de financieel toezichthouder niet is toegestaan, is dit nadeel in de programmabegroting 2026-2029  ten laste van het begrotings- en meerjarenbeeld gekomen. Zodra het Rijk duidelijkheid biedt over de maatregelen waarmee de extra opbrengst gerealiseerd kan worden, wordt bezien welke bijstellingen in Delft (i.c. hogere baten en/of lagere lasten) mogelijk zijn. 

Het actuele financiële kader op basis van de verplichte taakvelden voor het sociaal domein is nu als volgt (exclusief overhead). 

7. Actualisering investeringsprogramma (herfasering)
Het bestaande investeringsprogramma is geactualiseerd. Toegevoegd zijn de investeringsvoorstellen in de Kadernota 2027 (€ 36,9 miljoen), de jaarlijks terugkerende investeringen in 2029 (€ 15,4 miljoen) en 2030 (€ 15,5 miljoen); en verwerkt de herfasering van de bestaande investeringsprojecten. Op basis van nieuwe ramingen ontstaan incidenteel voordelen (lagere afschrijvingslasten) door vertraging van investeringsprojecten. Ondanks onze (extra) inzet op het verminderen van de effecten van netcongestie kan netcongestie nog wel een effect hebben op de realisatie van onze investeringen.

Nieuw zijn de investering voor verduurzaming van panden waarbij sprake is van een wettelijke verplichting (€ 2,6 miljoen) (voor verduurzaming van monumentale panden volgt later een voorstel) en ophogingen van bestaande kredieten voor de uitplaatsing van Blue Birds uit het sportpark Kruithuisweg (+ € 5 miljoen) en de renovatie van de kinderopvang in de Vrije school Widar (+ € 2,5 miljoen, budgetneutraal).  De investeringen uit het MeerjarenOnderhoudsplanning Facilitair  (€ 5.6 miljoen) zijn voor de jaren 2027 tot en met 2030 opgevoerd. Dekking hiervoor was  al beschikbaar.  Tevens zijn de bestaande investeringen gecorrigeerd voor inflatie.

De provincie Zuid-Holland heeft in haar rol als financieel toezichthouder aanvullende eisen gesteld aan de uitgangspunten en de omvang van de stelpost voor onderuitputting van kapitaallasten. De provincie verwijst daarbij tevens naar de notitie Structurele en incidentele baten en lasten van de Commissie BBV. De aangescherpte spelregels gaan over nieuwe investeringen waarvan de kapitaallasten ten laste van de exploitatie komen. De stelpost mag maximaal 20% van geraamde kapitaallasten zijn (inclusief rente). Met de aanscherping wordt beoogd de ramingen van de investeringen nog meer te baseren op de uitvoeringskracht van de gemeente (realistisch ramen). Door de aanscherping ontstaat een nadeel dat ten laste komt van de structurele reservering voor de groei van de stad.

Voor de komende jaren wordt de Strategische Investeringsagenda gebruikt voor nadere voorstellen voor het investeringsprogramma. 

8. Herfasering van reserves en voorzieningen
Rekening is gehouden met de onttrekkingen aan de Algemene reserve die benodigd zijn voor de (nieuwe) bestemmingsreserves Betaalbaar wonen (€ 20 miljoen), Betaalbare bedrijfshuisvesting (€ 2 miljoen) en Netcongestie-verzachters (€ 1 miljoen). Een klein deel van deze middelen wordt als dekking ingezet voor bestedingsvoorstellen uit het coalitieakkoord (€ 970.000).

Tijdens de opbouw van de Programmabegroting 2027-2030 zijn de bestedingen en het verloop van de reserves en voorzieningen geactualiseerd. Hieruit is een beperkt aantal budgetneutrale correcties en aanpassingen naar voren gekomen.

in 2022 heeft Delft een financiële bijdrage gekregen van de ontwikkelaar in het Kabeldistrict voor bovenwijkse voorzieningen (€ 1,736 miljoen conform anterieure overeenkomst). Voor deze middelen is een storting in de reserve Kostenverhaal gedaan ten laste van de reserve Schieoevers. Omdat de ontvangen middelen destijds niet in de reserve Schieoevers zijn verwerkt, ontstaat nu een tekort in de reserve Schieoevers dat moet worden gecompenseerd.

In de bestemmingsreserve Dekking kapitaallasten zijn in 2022 middelen gestort ten behoeve van een impuls voor capaciteit ten behoeve van de investeringen (€ 2,24 miljoen). Omdat deze middelen niet thuishoren in de reserve dekking kapitaallasten (maar in de exploitatie) , kan deze financiële ruimte vrijvallen.

Binnen de Algemene reserve zijn incidentele dekkingsmiddelen gereserveerd voor de buffer die bestemd is voor Delft-West, Innovatiedistrict Delft, Museum Prinsenhof Delft en de Gelatinebrug. Daarnaast zijn ten laste van de vrije ruimte in de Algemene reserve incidentele middelen geoormerkt voor cofinanciering en zijn vanaf 2025 de extra middelen die Delft ontvangt uit het gemeentefonds als gevolg van de groei van de stad toegevoegd aan de Algemene reserve. 

Vooruitlopend op de actualisatie van de nota Reserves, Voorzieningen en Investeringen wordt voorgesteld:

1. de gereserveerde middelen voor Delft-West, Innovatiedistrict Delft, Museum Prinsenhof Delft, Gelatinebrug en cofinanciering af te zonderen in een aparte bestemmingsreserve Opgaven.
2. de reservering voor de groei van de stad als stelpost Groei van de stad te ramen en beschikbaar te houden voor uitvoering van het coalitieakkoord, de Strategische InvesteringsAgenda (SIA), areaaluitbreiding en autonome groei van het Sociaal domein.

Deze verfijning heeft inhoudelijk geen financieel effect, maar zorgt wel voor een duidelijker beeld van de geoormerkte en vrij besteedbare middelen. Ook is de stelpost Groei van de stad te kwalificeren als structurele dekking waardoor het behoud van structureel evenwicht van de begroting wordt vergemakkelijkt.

9. Woonlasten
In 2027 worden de woonlasten, bestaande uit de onroerendezaakbelasting (OZB), de afvalstoffenheffing en de rioolheffing, aangepast voor inflatie, actuele kosten in de gesloten circuits en areaaluitbreiding. Voor de gesloten circuits Afvalstoffen en Riool is behoud van kostendekkendheid het uitgangspunt.

De stijging van de OZB opbrengst in 2027 is 3,42% en bestaat uit de inflatiecorrectie 2027 (€ 1,1 miljoen) en areaaluitbreiding (€ 280.000). 

Voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing zijn de toerekenbare kosten en de aantallen huishoudens geactualiseerd. Inclusief de inflatiecorrectie stijgt de aanslag van de afvalstoffenheffing met 9,8%. De voornaamste reden van deze stijging is de verhoging van de rijksbelasting op de verbranding van restafval. 
De aanslag van de rioolheffing stijgt, na inflatiecorrectie en een bijdrage uit de voorziening Riolering, met 12,0%. Deze stijging is het gevolg van hogere onderhoudskosten en een hogere reservering voor vervanging. 

10. Najaarsrapportage 2026
Nadere informatie over het uitvoeringsjaar 2026 is opgenomen in de Najaarsrapportage 2026 waarover de raad separaat besluit.